نتیجه رقابت دلار با طلا در بازار : تقسیم سود کدامیک بیشتر بود؟

به گزارش زومان، وقتی ارزش پول به سرعت کاهش می‌یابد، فقط یک راه نجات باقی می‌ماند: تبدیل سریع پول به دارایی.

راه‌های تبدل پول متنوع شده است. از طلای فیزیکی گرفته تا دلار و سهام و ارز دیجیتال. اما در این میان انتخاب بسیاری همچنان طلاست.

اما حتی کسانی که طلا را انتخاب می‌کنند هم گزینه‌های زیادی دارند. یکی از این گزینه‌ها صندوق‌های طلاست.

سرمایه‌گذار به‌جای آنکه سکه بخرد و در خانه نگه دارد، واحد صندوق می‌خرد و از افزایش ارزش دارایی‌های طلایی آن سود می‌گیرد.

صندوق طلای «عیار مفید» یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این بازار است. گزارش عملکرد سال مالی منتهی به مرداد ۱۴۰۵ تصویری است از آنچه در این صندوق‌ها در حال رخ دادن است؛ از یک سو گران شدن طلا و از سوی دیگر ورود پول تازه.

فرض کنید در فروردین ۱۳۹۸ یک میلیون تومان داشتید.اگر آن را در بانک می‌گذاشتید، امروز حدود ۳ میلیون تومان داشتید. در دلار آزاد، حدود ۱۵ میلیون. در سکه امامی، حدود ۴۵ میلیون. در صندوق عیار هم حدود ۴۵ میلیون.

شباهت دو رقم آخر تصادفی نیست. بازدهی صندوق عیار از ۱۳۹۸ تا امروز ۴٬۳۷۹ درصد بوده و سکه امامی ۴٬۳۸۳ درصد.

در واقع صندوق طلا پول سرمایه‌گذاران را جمع می‌کند و با آن گواهی‌های سپرده کالایی طلا و سکه می‌خرد. این گواهی‌ها نشان‌دهنده مالکیت طلایی هستند که در انبارهای مورد تأیید نگهداری می‌شود و در بورس کالا معامله می‌شود.

در یک‌سال منتهی به پایان مرداد نیز عیار ۱۶۸ درصد بازدهی داشته است. این رقم از بازدهی ۱۴۲ درصدی سکه امامی و ۱۰۴ درصدی دلار آزاد بیشتر است.

البته این اعداد عملکرد گذشته‌اند و تضمینی برای آینده محسوب نمی‌شوند. عیار در سالی پرسود بود که طلای جهانی به شدت رشد کرد.

برای فهم این بازدهی، باید دید عیار دقیقاً چه چیزی می‌خرد.

صندوق طلا مثل یک انبار اشتراکی است. مردم پولشان را روی هم می‌گذارند. مدیر صندوق با آن پول در بورس کالا «گواهی سپرده کالایی» می‌خرد. یک گواهی که پشتش شمش یا سکه‌ای واقعی در انبار خوابیده است.

سرمایه‌گذار یک «واحد» از صندوق را می‌خرد. قیمت واحد با قیمت طلا بالا و پایین می‌رود. طلای خریداری شده دیده نمی‌شود، اما سرمایه‌گذار نگران دزدی و جای نگهداری آن هم نیست و هر وقت خواست به راحتی آن را می‌فروشد. همین مزیت باعث شده بسیاری از طلای فیزیکی به سمت صندوق‌های طلا بروند.

سبد عیار ساده است: ۸۸ درصد گواهی شمش و ۱۲ درصد گواهی سکه.

صندوق عیار از سال ۱۳۹۷ فعالیت می‌کند و چون صندوقی با سرمایه باز است، اندازه آن ثابت نیست. واحد جدید صادر می‌کند و در صورت خروج سرمایه‌گذار، واحدها را ابطال می‌کند. به زبان ساده مردم پول می‌گذارند و صندوق با آن طلا می‌خرد.

پس هر واحد عیار، سهمی از یک سبد طلایی است. اما این جهش الزاماً از ورود پول نیامده است.صورت سود و زیان پاسخ این سؤال را روشن می‌کند.

عیار مفید سال مالی‌اش را پایان مرداد ماه می‌بندد. طبق آخرین گزارش، دارایی این صندوق در پایان سال مالی منتهی به مرداد ۱۴۰۵، حدود ۲۷۵ همت بود. در حالی ‌که این رقم در دوره قبل حدود ۷۰.۹ همت بود؛ بنابراین دارایی عیار در یک سال نزدیک به ۴ برابر شده است. عمده این دارایی، در واقع ارزش گواهی شمش و سکه‌ای است که این صندوق در اختیار دارد.

وقتی ارزش این گواهی‌ها بالا می‌رود صندوق درآمد کسب می‌کند.

