گازوئیل در آمریکا رکورد زد؛ هرمز و روسیه بازار سوخت را فشرده کردند

قیمت گازوئیل در آمریکا به بالاترین سطح ثبت‌شده رسید؛ نشانه‌ای از اینکه اثر درگیری‌های خاورمیانه و اختلال در پالایشگاه‌های روسیه، از بازار نفت خام عبور کرده و حالا مستقیماً به بازار سوخت رسیده است.

به گزارش رویترز، متوسط قیمت گازوئیل در آمریکا روز پنج‌شنبه ۳ سپتامبر (۱۲ شهریور) براساس داده‌های گس‌بادی به ۵.۸۲۰ دلار برای هر گالن رسید و رکورد ۵.۸۱۹ دلاری ۱۷ ژوئن ۲۰۲۲ (۲۷ خرداد ۱۴۰۱)، پس از حمله روسیه به اوکراین، را پشت سر گذاشت. قیمت گازوئیل آمریکا از ۱۵ ژوئیه (۲۴ تیر) تاکنون بالاتر از پنج دلار باقی مانده است.

این جهش فقط نتیجه گران‌شدن نفت خام نیست. بازار جهانی فرآورده‌های نفتی هم‌زمان از دو مسیر تحت فشار قرار گرفته است: محدودیت عرضه از خلیج فارس در پی جنگ ایران و آمریکا و کاهش صادرات فرآورده‌های روسیه پس از حملات اوکراین به پالایشگاه‌های این کشور. روسیه که یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گازوئیل جهان است، ممنوعیت صادرات این سوخت را تا ۳۰ سپتامبر (۸ مهر) تمدید کرده است.

براساس گزارش رویترز، قیمت گازوئیل آمریکا از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۴) تاکنون حدود ۵۵ درصد افزایش یافته است. یکی از دلایل حساسیت بازار، حجم فرآورده‌هایی است که پیش از جنگ از خلیج فارس عبور می‌کرد.

براساس داده‌های شرکت ورتکسا که رویترز به آن استناد کرده، پیش از جنگ روزانه حدود ۹۰۰ هزار بشکه گازوئیل و ۳۵۰ هزار بشکه سوخت جت از خلیج فارس جابه‌جا می‌شد؛ حجمی معادل حدود ۱۰ درصد تجارت دریایی گازوئیل و ۲۰ درصد تجارت دریایی سوخت جت جهان.

فشار بازار در حاشیه سود پالایش گازوئیل نیز دیده می‌شود. اختلاف قیمت گازوئیل با نفت خام، که یکی از شاخص‌های سودآوری پالایش آن است، روز چهارشنبه تا رکورد ۱۰۸.۰۲ دلار برای هر بشکه بالا رفت. این عدد نشان می‌دهد کمبود فعلی بیش از آنکه فقط داستان گران‌شدن بشکه نفت باشد، به کمبود خود فرآورده‌های تقطیری مربوط است.

داده‌های رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز بخش مهمی از تصویر رویترز را تأیید می‌کند. موجودی فرآورده‌های تقطیری آمریکا در هفته منتهی به ۲۸ اوت (۶ شهریور) حدود ۱۰۴.۲ میلیون بشکه بود؛ سطحی پایین در مقایسه با الگوی تاریخی این فصل.

وضعیت در ساحل شرقی آمریکا حادتر است. موجودی فرآورده‌های تقطیری این منطقه در همان هفته به ۱۹.۳ میلیون بشکه سقوط کرد؛ پایین‌ترین رقم در داده‌های هفتگی موجود از سال ۱۹۹۰ تاکنون.

زمان‌بندی این کاهش نیز اهمیت دارد. با ورود نیمکره شمالی به فصل برداشت محصولات کشاورزی، مصرف گازوئیل ماشین‌آلات افزایش پیدا می‌کند و هم‌زمان نزدیک‌شدن زمستان تقاضا برای نفت گرمایشی را بالا می‌برد؛ فرآورده‌ای که از نظر بازار و پالایش ارتباط نزدیکی با گازوئیل دارد.

به همین دلیل افزایش قیمت گازوئیل می‌تواند اثر اقتصادی گسترده‌تری از جایگاه‌های سوخت داشته باشد. کامیون‌ها، کشاورزی و بخش بزرگی از فعالیت‌های صنعتی به این سوخت وابسته‌اند و افزایش قیمت آن می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و تولید و در نهایت قیمت مواد غذایی و سایر کالاها را بالا ببرد.

پالایشگاه‌های آمریکا برای استفاده از حاشیه سود بالای فعلی تولید را افزایش داده‌اند، اما مشکل بازار فقط داخل آمریکا نیست. اختلال پالایشگاه‌های روسیه و محدودیت جریان فرآورده‌ها از خلیج فارس باعث شده افزایش تولید آمریکا هنوز نتواند فشار بازار جهانی گازوئیل را کاملاً جبران کند.

رکورد تازه گازوئیل از این جهت مهم است که نشان می‌دهد شوک انرژی جنگ دیگر فقط روی تابلوی قیمت نفت دیده نمی‌شود؛ فشار اکنون به سوختی رسیده که کامیون، مزرعه و زنجیره توزیع کالا با آن حرکت می‌کند.