تورم مهر ۱۴۰۵ به ۷۶٫۸ درصد رسید؛ درد بیشتر در روستاها

آخرین داده‌های رسمی از ادامه‌ی رشد سریع هزینه‌های زندگی در مهر ۱۴۰۵ حکایت دارند. شاخص قیمت مصرف‌کننده‌ خانوارهای کشور به ۷۶۱٫۸ رسیده و تورم ماهانه‌ ۴٫۴ درصدی نشان می‌دهد سطح عمومی قیمت‌ها تنها طی یک ماه بار دیگر افزایش محسوسی را پشت سر گذاشته است. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز ۸۸٫۷ درصد اعلام شده؛ سه رقمی که هرکدام بُعد متفاوتی از فشار تورمی را نمایش می‌دهند.

به‌گزارش مرکز آمار ایران، تورم نقطه‌به‌نقطه در مهر نسبت به شهریور ۱٫۱ واحد درصد پایین آمده است. نرخ مزبور در شهریور ۸۹٫۸ درصد بود و در مهر به ۸۸٫۷ درصد رسید. کاهش ثبت‌شده به معنای ارزان‌شدن کالاها و خدمات نیست، بلکه از کمترشدن سرعت افزایش قیمت‌ها در مقایسه با ماه مشابه سال قبل خبر می‌دهد.

تورم ماهانه، تغییر سطح عمومی قیمت‌ها نسبت به ماه قبل را اندازه می‌گیرد. نرخ ۴٫۴ درصدی مهر گویای تداوم رشد قیمت‌ها در فاصله‌ای کوتاه است و اثر آن می‌تواند مستقیما در مخارج جاری خانوار دیده شود.

تورم نقطه‌به‌نقطه، قیمت‌های مهر ۱۴۰۵ را با مهر ۱۴۰۴ مقایسه می‌کند. ثبت نرخ ۸۸٫۷ درصدی یعنی سبد سنجش شاخص قیمت مصرف‌کننده نسبت به ماه مشابه سال قبل به‌طور متوسط افزایش بسیار زیادی را تجربه کرده، هرچند شتاب رشد در قیاس با شهریور اندکی کاهش یافته است.

تورم سالانه نیز تغییر میانگین سطح قیمت‌ها طی دوازده ماه منتهی به مهر را نسبت به دوره‌ دوازده‌ماهه‌ پیش از آن نشان می‌دهد. نرخ ۷۶٫۸ درصدی بیانگر آن است که فشار قیمتی به یک نوسان کوتاه‌مدت محدود نمانده و در متوسط هزینه‌های یک دوره‌ کامل انعکاس یافته است.

تفکیک سبد مصرفی نشان می‌دهد تورم ماهانه‌ی گروه «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» در مهر به ۲٫۴ درصد رسیده، درحالی‌که گروه «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» تورم ۵٫۸ درصدی را ثبت کرده است. بنابراین، عامل پرقدرت‌تر افزایش ماهانه‌ شاخص را باید در بخش غیرخوراکی و خدمات جست‌وجو کرد.

فاصله‌ی ۳٫۴ واحد درصدی میان دو گروه اهمیت زیادی دارد. فشار تورمی مهر فقط از مسیر خرید روزمره‌ی مواد غذایی منتقل نشده و هزینه‌های خدماتی و کالاهای غیرخوراکی سهم بیشتری در رشد یک‌ماهه‌ سطح عمومی قیمت‌ها داشته‌اند.

بیشترین تورم ماهانه میان گروه‌های اصلی به آموزش اختصاص یافته است. قیمت‌های گروه آموزش طی مهر ۲۳٫۵ درصد افزایش یافته‌اند. هم‌زمان، حمل‌ونقل با نرخ ۱۰٫۷ درصد و تفریح و فرهنگ با ۹٫۸ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.

• آموزش با تورم ماهانه‌ی ۲۳٫۵ درصد
• حمل‌ونقل با تورم ماهانه‌ی ۱۰٫۷ درصد
• تفریح و فرهنگ با تورم ماهانه‌ی ۹٫۸ درصد

ترکیب یادشده نشان می‌دهد جهش مهر در چند گروه مشخص و عمدتا غیرخوراکی متمرکز بوده است. رشد هزینه‌ آموزش در آغاز سال تحصیلی، همراه با افزایش مخارج حمل‌ونقل و خدمات مرتبط با تفریح و فرهنگ، شاخص ماهانه را بالا برده؛ بااین‌حال، داده‌های منتشرشده سهم دقیق هر گروه در تورم کل را مشخص نمی‌کنند.

