بهای سنگین خاموشی؛ اثر قطعی اینترنت بر نان و زندگی مردم

به گزارش زومان، عقربه‌های ساعت از مرز ۸۶۰ ساعت عبور کرده‌اند. از روز نهم اسفند ماه، زمانی که درگیری نظامی میان آمریکا، اسرائیل و ایران آغاز شد، ارتباط میلیون‌ها ایرانی با دنیای بیرون قطع شد. دکمه خاموشی اینترنت از اولین واکنش‌ها به آغاز این حملات بود؛ وضعیتی که تا امروز همچنان ادامه دارد. اما اکنون، در پس این تاریکی طولانی دیجیتال، یک پرسش اساسی خودنمایی می‌کند: آیا این اقدام بی‌سابقه توانست به اهداف خود دست یابد، یا تنها بار سنگین بحران را بر دوش زندگی روزمره مردم انداخت؟

احتمالاً طراحان این محدودیت، اهداف مشخصی در سر داشتند: کنترل اخبار جعلی، جلوگیری از تسلط طرف مقابل بر میدان روایت‌ها، و مهار هماهنگی برای اعتراضات خیابانی. اما نگاهی به گذشته نشان می‌دهد این راهبرد چقدر شکننده است. 

جدی‌ترین استدلالی که موافقان این قطعی مطرح می‌کنند، «غیرعادی بودن شرایط» است. آن‌ها می‌گویند جنگ، نقطه اوج شرایط اضطراری است و در چنین بحران‌هایی، وضع محدودیت در تمام دنیا امری پذیرفته‌شده است. با این حال، موانع و تناقض‌های همین روایت‌ها نشان می‌دهد که سیاست خاموشی، دستاورد چندانی در رسیدن به اهدافش نداشته است. شاهد آن اطلاعیع های مکرر دستگاههای حاکمیتی که از مردم خواستند به شایعات توجه نکنند. اسکرین شایت سایت فارس مربوط به ۱۴ فروردین است. اگر هدف محقق شده بود نیاز به نوشتن چنین مطلبی بود.

در کنار این ناکامی، آسیب بسیار عمیق‌تری در لایه‌های زیرین جامعه در حال رخ دادن است. اینترنتِ امروز دیگر صرفاً ابزاری برای سرگرمی نیست، بلکه شاهرگ حیاتی بسیاری از کسب‌وکارها، چه به صورت مستقیم و چه غیرمستقیم است. قطع این شاهرگ، حتی در معدود روزهایی که شبکه به صورت کج‌دار و مریز وصل بوده، ضربه مهلکی به بخش ارتباطات وارد کرده است.

گزارش‌های اخیر مرکز آمار ایران پرده از یک واقعیت اقتصادی تلخ برمی‌دارد. داده‌ها نشان می‌دهند که تورم بخش ارتباطات در آخر اسفند‌ ماه به رکورد ۵۵.۳ درصد رسیده است. این آمار مربوط به «تورم نقطه‌ به نقطه» کل خانوارهای کشور است؛ یعنی مقایسه درصد تغییر قیمت‌ها نسبت به ماه مشابه در سال قبل.

تجارب آماری نشان می‌دهد که این رقم برای خانوارهای شهری نیز تقریباً همین مقدار است. دلیل استفاده از تورم نقطه‌ای این است که تصویر شفاف‌تری از وضعیت لحظه‌ای اقتصاد ارائه می‌دهد و در مقالات علمی دنیا نیز شاخصی پذیرفته‌شده تر به شمار می رود.

رسیدن به عدد ۵۵.۳ درصد، به این معناست که تورم این بخش به بالاترین سطح خود در ۲۳ سال گذشته رسیده است. به بیان ساده، فارغ از مسئله قطعی شبکه، هزینه دسترسی به ارتباطات رکورد رشد قیمت را در دو دهه اخیر شکسته و قدرت خرید اینترنت از سوی مردم حتی در روزهای وصل بودنِ اینترنت نیز به شدت افت کرده است. این کاهش معنادار قدرت خرید، دامن‌گیرِ تهیه «اینترنت ملی» هم می‌شود؛ اتفاقی که ریشه در تغییر تعرفه‌های اپراتورهای داخلی در میانه امسال رخ داده و موجب شده تا شیب تورم این بخش تندتر شود.

این تندروی قیمت‌ها در بخش ارتباطات در حالی رخ می‌دهد که وضعیت در سایر بخش‌های حیاتی زندگی به مراتب بحرانی‌تر است. برای مثال، شاخص قیمت در سبد خوراکی‌های خانوار در امسال نسبت به سال قبل بیش از دو برابر شده و تورم آن به عدد ۱۱۲.۵درصد رسیده است.

این افت شدید قدرت خرید در تامین غذا، خانواده‌ها را برای تهیه اینترنت با تنگنای بسیار بزرگ‌تری مواجه می‌کند، به‌ویژه اگر اتصال به شبکه برای درآمدزایی آن‌ها حیاتی‌تر از هر چیز دیگری باشد.

در روزهایی که هزینه وصل شدن به جهان هم‌تراز با هزینه بقا بالا می‌رود، پرسش نهایی این است: شما این روزهای بی‌اینترنتی را چگونه می‌گذرانید؟ تجربه قیمتی و وضعیت اینترنت خود را با ما به اشتراک بگذارید.