در شرایطی که کارزار بنیامین نتانیاهو با افتی محسوس در نظرسنجیها مواجه شده، دونالد ترامپ هنوز حمایت انتخاباتی خود را از نخستوزیر اسرائیل اعلام نکرده است. دو هفته پیش، در جریان دیدار این دو در اتاق بیضی، رئیسجمهور آمریکا جویای وضعیت نتانیاهو در نظرسنجیهای پیش از انتخابات ۲۷ اکتبر شد.
نتانیاهو مکث کرد و یکی از مشاورانش وارد گفتوگو شد و گفت «آقای رئیسجمهور، او دارد پیروز میشود». بهگزارش آکسیوس، یک مقام آمریکایی که شاهد ماجرا بوده، این روایت را نقل کرده است. اهمیت ماجرا در همینجاست که نتانیاهو در واقع در حال پیروزی نیست و ترامپ هم با وجود پرسشهای مکرر خبرنگاران، هنوز حمایتی را که او میخواهد اعلام نکرده است.
رئیسجمهور آمریکا هنوز میتواند نظرش را عوض کند، اما تنها ۷۵ روز تا انتخابات باقی مانده و زمان برای نتانیاهو رو به پایان است. نظرسنجیهای فعلی، ائتلاف او را با ۴۹ تا ۵۳ کرسی نشان میدهند؛ رقمی بسیار پایینتر از ۶۸ کرسی کنونی و ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت. در سوی دیگر، احزاب اپوزیسیون اسرائیل ۶۷ تا ۷۰ کرسی به دست میآورند و گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، در بیشتر نظرسنجیها از محبوبیت بهتری برخوردار است.
با وجود این، نتانیاهو لزوما مجبور نیست برنده شود؛ کافی است نبازد. تلاش اصلی او در حال حاضر این است که آنقدر رای جمع کند تا رقبایش نتوانند با اتکا به احزاب عرب-اسرائیلی دولتی تشکیل دهند. اگر چنین شود و هیچیک از دو طرف نتواند دولت بسازد، نتانیاهو برای چند ماه دیگر هم بهعنوان نخستوزیر موقت در قدرت میماند تا انتخابات دیگری برگزار شود؛ سناریویی که در حال حاضر کاملا محتمل به نظر میرسد.
در هفتههای نخست جنگ در ایران، شماری از مشاوران نزدیک ترامپ مطمئن بودند که او از نتانیاهو حمایت خواهد کرد. ترامپ در همان زمان با صدای بلند از صدور عفو برای نتانیاهو دفاع میکرد تا محاکمه فساد او پایان یابد. اما با گذشت زمان و فرسایشی شدن جنگ، اهداف سیاست خارجی ترامپ و نتانیاهو، همراه با منافع سیاسی داخلیشان، از هم فاصله گرفت. طی سه ماه گذشته شکاف میان دو طرف بیشتر شده، نه فقط درباره ایران، بلکه درباره لبنان و غزه هم.
دو مقام ارشد آمریکایی گفتهاند که ترامپ از نظر شخصی نتانیاهو را دوست دارد، اما از تصمیمها و سیاستهای او ناامید شده است. ترامپ به گفته دو نفری که اخیرا با او درباره نتانیاهو صحبت کردهاند، گفته است «بیبی بدترین دشمن خودش است». در همین حال، تازهترین رویدادی که رابطه دو طرف را تحت فشار گذاشت، رد علنی طرح هیئت صلح غزه از سوی نتانیاهو برای خلع سلاح حماس بود.
یک مقام ارشد آمریکایی گفت کاخ سفید اظهارات نتانیاهو در روز یکشنبه را بیشتر یک حرکت انتخاباتی میدید تا یک موضعگیری سیاستی. همان مقام آمریکایی افزود «ما نیازهای سیاسی بیبی را درک میکنیم. تا زمانی که به انجام خواستههای ما ادامه دهد، بهویژه درباره مهار حملات در غزه، مشکلی نداریم». هفته گذشته نتانیاهو با فرستاده ترامپ، جرد کوشنر، تلفنی گفتوگو کرد و وعده داد با وجود تردیدهایش، به طرح هیئت صلح فرصت بدهد. او همچنین قول داد حملات به غزه را مهار کند تا روند غیرنظامیسازی آغاز شود.
