به گزارش زومان، بازار نفت این روزها در حال چرخش از کمبود شدید به سمت مازاد است؛ چرخشی که درست پس از شعلهور شدن جنگ شکل گرفت و حالا با بازگشایی تنگه هرمز، تولیدکنندگان خاورمیانه را به سرعت به مدار بازمیگرداند.
در این میان، پالایشگاههای آسیایی که پیشتر با کمبود روبهرو بودند، اکنون آنقدر از نفت اشباع شدهاند که بخشی از محمولهها را حتی به مقصدهای دوردست در آمریکا پیشنهاد میکنند.
این جابهجایی، نشانهای روشن از بازآرایی بازار جهانی نفت در بحبوحه کاهش تنشها میان آمریکا و ایران است.
اما پشت پرده این اتفاق چیست؟
پاسخ در رفتار آسیا و چین نهفته است.
بلومبرگ میگوید پالایشگاههای آسیایی تا ماه اوت از نظر تأمین کاملاً اشباع شدهاند و در حالی که چین هنوز وارد بازار خرید نشده، همین غیبت تعادل عرضه و تقاضا را برهم زده است.
به بیان سادهتر، وقتی چین—بهعنوان یکی از بزرگترین خریداران نفت جهان—در بازار حضور فعال ندارد، نفت اضافی در بازار آسیا باقی میماند و همین موضوع فشار را به سمت بازارهای دیگر، از جمله غرب، منتقل میکند.
به گفته معاملهگران، برخی گریدهای نفتی امارات در حال حاضر به مقصد سواحل غربی آمریکا نیز عرضه شدهاند؛ منطقهای که از اواخر سال گذشته تاکنون نفتی از این کشور وارد نکرده بود.
همچنین محمولههایی برای هاوایی پیشنهاد شده که در صورت نهایی شدن معامله، نخستین ارسال محموله نفت خاورمیانه به این منطقه از سال ۲۰۱۸ خواهد بود.
اما چرا چنین معاملههای نادری ممکن شده است؟
پاسخ در تغییر شدید اختلاف قیمتها و همزمان کاهش ذخایر آمریکا نهفته است.
جون گو تحلیلگر ارشد بازار نفت در شرکت اسپارتا کامیودیتیز، در این باره گفت: «پالایشگاههای آسیایی تا ماه اوت بهخوبی تامین هستند و آزاد شدن محمولههای فوری از تنگه هرمز، بدون آنکه چین تقاضای تازهای جذب کند، فقط توازن بازار را به سمت مازاد ذخایر میبرد.»
مازاد موجود در آسیا اکنون حتی فروش نفت خاورمیانه به مقاصد غربی را نیز از نظر اقتصادی توجیهپذیر کرده است. در خاورمیانه قیمتها طی هفتههای اخیر سقوط کرده و بسیاری از انواع نفت اکنون با تخفیف نسبت به شاخص منطقهای دوبی معامله میشوند.- جون گو
در سوی دیگر بازار، کاهش ذخایر آمریکا به بالا رفتن قیمتهای محلی انجامیده است. موجودی انبارها در هاب نفتی کوشینگ اوکلاهاما -که نقطه تحویل قراردادهای آتی نفت وست تگزاس اینترمدییت است- به پایینترین سطح از سال ۲۰۱۴ رسیده است.
از سوی دیگر، ذخایر ساحل غربی آمریکا -از جمله هاوایی- به کمترین سطح از سال ۲۰۰۴ سقوط کردهاند.
در چنین شرایطی، فاصله قیمتی میان بازارها تغییر کرده و همین امر باعث شده برخی محمولهها راهی مسیرهای غیرمنتظره شوند.
پیش از جنگ، اروپا و آمریکا نیز بخشی از نفت خام خلیج فارس را دریافت میکردند، اما با آغاز درگیریها این جریان تا حد زیادی کاهش یافت؛ زیرا در آن دوره، خریداران آسیایی برای هر محموله باقیمانده از منطقه حاضر بودند قیمتهای بالاتری پرداخت کنند و عملاً رقابت را در بازار در دست گرفتند.
اما سؤال اینجاست: آیا این الگو همچنان ادامه دارد؟
پاسخ بازار میگوید نه کاملاً.
در حال حاضر جریان تجارت نفت از آمریکا به آسیا نیز کند شده است؛ نشانهای از تغییر دوباره در مسیرهای سنتی عرضه و تقاضا.
به گفته معاملهگران، یکی از پالایشگاههای بزرگ کره جنوبی یعنی GS Caltex در چرخه معاملاتی ماه ژوئن هیچ نفت خام آمریکایی خریداری نکرده است؛ در حالی که این محمولهها برای بارگیری در ماه آینده برنامهریزی شده بودند.
نکته مهم اینجاست: این تصمیم در شرایطی گرفته شده که نفت وست تگزاس اینترمدییت (WTI) برای تحویل نهایی، نسبت به گریدهای رقیب مانند نفت خام ابوظبی گرانتر تمام میشود؛ یعنی از نگاه اقتصادی خرید نفت آمریکا برای برخی پالایشگاههای آسیایی صرفه کمتری پیدا کرده است.
برآورد معاملهگرانی که با جریان این محمولهها آشنا هستند نشان میدهد مجموع فروش نفت آمریکا برای بارگیری در ماه ژوئیه و ارسال به آسیا به حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار بشکه در روز رسیده؛ رقمی که بیش از ۵۰ درصد کمتر از ماه ژوئن است و بر اساس دادههای کپلر، آن را به پایینترین سطح در حدود یک سال گذشته میرساند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که صنعت نفت هنوز میان پیامدهای جنگ، بازگشت سریع عرضه و جابهجایی جریان تجارت دستوپا میزند.
حالا اگرچه آسیا همچنان بزرگترین خریدار نفت خاورمیانه است، اما اشباع بازار، افت قیمتها و کاهش ذخایر آمریکا صحنهای تازه ساخته است؛ صحنهای که در آن، نفت خلیج فارس بهجای شرق، تا سواحل آمریکا هم راه پیدا میکند و محمولههای آمریکایی نیز در مسیر معکوس، شتاب خود را از دست میدهند.