پایان سال؛ تورم ۴۰ درصد یا ۱۶۰ درصد؟
به گزارش زومان، تازهترین آمارها نشان میدهد موتور تورم همچنان با قدرت در حال حرکت است.
بر اساس گزارش بانک مرکزی، تورم نقطه به نقطه کل کشور در اردیبهشت ۱۴۰۵ به ۷۷.۲ درصد رسیده است؛ رقمی که نشان میدهد سطح قیمتها نسبت به مدت مشابه سال قبل به طرز قابل توجهی افزایش یافته است. چیزی که ما در خریدهای روزمرهمان کاملا حس میکنیم.
روند صعودی تورم از ابتدای سال ۱۴۰۴ شتاب گرفته بود و وارد کانال ۴۰ درصد شده بود. اما حالا پس از حذف ارز ترجیحی و جنگ به نظر تورم به سمت سطوحی حرکت میکند که تجربهاش نکرده بودیم.
رشد سریع قیمتها در ماههای گذشته به ویژه از دی ماه، قدرت خرید جامعه ایران را به شدت کاهش داده و تا عمیقترین لایههای زندگی مردم نفوذ کرده است. اما با وضعیت پرتنش سیاسی، به نظر نمیرسد ماراتن رشد قیمتها در همین نقطه به پایان برسد.
تورم تا پایان سال به کجا میرسد؟
برای برآورد وضعیت تورم تا پایان سال ۱۴۰۵ میتوان چهار سناریوی مختلف را در نظر گرفت:
- سناریوی ۱: ادامه رشد شاخص قیمت با حداقل تورم ماهانه ۲ سال اخیر (۱.۷ درصد)
- سناریوی ۲: رشد شاخص قیمت با متوسط تورم یک سال اخیر (۴.۹ درصد)
- سناریوی ۳: رشد شاخص با متوسط تورم ماهانه از ابتدای امسال (۷.۷ درصد)
- سناریوی ۴: رشد شاخص با تورم ماهانه اردیبهشت (۸.۵ درصد)
در این سناریوها محاسبه شده که اگر شاخص قیمت مصرفکننده در هر ماه با نرخ مشخصی رشد پیدا کند، در اسفند ماه به چه عددی خواهد رسید.
هر کدام از این سناریوها نماینده یک وضعیت اقتصادی و سیاسی میتوانند باشند. بر اساس ماحسبات و بسته به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور، تورم میتواند از حدود ۴۰ درصد تا بیش از ۱۶۰ درصد متغیر باشد.
خوشبینانهترین حالت: تورم ۳۷ درصدی در پایان ۱۴۰۵
در سناریوی اول فرض میشود فضای خوشبینی به توافق شکل بگیرد - حتی بدون اینکه به نتیجه برسد. وضعیتی که مشابه آن در سال ۱۴۰۳ به وجود آمد؛ زمانی که دولت پزشکیان به تازگی کار خود را آغاز کرده بود. پزشکیان با وعده مذاکره و کاهش تنشها روی کار آمد. در این نگرش، پایینترین رکورد در آذر ۱۴۰۳ برابر با ۱.۷ درصد به ثبت رسید.
اگر فرض کنیم فضای مشابهی شکل بگیرد و تورم با فرمان مشابه آن زمان پیش رود و شاخص قیمتها هر ماه فقط ۱.۷ درصد افزایش یابد، تورم نقطه به نقطه در اسفند ۱۴۰۵ به ۳۷.۴ درصد کاهش خواهد یافت که وضعیت بسیار بهتری از زمان حاضر است.
ادامه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و تورم ۸۱ درصدی
در این سناریو فرض میشود شرایط پرتنش فعلی ادامه پیدا کند، اما بحرانها نیز تشدید نشوند؛ مشابه با شرایطی که در بازه ۸ ماهه پس از جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه اخیر وجود داشت.
اگر متوسط تورم ماهانه در این هشت ماه (تیر تا بهمن ۱۴۰۴) برابر با ۴.۵ درصد را مبنا قرار دهیم، نرخ تورم نقطه به نقطه در اسفند ماه ۱۴۰۵ به حدود ۸۰.۹ درصد خواهد رسید.
البته باید توجه داشت که این برآورد تا حدی خوشبینانه و دست پایین است. چون به نظر میرسد شرایط کنونی اقتصادی کشور پس از جنگ اخیر که خسارتهای هنگفتی به بار آورد، تجارت با برخی کشورهای همسایه را مختل کرد و بسیاری از کسبوکارها را به تعطیلی کشاند، از شرایط پس از جنگ ۱۲ روزه متفاوت و حادتر است.
ادامه «تنش و محاصره» و تورم ۱۴۴.۷ درصدی
سناریوی سوم بر مبنای شرایط دو ماه اخیر تنظیم شده است؛ دورهای که با اختلال در تجارت، کاهش درآمدهای صادراتی و بلاتکلیفی ناشی از به نتیجه نرسیدن مذاکرات همراه بوده است.
متوسط نرخ تورم ماهانه در فروردین و اردیبهشت ماه برابر با ۷.۷ درصد بوده است.
اگر همین وضعیت محاصره ادامه پیدا کند، در پایان سال ۱۴۰۵ نرخ تورم نقطه به نقطه میتواند به ۱۴۴.۷ درصد برسد.
بنابراین با وجود اینکه کشور اکنون در شرایط جنگی قرار ندارد، اگر وضعیت پرتنش فعلی ادامه یابد، تورم میتواند رکوردهای جدیدی بزند و وضعیت معیشتی جامعه را سختتر کند.
بدبینانهترین حالت: تورم ۱۶۰ درصدی خواهد شد؟
در سناریوی آخر فرض میکنیم تنشها تشدید شود. در این سناریو میتوان تورم ماهانه اردیبهشت برابر با ۸.۵ درصد را به عنوان آخرین رکورد تورم ماهانه اخیر در نظر گرفت.
البته این سناریو تا حدی بدبینانه است چون بعید است تورم بالای این ماه دقیقا در ماههای بعدی نیز تکرار شود.
با این حال اگر این حالت را به عنوان بدبینانهترین سناریو در نظر بگیریم، نرخ تورم نقطه به نقطه کشور به ۱۶۲.۱ درصد خواهد رسید.
چشمانداز نگرانکننده پیش روی اقتصاد
این چهار سناریو نشان میدهند که حتی در خوشبینانهترین حالت نیز مهار تورم کار سادهای نخواهد بود.
در سه سناریو از چهار سناریوی مطرحشده، نرخ تورم از ۸۰ درصد فراتر میرود و در دو سناریو حتی احتمال عبور آن از ۱۴۰ درصد نیز وجود دارد.
به همین دلیل، اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند، سال ۱۴۰۵ میتواند یکی از سختترین سالهای تورمی اقتصاد ایران باشد؛ وضعیتی که چندین میلیون ایرانی را در تامین حداقل نیازهای زندگی دچار ناتوانی شدید خواهد کرد.