از آن زمان، اسرائیل حملات بسیار کمتری در غزه انجام داده و ارتش اسرائیل به خط زرد عقبنشینی کرده است؛ جایی که طبق توافق قرار بود مستقر شود. به گفته چهار منبع آگاه، کوشنر قصد دارد هفته آینده به اسرائیل سفر کند تا با نتانیاهو و دیگر مقامها دیدار و درباره طرح غزه گفتوگو کند. در پشت صحنه، چندین رقیب سیاسی نتانیاهو، از جمله آیزنکوت و نخستوزیران پیشین نفتالی بنت و یائیر لاپید, نگراناند که ترامپ از رهبر فعلی حمایت کند؛ دو تن از دستیاران آنان این موضوع را مطرح کردهاند.
دو منبع آگاه از تحرکات پشتصحنه گزارش دادهاند که این چهرههای مخالف از طریق واسطههایی چون دوستان مشترک، حامیان مالی و دیگر متحدان سیاسی، پیامهایی را به ترامپ و نزدیکانش رسانده و از او خواستهاند موضعی بیطرفانه اتخاذ کند. در این میان، یک مقام سابق آمریکاییِ مطلع ادعا کرده که افت نتانیاهو در نظرسنجیها مانع از دخالت مستقیم ترامپ در این مسئله شده است. با وجود محبوبیت بالای ترامپ در اسرائیل، جایگاه او طی سه ماه گذشته به دلیل امضای توافق با ایران و تصمیمش مبنی بر دوری از جنگ پس از نقض آن دچار تزلزل شده است؛ ضمن آنکه محدودیتهای اعمالشده از سوی او بر عملیات نظامی اسرائیل در ایران، غزه، سوریه و لبنان نیز نارضایتی اسرائیلیها را برانگیخته است.
در طول هفتههای اخیر، خبرنگاران چهار مرتبه نظر ترامپ را درباره حمایت از نتانیاهو جویا شدند، اما او هر بار از موضعگیری صریح طفره رفت. هنگامی که هیو هیویت، مجری رادیو، در ماه ژوئیه پرسید «آیا فرد بهتری از او در اسرائیل برای این مسئولیت است؟»، رئیسجمهور پاسخی مستقیم نداد و با اشاره به رقبای نتانیاهو گفت: «خب، من بیشترِ آنها را نمیشناسم؛ البته بعضیهایشان را میشناسم، ولی بیشترشان را نه». او در گفتوگوهای اخیرش نیز گرچه نتانیاهو را «یک نخستوزیر جنگی عالی» توصیف کرد، اما پیوسته با افعال گذشته از او یاد کرد. همچنین در حالی که مقامات اسرائیلی از طرح خصوصیِ موضوع عفو توسط ترامپ در آخرین دیدارش با نتانیاهو خبر دادهاند، رئیسجمهور آمریکا ماههاست که در این زمینه سخنی علنی به میان نیاورده است.
انتخابات اسرائیل نقشی حیاتی در راهبرد منطقهای ترامپ طی دو سال پایانی ریاستجمهوریاش ایفا میکند؛ بهویژه در شرایطی که بحران ایران در وضعیت «نه توافق، نه جنگ» بلاتکلیف مانده است. رئیسجمهور آمریکا افزون بر پیشبرد طرح صلح غزه، ایجاد پیشرفت در مذاکرات اسرائیل و لبنان و نهاییسازی پیمان امنیتی میان تلآویو و دمشق، میانجیگری برای دستیابی به توافقی تاریخی میان اسرائیل و عربستان سعودی را هدف گرفته است. ترامپ و مشاورانش پیشتر از بنبست سیاسی سال ۲۰۱۹ اسرائیل که با سه انتخابات پیاپی همراه شد و یک سال تمام از تحرکات دیپلماتیک خاورمیانه را از بین برد، ضربه خوردهاند. از همین رو، یک مقام ارشد آمریکایی تأکید کرده است که کاخ سفید قصد ندارد خطاهای پیشین را تکرار کند و اجازه دهد سیاست داخلی اسرائیل، برنامههای منطقهای واشنگتن را معطل بگذارد.
نظر شما درباره فاصله گرفتن ترامپ از نتانیاهو چیست؟