در یک سال گذشته عیار حدود ۱۴۷ همت درآمد داشته است که نسبت به سال قبل بیش از ۶ برابر شده است:

نزدیک به ۱۳۹ همت سود تحقق‌نیافته از سود صندوق از محل افزایش ارزش گواهی‌های طلا؛ یعنی سودی که هنوز الزاماً با فروش دارایی به پول نقد تبدیل نشده، اما در ارزش روز صندوق اثر گذاشته است.

۷.۹ همت از فروش بخشی از گواهی‌ها (سود نقد شده)

و حدود ۱ میلیارد تومان درآمد حاصل از اوراق درآمد ثابت.

بنابراین موتور اصلی درآمد صندوق عیار مفید افزایش قیمت دارایی‌های طلایی آن بوده است. عیار ابتدا از گران‌شدن طلا سود گرفت و بعد بزرگ‌تر شد.

کل هزینه این صندوق نیز – کارمزد صندوق و هزینه نگهداری گواهی‌های سپرده کالایی - حدود ۱.۲ همت بوده است.

پس از کسر هزینه‌ها، سود خالص صندوق به حدود ۱۴۵.۳ همت رسید؛ درحالی‌که سود خالص دوره قبل حدود ۳۳.۵ همت بود. به این ترتیب، سود خالص عیار بیش از ۴ برابر شد.

این سود مانند سود شرکت‌های تولیدی الزاماً به‌ صورت نقدی میان سرمایه‌گذاران توزیع نمی‌شود و در عوض خود را در افزایش ارزش واحدهای صندوق نشان می‌دهد. بنابراین سرمایه‌گذاری وقتی سود می‌برد که سهام صندوق خود را بفروشد.

با وجود عملکرد قدرتمند عیار در یک ‌سال اخیر، در بازه شش ‌ماهه شرایط متفاوت بوده است.بازدهی عیار در این دوره ۸ درصد ثبت شد؛ در حالی ‌که دلار آزاد ۱۹ درصد و سکه امامی ۵ درصد رشد کردند. یعنی عیار در این بازه ۱۱ واحد درصد از دلار عقب ماند.

این عقب‌ماندگی، رشد بیشتر دلار نسبت به طلا را در این مدت نشان می‌دهد. عیار طلا را دنبال می‌کند، نه دلار را. اگر دلار رشد کند اما قیمت جهانی طلا یا سکه با همان سرعت بالا نرود، بازدهی صندوق از دلار کمتر می‌شود.

در مقابل، زمانی که قیمت طلا از دلار جلو بزند، صندوق هم عملکرد بهتری نشان می‌دهد؛ همان اتفاقی که در بازه یک‌ساله افتاده است.

طلا که گران می‌شود، خبرش زود می‌پیچد. همین خبر در یک سال اخیر خیلی‌ها را به سمت صندوق‌های طلا کشید.

عیار هم از این استقبال بی‌نصیب نماند. در یک سال، حدود ۱.۷ میلیارد واحد تازه به مردم فروخته شد و فقط حدود ۲۰۰ میلیون واحد پس آمد. تعداد کل واحدها از ۳.۳ به ۴.۸ میلیارد رسید، یعنی حدود ۴۵ درصد بیشتر شد. افزایش واحدها، نشانه ورود سرمایه‌گذاران جدید است.

«واحد» همان سهم شما از صندوق است. وقتی واحد می‌خرید، پولتان وارد صندوق می‌شود و مدیر با آن گواهی طلا می‌خرد. وقتی واحدتان را پس می‌دهید، صندوق پولتان را با قیمت روز برمی‌گرداند.

این استقبال صندوق را حدود ۵۹ هزار میلیارد تومان بزرگ‌تر کرد. اما این پول تازه فقط بخشی از رشد عیار را توضیح می‌دهد. بقیه رشد از افزایش ارزش خود طلا آمده است.

در واقع کل دارایی صندوق در این یک سال بیش از ۲۰۴ هزار میلیارد تومان بالا رفت. پس اگر از هر ۱۰۰ تومانی که به دارایی صندوق اضافه شد حساب کنیم:

• حدود ۲۹ تومان از پولی بود که مردم آوردند.
• حدود ۷۱ تومان از گران شدن طلا آمد.

بنابراین از یک سمت سرمایه‌گذاران جدید عیار را بزرگ‌تر کردند، از سمت دیگر گران شدن طلا درآمد ساخت.

این حساب فقط مال عیار است و نباید آن را به همه صندوق‌های طلا تعمیم داد. اما سازوکار همه‌شان شبیه است: سرمایه تازه اندازه صندوق را بزرگ می‌کند و جهش قیمت طلا ارزش آن را چند برابر می‌کند.