قبل از اولین شلیک؛ کدام صنایع زودتر وارد مسیر گرانی شدند؟

به گزارش زومان، پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، با بررسی دفتر فروش شرکت‌های حاضر در بورس نبض قیمت‌ها را گرفته است. شاخص قیمت به دست آمده از این مسیر همخوانی دقیقی با تورم تولید کننده بانک مرکزی دارد و به دقت نشان می‌دهند کارخانه‌ها محصولاتشان را با چه قیمتی تولید می‌کنند.

داستان این بحران از روزهای آرام‌تری شروع شد. در نیمه دوم سال ۱۴۰۲، به نظر می‌رسید تب قیمت‌ها در حال فروکش است. رشد شاخص قیمت صنعت — یعنی رشد هزینه‌هایی که کارخانه‌ها برای تولید می‌پردازند نسبت به موقعیت مشابه خود در سال قبل— در مهرماه آن سال بالای ۳۶ درصد بود، اما تا اسفند به حدود ۲۰ درصد افت کرد.

این آرامش نسبی در بهار ۱۴۰۳ کمی به هم خورد و رشد قیمت‌ها به ۲۵ درصد رسید. با این حال، در تابستان دوباره عقب‌نشینی کرد و به زیر ۲۰ درصد رفت. اما این تنها یک توقف کوتاه پیش از آغاز طوفان اصلی بود.

از آبان تا اسفند ۱۴۰۳، تحت تاثیر تلاطم‌های بازار، موتور گرانی دوباره روشن شد و تورم تولید به ۲۸ درصد رسید. در چهار ماه اول سال ۱۴۰۴، این عدد بین ۳۵ تا ۳۷ درصد نوسان داشت.

نقطه قرمز ماجرا اما در مردادماه سال گذشته رقم خورد؛ زمانی که یک روند صعودی تازه، تورم صنعت را به ۳۹.۷ درصد کشاند. شیب این نمودار در ماه‌های بعد تندتر شد، تا جایی که در دی‌ماه عدد نگران‌کننده ۵۲.۲ درصد را نسبت به سال قبل ثبت کرد.

بهمن ۱۴۰۴، ماهی بود که اقتصاد ایران یک شوک واقعی را تجربه کرد. در این ماه، تورم صنعت با یک جهش قابل توجه به ۶۹.۱ درصد رسید که بالاترین رکورد از ابتدای سال ۱۴۰۰ تا آن زمان بود.

نکته تکان‌دهنده ماجرا اینجاست: این اعداد، آخرین تصویر ثبت‌شده از وضعیت تولید کشور، درست پیش از آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران بودند. در واقع، پیش از شلیک اولین موشک‌ها، هزینه تولید در کارخانه‌های ایران در حال انفجار بود.

اما این اعداد روی کاغذ، در زندگی روزمره به چه معنا هستند؟ در بهمن‌ماه، هم‌زمان با بالا رفتن قیمت رسمی دلار، هزینه تولید در برخی صنایع سر به فلک کشید.

رشد قیمت در صنایع غذایی و محصولات کاغذی از مرز ۱۰۰ درصد گذشت. به زبان ساده، تولید غذا و کاغذ بیش از دو برابر گران‌تر شد. در این میان، محصولات کاغذی رتبه دوم و منسوجات (تولید پارچه و لباس) با رشد بالای ۹۰ درصد، رتبه سوم تورم را به خود اختصاص دادند. ماشین‌آلات برقی نیز رشد بیش از ۹۰ درصدی داشتند. در سایر صنایع، تنها دو بخش رشد زیر ۵۰ درصد و سه بخش رشد بین ۵۰ تا ۶۰ درصد داشتند؛ بقیه همگی بالای ۶۰ درصد بودند.

در نهایت، تورم در کارخانه‌های مواد غذایی، مستقیماً به معنای گران شدن خوراکی‌ها در سبد خرید خانواده‌هاست. وقتی هزینه ساخت کالاها در کارخانه بالا می‌رود، طولی نمی‌کشد که مصرف‌کننده نهایی تاوان آن را در فروشگاه‌ها می‌پردازد.

اما دو صنعتی که در این جنگ آسیب زیادی دیدند فلزات اساسی و محصولات شیمیایی هستند. باید دید ضربه موشک‌ها به بدنه این صنایع، تا چه حد در قیمت‌ها خود را نشان خواهد داد.