راننده اسنپ میشود که شغلش امنتر باشد. اسنپ هم گزارش میدهد که سال ۱۴۰۴ درآمد رانندههایش از ماهی ۵۱ میلیون تومان هم بیشتر شده اما کلمات معنای مختلفی دارند. مثلا امنیت فقط تعدیل نشدن نیست و ماهی ۵۱ میلیون تومان هم کافی نیست.
رویای پارهوقت، کابوس تماموقت
به گزارش زومان، درآمد رانندگان به دو دسته اصلی تقسیم میشود. رانندگان کمسفر که طبق تعریف اسنپ کمتر از ۴۰ سفر در ماه داشتند و عملاً پارهوقت کار میکردند، ماهیانه ۱۷ میلیون تومان دشت کردهاند. اما ماجرا برای تماموقتهایی که بیش از ۴۰ سفر داشتهاند متفاوت است؛ درآمد آنها طبق محاسبات اسنپ با ۲۵ درصد رشد نسبت به سال قبل به ۵۱ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسیده است. این در حالی است که این رشد در سال ۱۴۰۳ در حد ۱۱۶ درصد بوده است. در واقع، این دومین رکورد کاهشی در ۴ سال اخیر و تقریباً همتراز با سال ۱۴۰۲ است. این مقایسه کافی نیست تا بدانیم این رشد چقدر پایین است.
جاماندن رانندههای اسنپ از کورس با تورم
برای درک کمی این ۲۵ درصد، باید آن را کنار تورم کل بگذارید. تورم سالانه، یعنی میانگین افزایش قیمت کالاها و خدمات در دوازده ماه، طبق دادههای مرکز آمار برابر با ۵۰.۶ درصد بود.
ترکیب این دو عدد به زبان ساده این است: «رشد درآمد رانندهها دقیقاً نصف تورم بوده است!» حتی حداقل دستمزد کارگران که توسط وزارت کار تعیین میشود، رشد ۴۵ درصدی داشت. از هر زاویهای که حساب کنیم، رانندگان اسنپ همچنان در این مسابقه جامانده اند.
خیابانهای یخزده و ترمز دستی بحران
اما چه چوبی لای چرخ این کسب و کار گیر کرده است؟ در این جا برمیگردیم به همان فضای ناامن شغلی این طیف از شاغلان. طبق آن چه اسنپ گفته کل سفرهای تجمیعی اسنپ از ابتدای ۱۳۹۷ تا پایان ۱۴۰۴ دقیقاً ۷ میلیارد و ۹۶۰ میلیون و ۱۳۳ هزار و ۵۴۷ سفر بوده است. با کسر آمار ۶ میلیارد و ۴۳۴ میلیون و ۲۸۶ هزار و ۰۱۴ سفر تا پایان ۱۴۰۳، میفهمیم در سال گذشته مجموعاً ۱ میلیارد و ۵۲۵ میلیون و ۸۴۷ هزار و ۵۳۳ سفر انجام شده است.
این یعنی کل سفرهای سال قبل رشد ناچیز ۰.۸ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۳ داشته است. کمترین رشد سالانه در ۵ سال گذشته اسنپ! پیشتر، بدترین رکورد مربوط به افت ۱.۶ درصدی سال سیاه ۱۳۹۹ به خاطر شیوع ویروس کرونا بود. اما بحرانهای پیاپی سال ۱۴۰۴، از اعتراضات تا دو جنگ دوازده روزه و ۳۹ روزه، خیلیها را خانهنشین کرد. شاید این یک دلیل مهم برای این اتفاق باشد اما در این جا خوب است بررسی شود که سهم رانندههای اسنپ از بازار چه تغییری کرده است؟
افزایش سهم اسنپ از بازار تاکسیهای انلاین
به طور کلی در سال گذشته آن طور که اسنپ گزارش داده سهم تاکسیهای اینترنتی از ۵ تا ۱۰ درصد بوده است. این سهم در سال ۱۴۰۳ دقیقتر بیان شده بود و برابر با ۷ تا ۸ درصد بوده است.
دامنه گفتهشده در سال گذشته تقریبا مشابه سال ۱۴۰۳ بوده، اما یک نکته مهم در این میان وجود دارد: سهم اسنپ بیشتر شده است. این سهم در سال ۱۴۰۳ حدود ۸۸.۷ درصد بود و در سال ۱۴۰۴ با بیش از یک واحد درصد افزایش، به ۸۹.۹ درصد رسید. یعنی در سال ۱۴۰۴، سهم اسنپ حتی از کل بخش حملونقل هم بیشتر شده است.
اما برای بررسی دلیل رشد پایین درآمد رانندگان، باید تعداد رانندگان و مسافران را هم در دو سال گذشته مقایسه کنیم.
در سال ۱۴۰۳ حدود ۳ میلیون و ۶۹۲ هزار راننده فعال در اسنپ وجود داشت. تعداد مسافران فعال هم حدود ۳۵ میلیون و ۶۵۷ هزار نفر بود. به این ترتیب، به ازای هر ۱۰ مسافر، حدود یک راننده فعال وجود داشت و نسبت راننده به مسافر حدود ۱۰.۳۵ درصد بود.
نکته مهم این است که این نسبت در سال ۱۴۰۴ هم تقریبا ثابت مانده است. بنابراین، به نظر نمیرسد تغییر جدی در تعداد رانندگان یا مسافران، دلیل اصلی رشد پایین درآمد رانندگان باشد.
در نهایت، با توجه به آمار سفرهای سالانه، دو احتمال بیشتر باقی میماند: یا تعداد سفرها به اندازه کافی رشد نکرده، یا قیمت هر سفر اسنپ متناسب با سال ۱۴۰۳ افزایش پیدا نکرده است.
این موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند وقتی شرایط کلی اقتصاد را در نظر بگیریم. وقتی جامعه ملتهب است و فعالیتهای اقتصادی روزمره کاهش پیدا میکند، تعداد سفرها هم ممکن است کمتر از انتظار رشد کند. در چنین شرایطی، همین کاهش رشد سفرها میتواند مثل ترمز دستی درآمد رانندگان اسنپ عمل کند.