دیوار تازه ترامپ مقابل چین؛ یا گران بفروشید یا در آمریکا کارخانه بسازید

بلومبرگ از اجرای احتمالی تعرفه و کف قیمت برای پلی‌سیلیکون از امروز خبر داد؛ اقدامی که آمریکا با آن به دنبال تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگی به چین است.

دونالد ترامپ قصد دارد از امروز (پنج‌شنبه) دور تازه‌ای از سیاست‌های تجاری خود را با هدف یکی از مهم‌ترین مواد اولیه صنایع پیشرفته آغاز کند. به گزارش بلومبرگ، دولت آمریکا در آستانه اعمال تعرفه و تعیین کف قیمت برای واردات پلی‌سیلیکون و محصولات وابسته به آن قرار دارد؛ اقدامی که با هدف تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگی به زنجیره تأمین تحت سلطه چین طراحی شده است.

به گفته منابع آگاه که با بلومبرگ گفت‌وگو کرده‌اند، مقام‌های دولت تا شامگاه چهارشنبه همچنان در حال نهایی کردن جزئیات این بسته بودند و هنوز احتمال تغییر در برخی مفاد آن وجود دارد. با این حال، دولت درباره اعمال تعرفه‌ای دست‌کم ۱۵ درصدی و همچنین تعیین کف قیمت واردات برای پلی‌سیلیکون به جمع‌بندی رسیده است. این محدودیت‌ها تنها پلی‌سیلیکون خام را هدف نمی‌گیرد، بلکه ویفرها، سلول‌های فتوولتائیک و ماژول‌های خورشیدی را نیز در بر می‌گیرد. برخی تحلیلگران نیز پیش‌تر پیش‌بینی کرده بودند تعرفه نهایی ممکن است به محدوده ۲۵ تا ۳۵ درصد برسد.

این اقدام تازه در شرایطی مطرح می‌شود که ترامپ پس از رأی دیوان عالی آمریکا علیه بخشی از تعرفه‌های پیشین، در حال بازسازی دیوار تعرفه‌ای خود با استفاده از مبانی قانونی دیگر است. طرح جدید نیز از تحقیقات وزارت بازرگانی آمریکا ذیل بخش ۲۳۲ قانون گسترش تجارت سرچشمه گرفته؛ بررسی‌ای که وابستگی آمریکا به واردات پلی‌سیلیکون و محصولات مشتق‌شده از آن را از منظر امنیت ملی ارزیابی کرده است.

در نگاه نخست، این تصمیم شاید تنها یک تعرفه دیگر به نظر برسد، اما تفاوت مهمی با اقدامات گذشته دارد.

در سال‌های اخیر، آمریکا عمدتاً کالاهای نهایی یا تجهیزات پیشرفته تولید تراشه را هدف محدودیت‌های تجاری قرار داده بود. اما این بار، دولت ترامپ به نخستین حلقه زنجیره تولید رفته است؛ ماده‌ای که هم در ساخت پنل‌های خورشیدی و هم در تولید نیمه‌هادی‌ها نقش اساسی دارد.

پلی‌سیلیکون با خلوص بالا، پایه تولید تراشه‌هایی است که در تلفن‌های همراه، مراکز داده، تجهیزات پزشکی، سامانه‌های کنترل پرواز و صنایع دفاعی استفاده می‌شوند. نوع خورشیدی آن نیز ماده اولیه اصلی پنل‌های سیلیکونی است که هنوز بخش عمده بازار انرژی خورشیدی جهان را تشکیل می‌دهند.

به همین دلیل، این تصمیم تنها صنعت خورشیدی را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، بلکه بخشی از راهبرد آمریکا برای کاهش وابستگی فناوری به چین نیز محسوب می‌شود.

آنچه این بسته را از بسیاری از تعرفه‌های قبلی متمایز می‌کند، استفاده هم‌زمان از دو ابزار تجاری است.

تعرفه، هزینه واردات را افزایش می‌دهد؛ اما تعیین کف قیمت نیز مانع از آن می‌شود که تولیدکنندگان خارجی با کاهش شدید قیمت، بازار آمریکا را حفظ کنند.

از سوی دیگر، این محدودیت‌ها فقط پلی‌سیلیکون خام را شامل نمی‌شود. ویفر، سلول خورشیدی و ماژول نهایی نیز در فهرست قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد دولت آمریکا تلاش کرده مسیرهای احتمالی دور زدن تعرفه‌ها را نیز مسدود کند.

