چین در ماه ژوئیه برخلاف انتظار دوباره توانست بخشی از نفت خام وارداتی و تولیدی خود را ذخیره کند؛ آن هم در شرایطی که واردات نفت این کشور همچنان بهشدت پایینتر از سطح پیش از جنگ است.
دلیل اصلی این اقدام، کاهش فعالیت پالایشگاهها بود؛ بهطوریکه افت مصرف نفت در پالایشگاهها از کاهش عرضه بیشتر شد و در نهایت روزانه حدود ۲۱۰ هزار بشکه نفت مازاد برای ذخیرهسازی باقی ماند.
میگوید این وضعیت پس از دو ماه برداشت از ذخایر رخ داده است. چین در ماه مه، همزمان با محدودیتهای عرضه ناشی از جنگ ایران، روزانه حدود ۵۰۰ هزار بشکه از ذخایر خود مصرف کرد و این رقم در ژوئن به حدود ۹۴۰ هزار بشکه در روز رسید.
بنابراین بازگشت ذخیرهسازی در ژوئیه، آن هم در شرایطی که واردات دریایی نفت بیش از ۳ میلیون بشکه در روز نسبت به قبل از جنگ کمتر شده، تا حدی غافلگیرکننده است.
چین آمار دقیق ورود و خروج نفت از ذخایر راهبردی و تجاری خود را منتشر نمیکند. با این حال میتوان با مقایسه کل نفت خام در دسترس با میزان خوراک مصرفی پالایشگاهها، تصویری تقریبی از تغییر ذخایر به دست آورد.
در ژوئیه، چین روزانه ۸.۴۱ میلیون بشکه نفت خام وارد کرد و تولید داخلی آن نیز به حدود ۴.۳ میلیون بشکه در روز رسید و در مجموع، حدود ۱۲.۷۲ میلیون بشکه نفت خام در روز در اختیار پالایشگاههای این کشور قرار داشت.
در مقابل، پالایشگاههای چین در همین ماه روزانه ۱۲.۵۱ میلیون بشکه نفت فرآوری کردند. این رقم نسبت به ژوئیه سال گذشته ۱۵.۸ درصد کاهش داشت و تنها اندکی بیشتر از ۱۲.۴۷ میلیون بشکه در روز ماه ژوئن بود.
اختلاف میان نفت در دسترس و نفت پالایش شده نشان میدهد در ژوئیه روزانه حدود ۲۱۰ هزار بشکه نفت اضافه باقی مانده که میتوانسته وارد ذخایر شود.
در مجموع هفت ماه نخست سال نیز چین بهطور متوسط روزانه حدود ۴۸۰ هزار بشکه نفت به ذخایر خود افزوده که حجم بالای واردات سهماهه نخست سال نقش مهمی در شکل گیری آن داشته است.
این ارقام یک نکته مهم را نشان میدهند: با وجود سقوط شدید واردات نفت از زمان آغاز جنگ ایران، چین هنوز مجبور نشده به شکل گسترده از ذخایر عظیم خود استفاده کند.
برآورد میشود ذخایر نفتی راهبردی و تجاری این کشور دستکم ۱.۲ میلیارد بشکه باشد.
پیش از جنگ، کمی کمتر از ۲۰ درصد نفت خام جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. درباره حجم فعلی عبور نفت از این مسیر اختلافنظر وجود دارد، اما حتی خوشبینانهترین برآوردهای دولت آمریکا هم نشان میدهد عرضه نفت خاورمیانه نسبت به قبل از جنگ حدود ۵ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.
چین چگونه خود را با افت واردات تطبیق داد؟
حجم واردات نفت خام چین در ماه ژوئیه به ۸.۴۱ میلیون بشکه در روز رسید. هرچند این رقم در مقایسه با کف ۱۰ ساله ۷.۱۲ میلیون بشکهای در ماه ژوئن افزایش یافته است، اما همچنان بیش از ۳ میلیون بشکه در روز کمتر از میزان پیش از جنگ است.
پکن برای جبران این کاهش، فعالیت پالایشگاههای خود را پایین آورد. با این حال میزان فعلی پالایش همچنان برای پاسخگویی به تقاضای داخلی کافی به نظر میرسد.
چین در کنار کاهش پالایش، صادرات فرآوردههای نفتی را نیز محدود کرده است. صادرات سوخت این کشور در ژوئیه به ۴.۶۵ میلیون تن رسید که تنها اندکی بیشتر از ۴.۳۶ میلیون تن ماه ژوئن بود.
در هفت ماه نخست سال نیز صادرات سوخت چین با افت ۱۳.۱ درصدی به ۲۸.۲۵ میلیون تن کاهش یافت.
پکن مدت کوتاهی پس از آغاز جنگ ایران، محدودیتهایی برای صادرات سوخت اعمال کرد. هدف اصلی این تصمیم حفظ عرضه داخلی بود، اما همین سیاست به چین اجازه داد واردات نفت خام را بهشدت کاهش دهد، بدون آنکه مجبور شود بخش بزرگی از ذخایر خود را مصرف کند.
حالا اما چین برای دومین ماه متوالی در اوت در حال کاهش محدودیت صادرات سوخت است. این تصمیم به پالایشگاههای چینی فرصت میدهد از حاشیه سود بالای بنزین و گازوئیل در بازار آسیا استفاده کنند.
اما این تغییر یک پرسش تازه ایجاد میکند: اگر پالایشگاهها صادرات بیشتری داشته باشند، آیا چین برای تأمین خوراک آنها واردات نفت خام را هم افزایش خواهد داد؟
اگر پاسخ مثبت باشد، بازار جهانی نفت ممکن است با فشار صعودی بیشتری روبهرو شود؛ زیرا اختلال عرضه در خاورمیانه همچنان ادامه دارد و افزایش تقاضای چین میتواند رقابت برای نفت موجود را تشدید کند.
براساس برآورد شرکت تحلیل کالایی کپلر، واردات دریایی نفت خام چین در اوت به حدود ۷ میلیون بشکه در روز میرسد؛ اندکی بیشتر از ۶.۹۸ میلیون بشکه ثبتشده در ژوئیه.
احتمال دارد این برآورد با مشخص شدن محمولههای جدید بالاتر برود، اما حتی در آن صورت نیز واردات دریایی چین بسیار پایینتر از متوسط ۱۱.۵۲ میلیون بشکه در روز در سه ماه منتهی به پایان فوریه خواهد ماند.
در نتیجه، چین همچنان یکی از مهمترین عوامل متعادلکننده بازار نفت آسیاست. این کشور با پایین نگهداشتن واردات خود، بخش بزرگی از فشار ناشی از کاهش عرضه نفت خاورمیانه را جذب کرده و مانع شده تمام این کمبود مستقیماً به سایر خریداران منتقل شود.
به بیان سادهتر، چین تا اینجا بهجای هجوم به بازار جهانی برای جایگزینکردن نفت از دسترفته خاورمیانه، مصرف پالایشگاهها و صادرات سوخت خود را تنظیم کرده است. همین رفتار یکی از دلایلی است که با وجود اختلال بزرگ در عرضه، فشار بر بازار جهانی نفت از چیزی که میتوانست باشد کمتر مانده است.