نمای نقطه‌به‌نقطه ترکیب متفاوتی دارد. دخانیات با نرخ ۱۶۳٫۲ درصد بیشترین افزایش را نسبت به مهر سال قبل ثبت کرده است. مبلمان و لوازم خانگی با ۱۲۸٫۹ درصد و حمل‌ونقل با ۱۲۸ درصد پس از آن قرار دارند.

• دخانیات با تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی ۱۶۳٫۲ درصد
• مبلمان و لوازم خانگی با تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی ۱۲۸٫۹ درصد
• حمل‌ونقل با تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی ۱۲۸ درصد

حضور حمل‌ونقل در میان گروه‌های دارای بیشترین تورم ماهانه و نقطه‌به‌نقطه نشان می‌دهد فشار قیمتی آن هم در بازه‌ کوتاه‌مدت و هم در مقایسه‌ سالانه برجسته بوده است. در مقابل، نرخ بسیار بالای دخانیات و مبلمان و لوازم خانگی بیشتر در مقایسه با ماه مشابه سال گذشته نمایان می‌شود.

خانوارهای روستایی در هر سه معیار اصلی با نرخ تورم بالاتری مواجه شده‌اند. تورم ماهانه در مناطق روستایی ۴٫۶ درصد و در مناطق شهری ۴٫۳ درصد بوده که فاصله‌ای ۰٫۳ واحد درصدی را نشان می‌دهد.

اختلاف در سنجش نقطه‌به‌نقطه بسیار بزرگ‌تر می‌شود. نرخ مربوط به خانوارهای شهری ۸۵٫۵ درصد اعلام شده، اما برای خانوارهای روستایی به ۱۰۷ درصد رسیده است. شکاف دو گروه در نتیجه به ۲۱٫۵ واحد درصد می‌رسد.

تورم سالانه‌ مناطق شهری نیز ۷۴٫۱ درصد بوده، درحالی‌که خانوارهای روستایی نرخ ۹۲٫۳ درصدی را تجربه کرده‌اند. فاصله‌ سالانه‌ی ۱۸٫۲ واحد درصدی نشان می‌دهد فشار بیشتر بر روستاها فقط محصول تغییرات یک ماه نیست و در میانگین دوازده‌ماهه نیز دیده می‌شود.

• تورم ماهانه‌ شهری ۴٫۳ درصد و روستایی ۴٫۶ درصد
• تورم نقطه‌به‌نقطه‌ شهری ۸۵٫۵ درصد و روستایی ۱۰۷ درصد
• تورم سالانه‌ شهری ۷۴٫۱ درصد و روستایی ۹۲٫۳ درصد

تفاوت ترکیب مخارج خانوار یکی از عوامل اصلی شکل‌گیری چنین شکافی به‌شمار می‌رود. وزن کالاها و خدمات در سبد هزینه‌ خانوارهای شهری و روستایی یکسان نیست؛ در نتیجه، افزایش قیمت یک گروه می‌تواند اثر متفاوتی بر شاخص هر منطقه بگذارد.

افت ۱٫۱ واحد درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه را باید در کنار تورم ماهانه‌ی ۴٫۴ درصدی و تورم سالانه‌ی ۷۶٫۸ درصدی تحلیل کرد. تمرکز صرف بر کاهش نرخ نقطه‌به‌نقطه ممکن است تصویری ناقص بسازد، زیرا سطح قیمت‌ها همچنان در مهر بالا رفته و میانگین دوازده‌ماهه نیز افزایش قابل‌توجهی داشته است.

شاخص قیمت مصرف‌کننده‌ی ۷۶۱٫۸، شتاب بالای رشد ماهانه در گروه‌های آموزش و حمل‌ونقل و عبور تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی روستایی از مرز ۱۰۰ درصد، اجزای اصلی آخرین تصویر رسمی را تشکیل می‌دهند. کنار هم قرار دادن داده‌ها نشان می‌دهد سرعت افزایش سالانه اندکی کم شده، اما فشار بر بودجه‌ی خانوار ادامه دارد و شدت آن میان گروه‌های مصرفی و مناطق جغرافیایی یکسان نیست.

اثر تورم مهر بر هزینه‌های خانوار خود را در بخش دیدگاه‌ها بنویسید.