زمستان پیش‌رو برای شبکه گاز ایران با مسئله‌ای بزرگ‌تر از ناترازی همیشگی آغاز می‌شود: آسیب به زیرساخت تولید، بخشی از ظرفیت را از دسترس خارج کرده است.
به گزارش زومان، مجموع اظهارات مسوولان در ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که کسری ایجاد شده در اثر جنگ جدی است.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، از دو فشار هم‌زمان خبر داده است: ناترازی معمول ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون مترمکعب در روز در اوج مصرف و ۱۳۰ میلیون مترمکعب کسری اضافه در زمستان امسال.
به گفته او، حمله به چهار پالایشگاه گازی در ۲۷ اسفند ۱۴۰۴، ظرفیت تولید را ۲۳۰ میلیون مترمکعب کاهش داد. حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت دوباره به مدار برگشته است؛ اما همه خسارت جبران نشده است. همین موضوع در اظهارات سخنگوی کمیسیون انرژی نیز بازتاب یافته است.
این کسری چه ابعادی دارد؟
اگر کسری اضافه را با ناترازی معمول جمع کنیم، تصویر احتمالی شبکه در روزهای اوج مصرف چنین خواهد بود:
- ناترازی معمول در اوج مصرف ۲۰۰ تا ۲۵۰
- کسری اضافه ۱۳۰ میلیون لیتری
- مجموع کسری احتمالی روزانه: ۳۳۰ تا ۳۸۰
همه ارقام بر حسب میلیون مترمکعب در روز است. این جمع، برآوردی مشروط است؛ نه پیش‌بینی قطعی کسری تحقق‌یافته در هر روز زمستان. مثلا جعفر قائم‌پناه معاون اجرایی رئیس جمهور به تازگی گفته سال گذشته حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب ناترازی گاز داشتیم و ۲۳۰ میلیون لیتر کسری جدید کسری به نزدیک ۵۳۰ میلیون لیتر خواهد رسید! قائم پناه گفته تا اواخر این ماه شاید ۱۰۰ میلیون مترمکعب به چرخه گازرسانی کشور اضافه شود.
معادل مصرف چند استان؟
برای درک مقیاس این عدد، می‌توان آن را با مصرف ثبت‌شده استان تهران مقایسه کرد. طبق اظهارات مدیرعامل شرکت گاز استان تهران در زمستان گذشته، مصرف گاز استان در یک روز پیک حدود ۱۲۶٫۶۵ میلیون مترمکعب بوده است.
مقایسه | معادل تقریبی مصرف گاز استان تهران |
|---|---|
کسری اضافه ۱۳۰ میلیون مترمکعبی | ۱ استان |
مجموع کسری ۳۳۰ میلیون مترمکعبی | ۲٫۶ استان |
مجموع کسری ۵۳۰ میلیون مترمکعبی | ۴ استان |
این مقایسه تقریبی است: رقم تهران مربوط به یک روز مشخص در زمستان و مصرف کل گاز تحویلی به استان است؛ بنابراین معادل‌سازی برای نشان‌دادن مقیاس انجام شده، نه برای پیش‌بینی مصرف استان‌ها در زمستان آینده.
مسئله فقط گرم‌ماندن خانه‌ها نیست
در چنین شرایطی، معمولا گاز خانگی و تجاری معمولاً در اولویت تأمین قرار می‌گیرد و فشار کمبود می‌تواند به محدودیت گاز صنایع و نیروگاه‌ها منتقل شود. هر چند دولت به نظر این بار برنامه دارد که با توجه به شرایط اقتصادی، تولید را در اولویت قرار دهد و مصرف خانگی را کنترل کند.
در نهایت بر اساس اظهارات مسوولان، اگر ناترازی معمول و کسری اضافه هم‌زمان در اوج مصرف رخ دهند، شکاف عرضه و تقاضا می‌تواند حداقل ۳۳۰ میلیون مترمکعب در روز باشد؛ حجمی معادل مصرف روزانه تقریباً سه استان به‌اندازه تهران. برخی شنیده‌ها حاکی از آن است که ۳ استان شمالی کشور یعنی گلستان، مازندران و خراسان شمالی بیشترین احتمالی قطعی گاز را دارند. بااین‌حال، میزان کسری واقعی به دمای هوا، میزان بازگشت ظرفیت تولید، صرفه‌جویی و نحوه تخصیص گاز بین بخش‌ها بستگی دارد.
