آغاز مرگِ تدریجیِ کالابرگ

اواخر آذرماه بود که دولت بالاخره تصمیم گرفت تیغ جراحی را بردارد و تن به یکی از سخت‌ترین تصمیمات اقتصادی چند سال اخیر بدهد؛ قطع شریان «ارز ترجیحی» برای واردکنندگان کالاهای اساسی و پرداخت مستقیم این یارانه به خودِ مردم. طرحی که روی کاغذ، قراری نانوشته برای عدالت بود و اگرچه حساب و کتاب‌ها نشان می‌داد یک میلیون تومان یارانه، مرهمی بر زخم هزینه‌های سرسام‌آور نیست، اما در عمل و در گام نخست با استقبال نسبی مواجه شد.

اما در سمت دیگر ماجرا، در حالی که هنوز جوهر این طرح خشک نشده بود، سرعت افزایش قیمت‌ها چنان شتاب گرفت که گویی مسابقه‌ای نابرابر آغاز شده است. حالا که تورم رسماً به ۶۰ درصد رسیده و طوفان گرانی‌ها وزیدن گرفته، سوال اصلی اینجاست: این کالابرگ یک میلیون تومانی که قرار است تا پایان فروردین‌ماه ثابت بماند، چقدر می‌تواند سنگر سفره‌های ما را حفظ کند؟

طبق جدیدترین گزارش مرکز آمار ایران، تورم ماهانه گروه خوراکی‌ها تنها در دی‌ماه امسال به ۱۴.۱ درصد رسید. به زبان ساده، یعنی در همین یک ماهِ سخت، هزینه خورد و خوراک ما به طور متوسط بیش از ۱۴ درصد نسبت به ماه قبل (آذر) گران‌تر شد. اما ماجرا برای سبد کالابرگ تلخ‌تر است؛ چرا؟ چون این سبد دقیقاً شامل کالاهایی بود که ارز ترجیحی‌شان حذف شده و سپر حمایتی‌شان برداشته شده بود.

طبق آمارهای رسمی، ۱۲ قلم کالای اساسی مشمول طرح، به طور متوسط در یک ماه گذشته ۳۰.۷ درصد رشد قیمت داشته‌اند. در این میان، «روغن» رکورددار بلامنازع این گرانی‌هاست. قیمت روغن مایع ۹۰۰ گرمی که تا ماه قبل ۹۳ هزار تومان بود، با یک جهش خیره‌کننده و رشد ۷۷ درصدی، حالا به ۱۶۶ هزار تومان رسیده است. اگرچه وزن روغن در سبد غذایی کمتر از گوشت، برنج و لبنیات است، اما این جهش قیمتی، نمادی از شوکی است که به قدرت خرید خانوار وارد شده است.

اما به طور کلی چقدر بهای ۱۲ کالای مشمول کالابرگ در این یک ماه زیاد شده است؟ برای پاسخ به این سوال می‌توان سبد کالابرگ را با توجه به مقدار مورد نیاز هر نفر در ماه که وزارت بهداشت تعیین کرده بررسی کرد. این بررسی نشان می‌دهد هزینه تامین مقدار مطلوب از این ۱۲ قلم کالا برای هر نفر در ماه که حداقل نیازهای غذایی را تامین می‌کند، از ۲ میلیون و ۷۷۲ هزار تومان در آذر ماه به ۳ میلیون و ۳۶۴ هزار تومان در دی ماه رسیده است؛ یعنی در عرض یک ماه ۲۱ درصد رشد کرده است.

یارانه یک میلیون تومانی دولت فعلا در این زورآزمایی برنده است و می‌تواند به خانوار کمک کند تا قدرت خریدش را حفظ کند، اما تنها ۴۰۸ هزار تومان تا بی‌اثر شدن یارانه جدید باقی مانده است.

نگرانی اصلی اما فقط امروز نیست. سوال ترسناک‌تر این است: قدرت خرید این یارانه ثابت تا پایان فروردین ۱۴۰۵ چقدر آب خواهد رفت؟ درست است که تورم دی‌ماه به دلیل شوک حذف ارز ترجیحی جهشی بود و شاید در ماه‌های آینده چنین اعدادی تکرار نشود، با این حال پیش‌بینی‌ها از وضعیت کلی اقتصاد خبری از پایان شرایط تورمی نمی‌دهند و به نظر می‌رسد همچنان شاهد ثبت رکوردهای جدید قیمتی خواهیم بود.

در این شرایط، کالابرگ هم مثل یارانه نقدی فقط در کوتاه‌مدت پاسخگو خواهد بود؛ شبیه به قرص مسکنی که اثرش لحظه‌به‌لحظه کم‌رنگ‌تر می‌شود. ماجرا وقتی تلخ‌تر می‌شود که در نظر بگیریم دولت تا همین جا هم با استقراض از صندوق توسعه ملی یعنی خرج کردن از جیب آیندگان توانسته هزینه کالابرگ را تامین کند و این شرایط پایدار نخواهد بود.

به نظر شما آیا یارانه یک میلیون تومانی می‌تواند جای خالی گرانی‌های اخیر را پر کند؟ تجربه‌تان از خرید با کالابرگ را برای ما بنویسید.