کدام بخش از مخارج مردم ۲ تا ۴ برابر شد؟
به گزارش زومان، وقتی ارقام تورم اعلام میشود، خیلی از ما آن را باور نمیکنیم و کالای خاصی را به یاد میآوریم که در عرض چند ماه قیمت آن چند برابر شده است. این تجربهای مشترک میان بسیاری از مردم در ماههای اخیر است.
تورم نقطهبهنقطه کل کشور در خرداد ماه ۸۸.۶ درصد اعلام شده است؛ یعنی میانگین قیمت سبد مصرفی خانوار نسبت به خرداد سال گذشته ۸۸.۶ درصد افزایش یافته. اما این عدد، یک میانگین از همه کالاها و خدمات است؛ از خوراکی و اجاره تا آموزش، حملونقل و انرژی.
در دل همین میانگین، ۱۰ گروه کالایی رشد قیمت بالای ۱۰۰ درصد داشتهاند و برخی کالاها حتی بیش از ۲۰۰ درصد گران شدهاند.
روغن؛ صدرنشین گرانی با رشد نزدیک به ۴ برابر
در میان گروههای کالایی، بیشترین رشد قیمت در یک سال اخیر به «روغنها و چربیها» مربوط بوده است. این گروه بهطور متوسط ۲۷۸.۴ درصد نسبت به خرداد سال گذشته گران شده؛ یعنی قیمت آن نزدیک به ۴ برابر شده است.
تصویر جزئیتر حتی وخیمتر است. تازهترین گزارش مرکز آمار از متوسط قیمت اقلام خوراکی در مناطق شهری نشان میدهد در همین یک سال قیمت روغن نباتی جامد حدود ۴۵۵ درصد و روغن مایع حدود ۳۶۸ درصد افزایش یافته است.
بر اساس همین گزارش، متوسط قیمت روغن نباتی جامد در خرداد سال گذشته حدود ۸۷ هزار تومان بوده، اما در خرداد امسال به ۴۸۲ هزار تومان رسیده است.
روغن از جمله کالاهایی است که وابستگی زیادی به واردات دارد. به همین دلیل، تغییرات ارزی و حذف ارز ترجیحی اثر مستقیمی بر قیمت آن گذاشت و باعث شد یکی از شدیدترین جهشهای قیمتی را در میان کالاهای مصرفی تجربه کند.
از مرغ تا سیگار؛ گرانیهایی که زندگی روزمره را تغییر دادند
بعد از روغن، دومین گروه کالایی با بیشترین رشد قیمت، «گوشت قرمز و گوشت ماکیان» بوده است. تورم نقطهبهنقطه این گروه در خرداد ماه به ۱۷۸.۲ درصد رسیده است.
در این میان، رشد قیمت مرغ حتی از گوشت قرمز هم شدیدتر بوده است.
طبق آمارها، متوسط قیمت هر کیلو مرغ در مناطق شهری کشور از ۱۰۲ هزار تومان در خرداد سال گذشته به ۳۸۶ هزار تومان در خرداد امسال رسیده؛ یعنی مرغ هم نزدیک به ۴ برابر شده است.
در سالهای اخیر، گرانی گوشت قرمز باعث شد بسیاری از خانوارها مصرف مرغ را جایگزین گوشت قرمز کنند. اما حالا با جهش قیمت مرغ، این کالای جایگزین نیز بهتدریج برای بخشی از خانوارها سختتر در دسترس قرار میگیرد. به بیان ساده، کالایی که قرار بود فشار گرانی گوشت را کم کند، خودش به یکی از نمادهای گرانی تبدیل شده است.
پس از گوشت و مرغ، دخانیات در رتبه سوم تورم قرار دارد. تورم نقطهبهنقطه این گروه در خرداد امسال ۱۷۳.۸ درصد اعلام شده است. یعنی اگر یک بسته سیگار در خرداد پارسال ۴۰ هزار تومان قیمت داشت، اکنون به طور متوسط باید حدود ۱۱۰ هزار تومان فروخته شود.
پخش از رسانه
شیر، تخممرغ، نان و برنج؛ فشار گرانی روی کالاهای غیرقابل حذف
پس از دخانیات، بیشترین تورم نقطهبهنقطه مربوط به گروه «لبنیات و تخممرغ» است؛ گروهی که در خرداد امسال ۱۵۱.۹ درصد گرانتر از خرداد سال گذشته فروخته شده است.
