اقتصاددان آمریکایی تورم ایران را سه‌رقمی برآورد کرد

۱۰۰ درصد. این تازه‌ترین عددی است که دوباره بحث تورم ایران را داغ کرده است. اما این بار نه مرکز آمار ایران آن را اعلام کرده و نه بانک مرکزی. این عدد برآورد استیو هنکه، اقتصاددان آمریکایی و استاد دانشگاه جانز هاپکینز است؛ برآوردی که موافقان و منتقدان خود را دارد و با آمار رسمی ایران تفاوت قابل توجهی نشان می‌دهد.

هنکه در تازه‌ترین پیام خود در شبکه اجتماعی ایکس مدعی شده است نرخ تورم سالانه ایران به ۱۰۰ درصد رسیده و ایران اکنون پس از ونزوئلا و کره شمالی، سومین تورم بالای جهان را تجربه می‌کند. او همچنین نوشته است که برآوردهایش تنها منبع دقیق برای اندازه‌گیری تورم ایران است.

استیو هنکه استاد اقتصاد کاربردی دانشگاه جانز هاپکینز و از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران حوزه سیاست پولی، ابرتورم و اصلاحات ارزی است. او در چند دهه گذشته به عنوان مشاور اقتصادی در کشورهای مختلف فعالیت کرده و مطالعات متعددی درباره بحران‌های پولی و تورم منتشر کرده است.

شهرت هنکه بیش از هر چیز به برآوردهای مستقل او از تورم کشورهایی بازمی‌گردد که به اعتقادش آمار رسمی آنها با تأخیر منتشر می‌شود یا تصویر کاملی از تغییرات قیمت‌ها ارائه نمی‌کند؛ کشورهایی مانند ونزوئلا، زیمبابوه، لبنان، سوریه و ایران.

برخلاف روش متداول مراکز آمار و بانک‌های مرکزی که تورم را بر اساس تغییر قیمت سبدی از کالاها و خدمات مصرفی محاسبه می‌کنند، هنکه از مدلی استفاده می‌کند که تغییرات نرخ ارز را مبنای برآورد تورم قرار می‌دهد.

او معتقد است در اقتصادهایی که پول ملی با سرعت ارزش خود را از دست می‌دهد، بازار ارز می‌تواند سریع‌تر از شاخص‌های رسمی، روند افزایش قیمت‌ها را منعکس کند.

همین روش، مهم‌ترین دلیل اختلاف نظر درباره برآوردهای اوست.حامیان هنکه می‌گویند در اقتصادهای گرفتار بحران ارزی، نرخ ارز آزاد تصویر به‌روزتری از واقعیت اقتصاد ارائه می‌کند و می‌تواند نقش یک شاخص هشداردهنده را داشته باشد.

در مقابل، بسیاری از اقتصاددانان تأکید می‌کنند که تغییرات نرخ ارز الزاماً به همان نسبت وارد قیمت کالاها و خدمات نمی‌شود و معیار پذیرفته‌شده جهانی برای سنجش تورم همچنان شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) است. به همین دلیل، برآوردهای هنکه معمولاً به عنوان یک تخمین مستقل مطرح می‌شوند، نه جایگزین آمار رسمی.

آخرین گزارش مرکز آمار ایران تصویر متفاوتی ارائه می‌کند.

بر اساس این گزارش، تورم نقطه‌به‌نقطه در اردیبهشت ۱۴۰۵ به ۸۳.۹ درصد رسیده که نسبت به ماه قبل ۱۰.۴ واحد درصد افزایش داشته است. همچنین تورم سالانه ۵۷.۷ درصد و تورم ماهانه ۸.۸ درصد اعلام شده است.

بنابراین، برآورد ۱۰۰ درصدی هنکه با آمار رسمی ایران همخوانی ندارد، اما داده‌های رسمی نیز از افزایش قابل توجه شتاب تورم در ماه‌های اخیر حکایت می‌کنند.

اختلاف میان عدد ۱۰۰ درصدی هنکه و آمار رسمی ایران، بیش از آنکه صرفاً اختلاف بر سر یک عدد باشد، به تفاوت در روش اندازه‌گیری تورم بازمی‌گردد. یک روش، تغییرات نرخ ارز را شاخص اصلی می‌داند و روش دیگر، تغییر قیمت سبد کالا و خدمات مصرف‌کننده را مبنا قرار می‌دهد.