ایران در جدول ژوئن فائو بالاترین تورم خوراکی را داشت. سهم خوراکی و دخانیات از هزینه خانوار شهری هم به بالاترین سطح در ۲۶ سال رسید.
به گزارش زومان، در ۷۰ کشور از ۱۹۵ کشوری که فائو تورم خوراکی آنها را بررسی کرده، قیمت خوراکیها نسبت به سال قبل یا پایین آمده بود یا کمتر از ۱۰ درصد بالا رفته بود. برای پیدا کردن یک نرخ سه رقمی، فقط باید به یک ردیف نگاه میکردید. آن ردیف ایران بود.
اگر مهر پارسال برای یک سبد متوسط غذایی یک میلیون تومان کنار میگذاشتید، مهر امسال برای خرید همان سبد باید حدود دو میلیون و ۱۲۶ هزار تومان میپرداختید. این محاسبه بر اساس تازهترین گزارش مرکز آمار ایران است که تورم نقطهبهنقطه خوراکیها و آشامیدنیها را در مهر ۱۴۰۵، ۱۱۲.۶ درصد اعلام کرده است.
گرانی غذا فقط خودش را در سبد خرید نشان نمیدهد. گاهی سبد همان سبد هفته قبل است، اما خرید یک جفت کفش، یک دست لباس، وقت دکتر یا یک تفریح ساده را به ماه بعد موکول میکنیم. اثر گرانی غذا را در خرجهایی میتوان دید که دیگر نوبتشان نمیرسد.
آمار سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) نشان میدهد جهشی به این بزرگی چقدر در جهان کمسابقه است.
در جدول فائو، فقط تورم ایران سه رقمی است
در ژوئن ۲۰۲۶، آخرین ماه موجود در دادههای فائو، تورم خوراکی در ۱۷۰ مورد از ۱۹۵ کشور زیر ۱۰ درصد بود.
در ۳۶ کشور حتی قیمت خوراکیها نسبت به ژوئن سال قبل پایین آمده بود. تورم منفی یعنی قیمت نسبت به سال قبل ارزان شده است.
در سوی دیگر جدول، ایران با ۱۳۰.۵ درصد بالاترین تورم خوراکی را داشت و تنها کشور با تورم سهرقمی بود. میانمار و ترکیه، در ردههای دوم و سوم، هر دو نزدیک ۳۵.۵ درصد تورم داشتند.
البته فائو آمار ونزوئلا را در ماه ژوئن گزارش نکرده است. اما آمارهای بانک مرکزی ونزوئلا، تورم نقطهبهنقطه خوراکیها و نوشیدنیهای غیرالکلی را در این ماه ۵۸۴.۸ درصد گزارش کرده است. بنابراین در واقع ونزوئلا در رتبه اول جهان قرار دارد و ایران رتبه دوم است.
ایران یک دهه از جمع ۲۰ کشور اول بیرون نیامد
البته حضور ایران در بالای جدول اصلا اتفاق تازه و بیسابقهای نیست.
مقایسه تورم خوراکی در ماه ژوئن سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۶ نشان میدهد ایران در ۲۱ سال از این ۲۶ سال جزو ۲۰ کشور اول جهان با بیشترین تورم خوراکی بوده است.
ایران از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۶ برای ۱۰ سال پیاپی در جمع این ۲۰ کشور بوده است. یک سال پیش، در ژوئن ۲۰۲۵، با تورم ۴۲.۶ درصدی پنجم جهان بود. یک سال بعد، تورم خوراکیها بیش از ۳ برابر شد و ایران به صدر جدول فائو رسید.
وقتی غذا سایر مخارج را حذف میکند
وقتی غذا به طور پیوسته گران و گرانتر میشود، برای بسیاری، چارهای نمیماند جز اینکه از مخارج دیگر کم کنند.
بر اساس طرح هزینه و درآمد خانوار مرکز آمار، در سال ۱۴۰۴ یک خانوار شهری به طور متوسط ۳۹۲ میلیون تومان هزینه کرده است. یعنی متوسط ۳۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان در ماه. از کل این هزینه، ماهانه حدود ۹.۲ میلیون تومان آن مربوط به هزینه خوراکیها بوده است. یعنی ۲۸.۳ درصد از کل هزینههایی که یک خانوار متوسط شهری پرداخت کرده خرج غذا شده است.
این در حالی است که سهم خوراکیها از کل هزینهها در سال ۱۴۰۳ برابر با ۲۳.۶ درصد بوده است. بررسی تاریخی آمارها نشان میدهد سهم ۲۸.۳ درصدی خوراکیها در سال ۱۴۰۴، بالاترین سهم در ۲۶ سال اخیر بوده است - یعنی از سال ۱۳۷۹ سابقه نداشته است.
افزایش سهم هزینههای خوراکی لزوماً به معنی خرید غذای بیشتر نیست. ممکن است خانواده برای همان خرید قبلی پول بیشتری بدهد و در عوض، خرید لباس یا تعمیر خانه را عقب بیندازد. بنابراین پس از پرداخت هزینه خورد و خوراک، سهم کمتری از بودجه برای بقیه زندگی باقی میماند.
آمارهای فائو نشان میدهد تورم سه رقمی غذا چقدر در جهان نادر است. این گرانی نادر میتواند نتیجه خود را در تمام ابعاد زندگی نشان دهد. یک خانواده حتی اگر بتواند خرید هر هفتهاش را حفظ کند، بهایش را جای دیگری میپردازد؛ با خریدی که به ماه بعد میافتد، درمانی که انجام نمیشود یا هر هزینه دیگر.