مرکز آمار فاکتور هزینههای تیرماه را به روز کرد. بر این اساس در ماهی که نیمی از آن با آرامش نسبی و نیمی دیگر با اخبار تنشهای نظامی سپری شد، هزینه پر کردن یک سبد خرید ساده برایتان به طور متوسط، حدودا ۸۸ درصد بیشتر از اولین ماه تابستان سال ۱۴۰۴ تمام شده است. اما در این ۳۰ روزی که سپری کردید، وضعیت هزینهتان چطور بوده؟ در حالی که در ماههای گذشته تورم یک ماه اندازه تورم یک سال برخی کشورها بود، حالا مرکز آمار از یک رکورد متفاوت حرف میزند؛ یک ارزانی کمسابقه.
معمای سبد خوراکیها و سقوط قیمت گوشت
به گزارش زومان، تورم ماهانه با ثبت عدد ۳.۱ درصد، به نصف ماه قبل کاهش یافته است. افت سبد خوراکیها در این ۳۱ روز حتی بیشتر هم بوده و به ۲.۵ درصد رسیده است. با نگاهی به درون این سبد، دو روند کاملا معکوس دیده میشود. سبزیجات با ثبت رشد ماهانه ۸ درصد، پیشتاز گرانی در اولین ماه تابستان بود. در نقطه مقابل اما، گوشت قرمز و مرغ با افت ۵.۲ درصدی در یک ماه، بیشترین کاهش قیمت خود را در ۵ سال اخیر تجربه کردند. فکر میکنید که چه چیزی پشت این رشد پایین است؟
اثر تاخیری جراحی اقتصادی
ردپای این افت تاریخی قیمت گوشت را باید در دیماه سال گذشته جستجو کرد؛ زمانی که روند حذف ارز ترجیحی، یعنی دلار ارزانقیمت دولتی برای واردات کالاهای اساسی، آغاز شد. آن موقع قیمت گوشت ۲۴ درصد در یک ماه زیاد شد. الگوی مشابهی در آذر ۱۴۰۱ نیز رخ داد که دقیقا شش ماه پس از حذف یارانه ارزی در خرداد همان سال بود.
موافقان حذف ارز ترجیحی معتقدند این سیاست در ابتدا یک شوک قیمتی به سبد خانوار وارد میکند که پس از چند ماه تخلیه میشود و در نهایت یارانه را به جای توزیع میان رانتجویان، به مسیر اصلی بازمیگرداند. افت فعلی قیمت گوشت شاهدی بر این ادعاست. با این حال، منتقدان به بخشهای دیگر سبد خرید اشاره میکنند. به عنوان مثال، تورم ماهانه نان و غلات همچنان روی عدد بالای ۵.۹ درصد ایستاده است که نشان میدهد شاید اثرات این شوک در تمام اقلام به یک اندازه کنترل نشده است. سمت دیگر ارزیابی نقطه به نقطه این سیاست در قیمت خوراکیهاست.
واقعیت پنهان در تورم سهرقمی روستاها
کاهش ماهانه قیمت برخی اقلام، واقعیت تورم سالانه را پنهان نمیکند. این شاید همان دلیلی است که افت ماهانه قیمت این کالا برایمان کمتر محسوس است. گوشت با وجود افت اخیر، هنوز ۱۴۵ درصد گرانتر از تیرماه پارسال است. نان ۱۱۷ درصد، روغن ۲۶۱ درصد و گروه لبنیات و تخممرغ رشدی بالای ۱۰۰ درصد را نسبت به سال قبل ثبت کردهاند.
تورم نقطهای، یعنی مقایسه قیمتها با ماه مشابه در سال گذشته، برای کل بخش خوراکیها و آشامیدنیها روی عدد ۱۲۸.۷ درصد قرار دارد که یک رکورد در چند دهه اخیر محسوب میشود. این فشار قیمتی بیشترین اثر خود را در مناطقی نشان میدهد که سهم خوراکیها در سبد مصرفیشان بیشتر است؛ به طوری که تورم نقطهای در مناطق روستایی در تیرماه ۱۴۰۵ به سطح ۱۰۶.۹ درصد رسیده است. مهار پایدار این ارقام نیازمند کنترل هزینههای تولید و تضمین عرضه است تا شوکهای ناشی از تغییرات ارزی، بیش از این سفرهها را کوچک نکند. اتفاقاتی که جنگ و محاصره موانع جدی برایشان محسوب میشود. اگر چنین روندی ادامهدار باشد میتوان امیدوار بود تا تورمهای سه رقمی خوراکیها هم تاپایان سال در دایره کنترل قرار بگیرند.