در کنار فشار بر واردات، دولت ترامپ در حال طراحی برنامه‌ای موقت برای جبران بخشی از هزینه‌های تولیدکنندگانی است که به مواد اولیه وارداتی وابسته‌اند.

بر اساس گزارش بلومبرگ، میزان این حمایت به سرمایه‌گذاری شرکت‌ها در خاک آمریکا گره خواهد خورد؛ الگویی که دولت پیش‌تر در صنعت داروسازی نیز به کار گرفته بود.

به این ترتیب، پیام این سیاست تنها افزایش هزینه واردات نیست. دولت آمریکا می‌خواهد شرکت‌ها را به جای تکیه بر واردات، به سرمایه‌گذاری و توسعه ظرفیت تولید در داخل این کشور ترغیب کند.

طی دو دهه گذشته، چین به بازیگر مسلط زنجیره تأمین خورشیدی جهان تبدیل شده است؛ از فرآوری پلی‌سیلیکون گرفته تا تولید ویفر، سلول و مونتاژ پنل.

مدافعان این تعرفه‌ها معتقدند تولید پلی‌سیلیکون خورشیدی در آمریکا با قیمت‌های فعلی توان رقابت با ظرفیت عظیم چین را ندارد و بدون حمایت تجاری، سرمایه‌گذاری در این بخش توجیه اقتصادی نخواهد داشت.

به همین دلیل، آنها از دولت خواسته‌اند تعرفه‌ها در سطحی تعیین شود که هم مازاد ظرفیت تولید چین و هم قیمت‌گذاری پایین‌تر از هزینه تمام‌شده را جبران کند. همچنین پیشنهاد داده‌اند خرید پلی‌سیلیکون تولید آمریکا با مشوق‌های مالی همراه شود و دسترسی تأمین‌کنندگان چینی به زیرساخت‌های حیاتی و صنایع دفاعی محدود شود.

با وجود آنکه هدف اصلی این سیاست حمایت از تولید داخلی است، بازار سهام واکنش مثبتی به آن نشان نداد.

پس از انتشار خبر بلومبرگ، سهام فرست سولار، بزرگ‌ترین تولیدکننده خورشیدی آمریکا، تا ۷.۳ درصد و سهام تی‌وان انرژی، مالک یک کارخانه خورشیدی در تگزاس، تا ۱۳ درصد کاهش یافت.

این واکنش نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران نگران‌اند که تعرفه‌های جدید، دست‌کم در کوتاه‌مدت، هزینه تولید را برای برخی شرکت‌های آمریکایی نیز افزایش دهد؛ زیرا بخشی از مواد اولیه یا تجهیزات مورد نیاز آنها همچنان از خارج تأمین می‌شود.

همه از این سیاست استقبال نکرده‌اند.

انجمن فناوری مصرفی آمریکا هشدار داده است که زنجیره تأمین نیمه‌هادی و محصولات الکترونیکی به قدری پیچیده و جهانی شده که پس از تبدیل پلی‌سیلیکون به ویفر، تراشه و محصول نهایی، ردیابی منشأ اولیه آن عملاً بسیار دشوار است.

منتقدان همچنین معتقدند تعرفه‌های جدید ممکن است قیمت پنل‌های خورشیدی را افزایش دهد و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را کندتر کند. از نگاه آنها، کاهش وابستگی به واردات را می‌توان با ابزارهایی مانند توافق‌های تأمین با کشورهای هم‌پیمان یا ایجاد ذخایر راهبردی نیز دنبال کرد.

تصمیم تازه ترامپ را نمی‌توان صرفاً یک افزایش عوارض گمرکی دانست. این اقدام نشان می‌دهد رقابت اقتصادی آمریکا و چین از مرحله محدود کردن کالاهای نهایی عبور کرده و اکنون به نخستین حلقه زنجیره تولید رسیده است.

اگر این برنامه طبق انتظار از امروز اجرایی شود، واشنگتن نه‌تنها قیمت واردات یک ماده اولیه را تغییر خواهد داد، بلکه تلاش می‌کند مسیر سرمایه‌گذاری، محل استقرار کارخانه‌ها و در نهایت زنجیره تولید فناوری‌های راهبردی را نیز به نفع تولید داخلی بازطراحی کند.

نظر شما درباره‌ی تعرفه‌های تازه‌ی ترامپ چیست؟