صادرات نفت عربستان به کف تاریخی رسید؛ تهدید تازه علیه شریان نفتی ریاض

به گزارش زومان به نقل از رویترز، صادرات نفت خام عربستان در ماه مه برای سومین ماه متوالی کاهش یافت و به پایین‌ترین سطح ثبت‌شده رسید؛ افتی که علاوه بر افزایش مصرف داخلی نفت در این کشور، بر اثر اختلال در مسیرهای صادراتی خلیج فارس در پی جنگ ایران و آمریکا رقم خورده است.

عربستان در ماه مه روزانه حدود ۳ میلیون و ۴۳۴ هزار بشکه نفت خام صادر کرد. این رقم در ماه آوریل نزدیک به ۳ میلیون و ۹۸۶ هزار بشکه در روز بود؛ بنابراین صادرات نفت این کشور تنها در یک ماه بیش از ۵۵۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است.

با وجود سقوط صادرات، تولید نفت خام عربستان در ماه مه اندکی افزایش یافت و به روزانه ۶ میلیون و ۵۶۰ هزار بشکه رسید.

تولید این کشور در آوریل هم تا سطح بی‌سابقه ۶ میلیون و ۳۱۶ هزار بشکه در روز پایین آمده بود.

این تفاوت میان رشد تولید و کاهش صادرات نشان می‌دهد که بخشی از نفت اضافی عربستان به جای بازارهای جهانی، در داخل این کشور مصرف شده است. پالایشگاه‌های سعودی در ماه مه روزانه ۲ میلیون و ۳۸۶ هزار بشکه نفت خام دریافت کردند که نسبت به ماه قبل ۱۷۵ هزار بشکه افزایش داشت.

مصرف مستقیم نفت خام در نیروگاه‌ها و دیگر بخش‌های داخلی نیز با رشد ۱۰۷ هزار بشکه‌ای، به ۶۴۷ هزار بشکه در روز رسید.

جووانی استانوو تحلیلگر بانک یو‌بی‌اس معتقد است کاهش صادرات عربستان همچنان تا حد زیادی تحت تأثیر جنگ و اختلال در حمل‌ونقل نفت در خاورمیانه قرار دارد؛ با این حال، افزایش مصرف نفت خام در داخل این کشور نیز ظرفیت صادراتی ریاض را محدود کرده است.

اما مشکل عربستان تنها به کاهش صادرات از پایانه‌های خلیج فارس محدود نمی‌شود. در سایه انسداد و اختلال جدی در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، ریاض طی هفته‌های اخیر تمرکز صادرات خود را به بندر ینبع در سواحل دریای سرخ منتقل کرده بود؛ مسیری جایگزین که به عربستان اجازه می‌داد بخشی از نفت خود را بدون عبور از خلیج فارس به بازارهای جهانی برساند.

همین تغییر مسیر باعث شد صادرات نفت از پایانه‌های دریای سرخ عربستان به سطحی بی‌سابقه برسد.

بر اساس گزارش بلومبرگ از داده‌های ردیابی نفتکش‌ها، عربستان در هفته منتهی به ۱۷ ژوئیه روزانه حدود ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه نفت خام از دو پایانه خود در بندر ینبع ارسال کرد؛ رقمی که یک رکورد تاریخی در صادرات نفت عربستان از این مسیر محسوب می‌شود.

حجم انتقال نفت از این مسیر در هفت روز منتهی به ۲۰ ژوئیه اندکی کاهش یافت، اما همچنان در سطح بالای ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز باقی مانده است. البته این ارقام فقط شامل صادرات خارجی نیست و محموله‌های ارسالی به پالایشگاه آرامکو در جازان و نیروگاه‌های مستقر در سواحل دریای سرخ را نیز در بر می‌گیرد.

توانایی عربستان برای انتقال نفت از مناطق شرقی کشور به ساحل غربی و سپس بارگیری آن از بندر ینبع، یکی از عوامل اصلی کنترل قیمت جهانی نفت در جریان جنگ ایران بوده است. این مسیر به بازار اطمینان می‌داد که حتی با کاهش رفت‌وآمد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، بخشی از عرضه عربستان همچنان می‌تواند به مشتریان بین‌المللی برسد.

اکنون اما همین مسیر جایگزین نیز با تهدید تازه‌ای مواجه شده است. حوثی‌های یمن روز دوشنبه اعلام کردند که قصد دارند علیه عربستان سعودی محاصره دریایی برقرار کنند؛ اقدامی که در صورت اجرایی شدن می‌تواند دامنه تهدید علیه صادرات انرژی را از خلیج فارس به دریای سرخ و تنگه باب‌المندب گسترش دهد.

حوثی‌ها این تصمیم را پاسخی به آنچه «محاصره صنعا از سوی عربستان» می‌خوانند، معرفی کرده‌اند. این گروه همچنین در ایمیلی به مالکان کشتی‌ها هشدار داده که از ورود به بنادر عربستان خودداری کنند.

در مقابل، وزارت خارجه عربستان ادعای حوثی‌ها درباره محاصره یمن را رد کرد و گفت ریاض برای حفاظت از کشتی‌ها و منافع دریایی خود «تمام اقدامات لازم» را انجام خواهد داد.

با این حال، تا این مرحله نشانه‌ای از توقف کامل فعالیت پایانه‌های عربستان در دریای سرخ دیده نمی‌شود. کشتی‌ها همچنان به سمت بنادر این کشور حرکت می‌کنند و دست‌کم برخی خریداران آسیایی نیز نفتکش‌های خود را برای دریافت محموله به این منطقه می‌فرستند.

با وجود ادامه بارگیری‌ها، تهدید انتقال نفت از دریای سرخ نگرانی بازار را افزایش داده است؛ زیرا عربستان پس از اختلال در تنگه هرمز، بندر ینبع را به اصلی‌ترین مسیر جایگزین خود تبدیل کرده بود. اگر عبور کشتی‌ها از دریای سرخ و باب‌المندب نیز با محدودیت روبه‌رو شود، ریاض هم‌زمان دو مسیر حیاتی صادرات نفت خود را در معرض خطر خواهد دید.

بازار نفت نیز به این تحولات واکنش نشان داده و بهای معاملات آتی نفت روز سه‌شنبه در محدوده ۸۹ دلار برای هر بشکه معامله شده است.

در همین حال، آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است که عرضه جهانی نفت پس از کاهش روزانه ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه‌ای در سال جاری، در سال آینده ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد. با این حال، تحقق این پیش‌بینی تا حد زیادی به ازسرگیری و افزایش تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز بستگی دارد؛ مسیری که همچنان یکی از اصلی‌ترین نقاط آسیب‌پذیر بازار جهانی انرژی محسوب می‌شود.