قانون شکست‌خورده: مالیات تقریباً هیچ از خانه‌های خالی

قانونی که با کلی سر و صدا قرار بود اهرمی برای کنترل بازار مسکن باشد، در عمل به ابزاری بی‌اثر و تقریباً بی‌خاصیت تبدیل شده است. به گزارش زومان، آمارهای رسمی نشان می‌دهد در چهار سال گذشته، دولت از انبوه خانه‌های خالی کشور تنها ۳۰ میلیارد تومان مالیات وصول کرده است؛ عددی که وقتی آن را بر تعداد واحدهای مشمول تقسیم کنیم، به رقم ۱۶۰ هزار تومان برای هر خانه خالی می‌رسیم.

این آمار را محمودمنان رئیسی، نایب رئیس کمیسیون عمران مجلس، در گفت‌وگو با خبرگزاری خانه ملت اعلام کرد. به گفته او، گرچه برای حدود ۲۵۸ هزار واحد مسکونی قبض مالیاتی صادر شده و حدود ۱۷۰ هزار واحد موضوع را پذیرفته‌اند، اما میزان مالیات وصول‌شده فقط حدود ۳۰ میلیارد تومان بوده است.، اما مبلغ ناچیز وصول‌شده نشان می‌دهد این قانون نتوانسته هیچ‌گونه بازدارندگی برای احتکارکنندگان مسکن ایجاد کند.

در ایران حدود ۳۲ میلیون واحد مسکونی برای ۲۸ میلیون خانوار وجود دارد. رئیسی معتقد است این یعنی یک مازاد ۴ میلیون واحدی در بازار وجود دارد که اگر بخشی از آنها خالی باشند باید مالیات بسیار بزرگتری حاصل می‌شد.

رئیسی انگشت اتهام را مستقیماً به سمت بانک‌ها و نهادهای حقوقی نشانه می‌رود. او تأکید می‌کند که بانک‌ها با داشتن هزاران واحد مسکونی خالی، عملاً وارد «بنگاه‌داری» شده‌اند و از عرضه آن‌ها به بازار خودداری می‌کنند.

به گفته او هدف اصلی قانون مالیات بر خانه‌های خالی، نه درآمدزایی برای دولت، بلکه «تنظیم‌گری بازار» بود؛ یعنی وادار کردن مالکان به عرضه واحدهای خود و در نتیجه، شکستن حباب قیمت‌ها.

این درآمد را به شهرداری‌ها واگذار کنیم

نایب رئیس کمیسیون عمران مجلس معتقد است که باید واگذاری فرآیند شناسایی و وصول این مالیات از وزارت راه و شهرسازی به شهرداری‌ها منتقل شود. چرا که به گفته او شهرداری‌ها ابزارهای دقیق‌تری برای شناسایی املاک خالی در اختیار دارند.

در این صورت، هر مبلغی که از این محل وصول شود نیز به خود شهرداری‌ها اختصاص پیدا می‌کند و این می‌تواند یک بازی برد-برد باشد؛ از یک طرف شناسایی خانه‌های خالی سریع‌تر و دقیق‌تر انجام می‌شود و از طرف دیگر، منبع درآمدی برای شهرداری‌ها ایجاد می‌شود تا به جای روش‌های نادرستی مثل شهرفروشی و تراکم‌فروشی، بخشی از درآمد خود را از محل شناسایی و وصول مالیات بر خانه‌های خالی تأمین کنند.

به نظر شما آیا قانون مالیات بر خانه‌های خالی راه حل موثری برای بازار مسکن است؟