هزینه ساخت خانه ۲ برابر شد؛ شوک تولید در بازار مسکن
به گزارش زومان، در حالی که قیمت بسیاری از کالاها با سرعتی سرسامآور در حال افزایش است و تورم در برخی کالاها سه رقمی شده، نرخ تورم مسکن در آمارهای رسمی همچنان حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد اعلام میشود.
در نگاه اول ممکن است اینطور به نظر برسد که بازار مسکن هنوز از موج شدید تورم فعلی عقب مانده است. اما بررسی تازهترین آمارها تصویر متفاوتی را نشان میدهد.
طبق گزارش مرکز آمار ایران، تورم فصلی نهادههای ساختمانی در زمستان ۱۴۰۴ در شهر تهران به ۳۶ درصد رسیده است. به زبان ساده، هزینه ساختوساز فقط در یک فصل ۳۶ درصد افزایش یافته است.
منظور از نهادههای ساختمانی تمام مصالح و خدماتی است که در ساختوساز به کار میرود؛ از آهنآلات و سیمان و تاسیسات برقی، تا هزینه دستمزد کارگران و ... .
این گزارش حاکی از این است که تهران در زمستان پارسال که هدف اصلی حملات آمریکا و اسرائیل نیز قرار داشت، با رشد شدید قیمت ساختوساز در این فصل مواجه بوده است.
طبق اعلام انجمن انبوهسازان استان تهران، هزینه حداقلی ساختوساز در تهران به ۴۰ میلیون تومان به ازای هر متر مربع رسیده است.
تورم ساختوساز در آستانه ۱۰۰ درصد
آمارهای مرکز آمار نشان میدهد شاخص قیمت نهادههای ساختمانی در زمستان ۱۴۰۴ نسبت به زمستان سال قبلش ۹۶.۸ درصد افزایش یافته است؛ یعنی هزینه ساخت یک ساختمان تقریبا ۲ برابر شده است.
نکته مهم اینجاست که روند افزایش قیمتها در نیمه دوم سال شدت گرفته است. تورم نقطهبهنقطه نهادههای ساختمانی که در تابستان ۱۴۰۴ حدود ۴۳.۶ درصد بود، در پاییز به ۶۱.۳ درصد رسید و در زمستان به مرز ۹۷ درصد نزدیک شد.
این روند نشان میدهد بخش بزرگی از افزایش هزینههای ساختوساز حتی پیش از تحولات و تنشهای اخیر آغاز شده و ریشه آن را باید در رشد هزینههای تولید جستوجو کرد.
چوب؛ رکورددار گرانی با تورم ۲۰۸ درصدی
در میان ۱۵ گروه اصلی نهادههای ساختمانی، چوب بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده است.
براساس گزارش مرکز آمار، تورم نقطهبهنقطه چوب در زمستان ۱۴۰۴ به ۲۰۸.۵ درصد رسیده؛ یعنی قیمت آن بیش از سه برابر شده است.
کارشناسان یکی از دلایل اصلی این جهش را وابستگی بالای بازار چوب به واردات میدانند.
طبق گزارشها، تنها حدود ۴۰ درصد از نیاز سالانه چوب در کشور از تولید داخل تامین میشود و ۶۰ درصد آن وابسته به واردات است.
علاوه بر چوب، سه گروه دیگر نیز تورم بالای ۱۰۰ درصد را ثبت کردهاند:
- تاسیسات مکانیکی و انواع عایق حرارتی: ۱۴۸ درصد
- تاسیسات برقی: ۱۱۹.۹ درصد
- آهنآلات، میلگرد، پروفیل درب و پنجره و نرده: ۱۰۵ درصد
این سه گروه سهم بالایی (بیش از ۵۰ درصد) در هزینههای ساختوساز مسکن دارند و به همین دلیل افزایش قیمت آنها نقش بزرگی در جهش هزینههای ساختوساز ایفا کرده است.
جنگ چگونه هزینه ساخت را بالا برد؟
یکی از موضوعاتی که در جهش قیمتی اخیر مسکن موثر دانسته میشود، اثر جنگ اخیر است. کارشناسان سه کانال تاثیرگذاری تنشهای اخیر بر تورم را چنین توضیح میدهند:
- آسیب به صنایع فولاد و پتروشیمی
- اختلال در تامین محصولات وارداتی
- رشد انتظارات تورمی
صنعت ساختمان وابستگی زیادی به محصولات فولادی دارد. بنابراین هرگونه اختلال در تولید یا عرضه فولاد، مستقیما هزینه ساخت را افزایش میدهد.
برای مثال، آمارها نشان میدهد تورم نقطه به نقطه گروه آهنآلات، میلگرد و پروفیل در زمستان نسبت به پاییز تقریبا دو برابر شده است.
همچنین در بخش تاسیسات مکانیکی که محصولاتی مانند لوله، رادیاتور و تجهیزات موتورخانه را شامل میشود، نرخ تورم در یک فصل ۷۳ واحد درصد افزایش یافته است.
در سمت دیگر بسیاری از مصالح ساختمانی به محصولات پتروشیمی وابستهاند؛ از ایزوگام و آسفالت گرفته تا رنگهای ساختمانی و لولههای پلیمری مورد استفاده در تاسیسات. هرگونه اختلال در این صنایع میتواند مستقیما قیمت ساختوساز را تحت تاثیر قرار دهد.
بنابراین اثر آسیب به زیرساختها را در افزایش هزینههای ساخت مسکن میتوان به خوبی مشاهده کرد.
جنگ همچنین با دشوارتر کردن واردات کالاها و مواد اولیه، فشار مضاعفی بر بازار مصالح وارد کرده است.
چرا این گرانی در آمار رسمی تورم مسکن دیده نمیشود؟
به طور معمول، وقتی هزینه تولید افزایش پیدا میکند، قیمت محصول نهایی نیز با کمی فاصله بالا میرود. در بازار مسکن هم انتظار میرود جهش هزینههای ساخت، خود را در قیمت خانهها نشان دهد.
در همین راستا برخی گزارشها از افزایش ۴۰ تا ۵۰ درصدی قیمت مسکن پس از جنگ خبر میدهند.
اما پرسش اینجاست که اگر قیمت مسکن چنین رشدی داشته، چرا تورم مسکن در آمارهای رسمی هنوز حدود ۳۰ درصد اعلام میشود؟
پاسخ در شیوه محاسبه تورم نهفته است. در شاخص تورم، بخش «مسکن» عمدتا بر اساس هزینه اجارهبها اندازهگیری میشود، نه قیمت خرید و فروش خانه.
از آنجا که اجارهها معمولا با سرعتی کمتر از قیمت خرید مسکن افزایش پیدا میکنند و اثر گرانی مسکن با تاخیر در آنها منعکس میشود، شاخص رسمی تورم مسکن نمیتواند تصویر کاملی از تحولات این بازار ارائه دهد.
به همین دلیل، هرچند آمارهای رسمی هنوز از تورم ۳۰ تا ۴۰ درصدی مسکن حکایت دارند، اما بررسی هزینههای ساخت و تحولات بازار نشان میدهد که این بخش نیز مانند بسیاری از کالاها و خدمات دیگر، از موج سنگین تورمی اخیر بینصیب نمانده است.