ایران طرح عمان برای تنگه هرمز را رد کرد
ایران پیشنهاد عمان برای مدیریت منطقهای مشترک تنگه هرمز را رد کرده است؛ طرحی که با حمایت برخی کشورهای خلیج فارس مطرح شده بود و هدفش کاهش اختلال در تجارت دریایی ناشی از جنگ بود.
براساس گزارش رویترز، یک مقام ارشد ایرانی گفته است این سازوکار شانسی برای موفقیت ندارد و تنگه هرمز باید فقط توسط ایران و عمان و بر پایه محدودههایی که هر کشور در اختیار دارد، مدیریت شود.
او تأکید کرده تهران به عمان بهعنوان همسایهای مهم و میانجی در منطقه احترام میگذارد، اما مدل ۵۰-۵۰ را با منافع ایران سازگار نمیداند.
به گفته همین مقام، بخش ورودی اصلی تنگه هرمز و بخشی از مسیر خروجی باید زیر کنترل ایران قرار گیرد.
او همچنین هشدار داده مسیرهای جنوبی تنگه که از آبهای سرزمینی عمان عبور میکنند، میتوانند برای کشتیرانی خطرناک باشند.
اما پیشنهاد عمان چه بود؟
بر اساس گزارش رویترز، عمان پیشنهاد داده بود تنگه هرمز تحت مدیریت مشترک منطقهای قرار گیرد و هزینههای آن از طریق دریافت مبالغ داوطلبانه از کشتیها تامین شود.
درآمد حاصل قرار بود صرف مدیریت تردد دریایی، حفاظت محیط زیست، عملیات جستوجو و نجات و خدمات مرتبط شود.
الگوی پیشنهادی مسقط از سازوکار مدیریت تنگه مالاکا گرفته شده بود؛ جایی که اندونزی، مالزی و سنگاپور از مشارکت داوطلبانه شرکتهای کشتیرانی برای تامین هزینه خدمات دریایی استفاده میکنند.
در منطق این طرح، بار مالی نگهداری مسیر بر دوش استفادهکنندگان آن میافتاد، نه فقط دولتهای ساحلی.
تنگه هرمز؛ نقطه اختلاف اصلی
تنگه هرمز آبراهی باریک میان خلیج فارس و اقیانوس هند است و در شرایط عادی مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت جهان و بخش مهمی از کالاهای راهبردی به شمار میرود.
موقعیت جغرافیایی آن، هر بحثی درباره مدیریت یا کنترل را به موضوعی فراتر از مرزهای دوجانبه تبدیل کرده است.
پیش از آغاز جنگ، عبور کشتیها از این مسیر آزاد بود؛ هرچند تنگه در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد و در سطح بینالمللی بهعنوان آبراهی مهم برای کشتیرانی شناخته میشود.
با ادامه درگیریها، تهران اعلام کرده که بر پایه حق حاکمیتی خود، مدیریت تنگه و دریافت هزینه از کشتیها را در کنار عمان دنبال خواهد کرد.
اختلاف بر سر کنترل این گذرگاه، اکنون یکی از مهمترین موانع در تلاشها برای پایان دادن به جنگ میان آمریکا و ایران توصیف میشود.
در چنین شرایطی، هر طرحی برای مدیریت مشترک، نه فقط یک پیشنهاد فنی، بلکه بخشی از رقابت گستردهتر بر سر نفوذ، امنیت دریایی و دسترسی به شریان انرژی جهانی به حساب میآید.