هرچه خرید گرانتر، تورم بیشتر
به گزارش زومان، اردیبهشت امسال، اقتصاد ایران شاهد یکی از بالاترین موجهای تورم بود. تورم ماهانه به عدد ۸.۸ درصد رسید. با این حال، این گرانی یکدست نبود و فشار آن بیشتر روی بخش خاصی از بازار احساس شد.
جهش در کالاهای ماندگار
بررسیها نشان میدهد که بار اصلی این تورم بر دوش کالاهای بادوام بوده است؛ یعنی وسایلی مثل لوازم خانگی و خودرو که سالها کار میکنند. قیمت این کالاها در یک ماه ۲۱.۶ درصد رشد کرد. در مقابل، کالاهای کمدوام، نظیر لباس و کفش که عمر متوسطی دارند، ۱۴.۲ درصد گران شدند. کمترین رشد نیز با ۸.۸ درصد به کالاهای بیدوام، یعنی اقلام مصرفی و روزمره مثل خوراکیها، اختصاص داشت. این آمار نشان میدهد که غذا و مایحتاج روزمره، برخلاف سایر اقلام، افزایش قیمت بالا ولی ملایمتری را به نسبت بقیه کالاها تجربه کردهاند.
شکاف در کارتخوانهای فروشگاهی
دادههای شبکه پرداخت (شاپرک) تصویر روشنتری از این تغییرات ارائه میدهند. میانگین مبلغ در دهک دهم تراکنشها، که شامل گرانترین خریدهای خانوارها فارغ از طبقه اقتصادی آنهاست، از ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به ۶ میلیون تومان رسید؛ یعنی یک رشد ۳۳ درصدی. در تضاد با این رقم، ارزانترین خریدها (دهک اول) تنها ۱.۵ درصد افزایش داشتند.
وقتی صرفاً به دستگاههای کارتخوان فروشگاهی نگاه میکنیم، میانگین خریدهای گرانقیمت با ۲۰ درصد رشد، از ۴ میلیون تومان به ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسید. این در حالی است که برای نود درصد بقیه خریدها، این رقم با رشدی ۵ درصدی، از ۱۵۸ هزار تومان به ۱۶۶ هزار تومان تغییر یافت.
خریدهای اینترنتی زیر سایه محاصره
این شکاف در دنیای خریدهای آنلاین بسیار چشمگیرتر بود. گرانترین تراکنشهای اینترنتی با پرشی ۵۳ درصدی، از میانگین ۱۹ میلیون تومان به ۲۹ میلیون تومان رسیدند. در سوی دیگر، میانگین سایر تراکنشها با رشدی ۱۴ درصدی از ۱۷۷ هزار تومان به ۲۰۰ هزار تومان رسید.
در نهایت، تمام این اعداد یک واقعیت را بازتاب میدهند: عمده رشد قیمتها در خریدهای سنگینتر و کالاهای بادوام رخ داده است. این فشار هزینهای، ریشه در بحرانهای کلان دارد؛ جایی که عواملی مانند محاصره دریایی، افت واردات و آسیب به چرخه تولید فولاد در اثر جنگ، زنجیره تامین کالاها را مختل کرده و صورتحساب نهایی را برای خریداران سنگینتر کرده است. در چنین حالتی دسترسی به کالاهای بادوام و باارزشتر سختتر از گذشته شده است.