عبور تورم از اوج دهه ۶۰؛ زندگی برای فقرا سخت‌تر شد

به گزارش زومان، جنگ در نهم اسفند آغاز شد. چهل روز دلهره‌آور گذشت تا آتش‌بس موقت فرا رسید. قطعی اینترنت و ویرانی زیرساخت‌ها در کنار تصمیمات قبلی مثل حذف ارز یارانه‌ای و کسری بودجه، اثرات اقتصادی مهمی داشته است.

آمارهای جدید نشان می‌دهد اقتصاد ایران روزهای سختی را می‌گذراند. بانک مرکزی تورم مناطق شهری در فروردین را ۶۸ درصد اعلام کرده بود. امروز آمار جدید از نهاد دیگر منتشر شد؛ مرکز آمار ایران عدد ۷۱ درصد را برای تورم نقطه‌به‌نقطه فروردین ماه ۱۴۰۵ مناطق شهری کشور منتشر کرد. یعنی شاخص قیمت مصرف‌کننده — معیاری که نشان می‌دهد هزینه سبد خرید مردم چقدر تغییر کرده — نسبت به فروردین سال قبل ۷۱ درصد رشد کرده است.

محاسبات بر اساس سال پایه ۱۴۰۰ انجام شده است. این داده‌ها پیام تلخی دارند: تورم ثبت شده دست‌کم در چهار دهه اخیر و از ابتدای دهه شصت تا امروز بی‌سابقه است.

اما وقتی از پایتخت و شهرهای بزرگ دور می‌شویم، ضربه محکم‌تر است. تورم فروردین در مناطق روستایی به ۸۸ درصد رسیده است. در حالی که میانگین تورم کل کشور ۷۳.۵ درصد محاسبه شده است، روستاییان بار سنگین‌تری را به دوش می‌کشند. دلیل این شکاف عمیق، سهم بیشتر خوراکی‌ها در سبد خرید روزانه این خانواده‌ها است.

در سبد خوراکی‌ها ریزتر می‌شویم. اعداد مربوط به بازار مواد غذایی تکان‌دهنده هستند. تورم خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در کل کشور به عدد ۱۱۵.۷ درصد رسیده است. به زبان ساده، قیمت اقلام ضروری مثل نان، غلات، گوشت، شیر، پنیر و تخم‌مرغ حداقل دو برابر شده است و تامین آن‌ها هر روز دشوارتر می‌شود.

در میان تمام مواد غذایی، وضعیت روغن‌ها و چربی‌ها از همه بحرانی‌تر است. تورم نقطه‌به‌نقطه در این بخش به ۲۳۳.۶ درصد رسیده است. این یعنی قیمت روغن نسبت به اولین ماه سال گذشته بیش از سه برابر شده است؛ جهشی که مستقیماً توان خرید خانواده‌های کم‌درآمد را هدف قرار می‌دهد. بخش دخانیات با ۱۳۴ درصد و آب، برق و سوخت با ۸۵ درصد افزایش قیمت در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

در میان این طوفان قیمت‌ها، بازار مسکن رفتار متفاوتی نشان داده است. در اتفاقی عجیب و برخلاف سال‌های گذشته، کمترین میزان افزایش قیمت مربوط به این بخش بوده است. تورم مسکن در فروردین ۳۱.۶ درصد ثبت شد؛ عددی که در مقایسه با جهش خیره‌کننده قیمت مواد غذایی، نشان‌دهنده احتمالا نوعی رکود در بازار املاک است.

سبد مصرف فقرا تنوع کمتری دارد. سهم مواد غذایی در این سبد پررنگ‌‌تر است و حساسیت آنها به قیمت غذاها بیشتر. تورم با دهک‌های پایین بی‌رحم‌تر برخورد می‌کند. تورم دهک‌های زیر خط فقر — گروه‌هایی که حداقل درآمد را برای تامین نیازهای اساسی ندارند — بین ۸۳ تا ۸۴ درصد بوده است. در مقابل، ثروتمندترین دهک جامعه تورم ۶۹.۷ درصدی را تجربه کرده است.

فارغ از تمام دلایل اقتصادی، یک واقعیت تلخ پابرجاست: همزمان با جنگ، ایران بالاترین تورم ۴۰ سال اخیر را تجربه کرد و بار این بحران، بیشتر بر شانه فقرا و روستاییان افتاد.