آفت جنگ در مزارع؛ بمب ساعتی گرسنگی در راه است

به گزارش زومان به نقل از گاردین، بهای گندم در بازارهای جهانی در مسیر ثبت بزرگ‌ترین جهش خود در دو ماه اخیر است. این افزایش قیمت، زنگ خطری است که نشان می‌دهد درگیری‌های خاورمیانه در حال دامن زدن به تورم مواد غذایی است؛ یعنی گرانی روزافزونی که هزینه خوراک روزانه مردم را بالا می‌برد. جنگ خاورمیانه و خشکسالی در قاره‌های دیگر، حالا دست به دست هم داده‌اند تا امنیت غذایی جهان را به لرزه درآورند.

قراردادهای آتی گندم — توافق‌هایی برای خرید محصول در آینده با قیمت امروز — در بورس شیکاگو طی این هفته حدود ۴.۵ درصد گران شده‌اند. این بزرگ‌ترین رشد هفتگی از ماه فوریه تاکنون است. ریشه این تلاطم کجاست؟ از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه، قیمت کود و گازوئیل به شدت بالا رفته است.

این گرانی، بار مالی سنگینی روی دوش کشاورزان می‌گذارد و می‌تواند میزان برداشت را کاهش دهد. در همین حال، رفت‌وآمد کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز بیش از ۹۰ درصد افت کرده و زنجیره تامین محصولات کشاورزی را به شدت محدود و پرهزینه کرده است.

گروه بشردوستانه «مرسی کور» این وضعیت را یک «بمب ساعتی امنیت غذایی» می‌نامد. گزارش جدید این سازمان در هفته جاری نشان می‌دهد که اختلال در تامین سوخت و حمل‌ونقل دریایی، به سرعت گریبان اقتصادهای وابسته به واردات را گرفته است. فصل‌های کاشت که اکنون در سومالی، اتیوپی و پاکستان در جریان است، به شدت آسیب دیده‌اند.

این گروه هشدار می‌دهد که پیامدهای ناامنی غذایی — یعنی ناتوانی در تامین پایدار غذای کافی و سالم — برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ در برخی از شکننده‌ترین کشورهای جهان تقریباً قطعی شده است.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد در طول دوره‌های حساس کاشت، قیمت جهانی کود سر به فلک کشیده و در برخی بازارها، قیمت سوخت تنها در عرض چند روز تا ۱۵۰ درصد پرواز کرده و هزینه جابه‌جایی و تامین آب را بالا برده است.

این اعداد تنها ارقامی روی کاغذ نیستند؛ آن‌ها شکل زندگی انسان‌ها را نیز تغییر می‌دهند. در سومالی، جهش شدید قیمت سوخت باعث شده تا هزینه آب در مناطق درگیر خشکسالی دو برابر شود. ارسال کمک‌های بشردوستانه به سودان نیز با سد بزرگی روبه‌رو است.

کشتی‌ها حالا مجبورند از مسیر طولانی «دماغه امید نیک» در جنوب آفریقا عبور کنند که حدود ۶۰۰۰ مایل به مسیرشان اضافه می‌کند و رسیدن محموله‌ها را تا سه هفته به تاخیر می‌اندازد. در نتیجه این زنجیره از بحران‌ها، برنامه جهانی غذا برآورد می‌کند که در سراسر جهان ۴۵ میلیون نفر دیگر ممکن است به ورطه گرسنگی شدید کشیده شوند.

در کنار جنگ شرایط خشک در دشت‌های پهناور آمریکا، تولید گندم این کشور را نیز با تهدید روبه‌رو کرده است. داده‌های هفته گذشته نشان داد که پس از کاهش بارندگی‌ها، بیش از نیمی از خاک آمریکا در وضعیت خشکسالی قرار دارد. البته این داستان تلخ در نقاط دیگر جهان نیز تکرار می‌شود؛ هوای خشک در استرالیا و همچنین در منطقه حیاتی کشت گندم در دریای سیاه باعث شده تا چشم‌انداز تولید این محصول اساسی در آن مناطق تاریک‌تر از همیشه باشد.

همزمان با این تحولات در جهان، قیمت تضمینی گندم در سال ۱۴۰۵ در ایران نیز اعلام شد. عسگری رئیس کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس از تعیین قیمت تضمینی گندم به مبلغ ۴۹ هزار و ۶۵۰ تومان به ازای هر کیلوگرم برای سال جاری خبر داد. این قیمتی است که دولت بابت تامین گندم به کشاورزان می‌پردازد.

اما مسئله اینجاست که ایران بخشی از گندم را از واردات تامین می‌کند و احتمالا از وضعیت بازار جهانی متاثر می‌شود. علاوه بر این، مواد اولیه کشاورزان در اثر دومینوی به وجود آمده در جهان با کمبود و رشد قیمت مواجه خواهد شد که آن هم بر قیمت گندم داخل موثر خواهد بود. باید دید که در ادامه سال، دولت ناچار می‌شود قیمت تضمینی گندم را افزایش دهد یا خیر.