در این گروه، رشد قیمت تخممرغ شدیدتر به نظر میرسد. متوسط قیمت هر کیلوگرم تخممرغ در مناطق شهری ایران از ۸۳ هزار تومان در خرداد سال گذشته به ۲۷۵ هزار تومان در خرداد امسال رسیده؛ یعنی قیمت آن بیش از ۳ برابر شده است. متوسط قیمت شیر نیز در شهرهای ایران در طی یک سال نزدیک به ۲.۵ برابر شده است.
بعد از آن، گروه «نان و غلات» قرار دارد که تورم نقطهبهنقطه آن به ۱۳۸.۸ درصد رسیده است. این گروه از آن جهت مهم است که بخش مهمی از مصرف روزانه خانوارها را تشکیل میدهد و حذف آن از سبد مصرفی تقریبا ممکن نیست.
طبق آمارها، برنج خارجی درجه یک بهطور متوسط در شهرهای کشور ۲۳۷ درصد و برنج ایرانی درجه یک ۱۴۰ درصد گرانتر شدهاند. این یعنی گرانی فقط به کالاهای لوکس یا قابلحذف محدود نمانده، بلکه به کالاهایی رسیده که در سفره روزمره خانوارها نقش اصلی دارند.
در فهرست کالاهای با تورم بالای ۱۰۰ درصد، دو گروه خوراکی دیگر نیز دیده میشود: «نوشیدنیهای غیرالکلی» شامل چای، قهوه، نوشابه و آبمیوه با تورم ۱۰۲ درصدی، و «قند، شکر و شیرینی» با تورم ۱۰۱.۶ درصدی.
بنابراین، به جز دخانیات، بیشتر گروههایی که بالاترین تورم را در خرداد داشتهاند، از خوراکیهای پایه و ضروری خانوارهای ایرانی هستند؛ همان کالاهایی که افزایش قیمتشان بیشتر و سریعتر از بسیاری کالاهای دیگر در زندگی روزمره حس میشود.
از خودرو تا انرژی؛ تورم فقط در خوراکیها نماند
در کنار خوراکیها و دخانیات، سه گروه کالایی دیگر نیز تورم بالای ۱۰۰ درصد داشتهاند:
- خرید وسایل نقلیه: ۱۲۴.۱ درصد
- مبلمان و لوازم خانگی: ۱۱۱.۱ درصد
- آب، برق و سوخت: ۱۰۹.۴ درصد
افزایش قیمت وسایل نقلیه و لوازم خانگی تا حدی تحت تأثیر رشد نرخ ارز و آسیب به زیرساختهای کشور در طول جنگ رخ داد؛ عواملی که باعث شد قیمت این کالاها در چند ماه رشد قابل توجهی داشته باشد.
از سوی دیگر، قیمت آب، برق، بنزین و انواع دیگر سوخت نیز از سال گذشته تاکنون ۱۰۹.۴ درصد افزایش یافته است. اهمیت این گروه در آن است که هزینه انرژی فقط یک قلم جداگانه در سبد خانوار نیست؛ بلکه میتواند روی هزینه تولید، حملونقل و قیمت نهایی بسیاری از کالاهای دیگر هم اثر بگذارد.
در مجموع، این ۱۰ گروه کالایی که در طول یک سال قیمتشان بیش از ۲ برابر شده، حدود ۳۰ درصد از سبد مصرفی خانوار را تشکیل میدهند. یعنی تقریبا یکسوم مخارج ماهانه خانوار صرف کالاهایی میشود که رشد قیمت آنها بسیار بیشتر از تورم رسمی بوده است.
اگر ضریب اهمیت هر گروه کالایی را هم در نظر بگیریم، یعنی ببینیم هر خانوار چه سهمی از هزینههای ماهانه خود را صرف هر گروه میکند، نتیجه نشان میدهد حدود یکسوم سبد مصرفی خانوارها ۱۴۲.۶ درصد رشد قیمت داشته است.
این بخش از سبد خانوار فقط شامل کالاهای قابلچشمپوشی نیست. نان، گوشت، مرغ، تخممرغ، شیر، برنج، انرژی و بخشی از کالاهای اساسی در همین محدوده قرار دارند؛ کالاهایی که حذف کامل آنها از زندگی روزمره ممکن نیست.
شاید به همین دلیل است که بسیاری از مردم احساس میکنند حتی تورم ۸۸.۶ درصدی هم با واقعیت زندگی آنها همخوان نیست.
عدد رسمی، میانگین کل سبد مصرفی را نشان میدهد؛ اما فشار واقعی گرانی، بیشتر از همان بخشهایی میآید که خانوارها هر روز با آن سر و کار دارند.