عبور بی‌سروصدا نفتکش‌های امارات و قطر از تنگه هرمز

به گزارش زومان به نقل از بلومبرگ، شرکت ملی نفت امارات (ادنوک) به‌صورت بی‌سروصدا در حال انتقال محموله‌های نفت و گاز از خلیج فارس با استفاده از ناوگان اختصاصی خود است؛ به‌طوری‌که به نظر می‌رسد این کشتی‌ها موفق شده‌اند از محدودیت‌ها و محاصره عبور کرده و به مشتریان انرژی برسند.

براساس داده‌های ردیابی، گزارش معامله‌گران و منابع آگاه، ادنوک با تکیه بر روش‌هایی از جمله عبورهای خاموش (Dark Transits) — یعنی عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز در حالی که فرستنده موقعیت خود را خاموش می‌کنند — یکی از تولیدکنندگان موفق در انتقال محموله‌ها از خاورمیانه بوده است.

در همین حال، سایر تولیدکنندگان منطقه و همچنین معامله‌گران بزرگ کالا در غرب نیز طی حدود سه ماه جنگ تلاش کرده‌اند مسیرهایی برای عبور محموله‌ها از هرمز پیدا کنند، اما ناچارند کشتی‌ها را اجاره کنند و در نتیجه، سطح فعالیت‌شان به میزان ریسک‌پذیری مالکان این کشتی‌ها محدود می‌شود.

ادنوک اما در مقایسه، از کشتی‌هایی استفاده می‌کند که تحت کنترل شرکت ناویگ ۸ هستند؛ شرکتی که اکثریت سهام آن در اختیار بخش حمل‌ونقل و لجستیک خود ادنوک قرار دارد و در کنار آن، با شرکت وان‌هوا کمیکال گروپ نیز به‌صورت شریک تجاری فعالیت می‌کند.

این کشتی‌ها شامل نفتکش‌های نفت خام، فرآورده‌های نفتی و همچنین حامل‌های گاز طبیعی هستند.

ادنوک تنها بازیگر این مسیر نیست؛ قطر نیز در روزهای اخیر به‌صورت غیرمستقیم و بدون جلب توجه اقدام به صادرات از طریق هرمز کرده است.

بر اساس داده‌های ردیابی کشتی‌ها، نفتکش LNG به نام الریان روز دوشنبه در شمال مسقط در عمان مشاهده شده که پس از عبور از هرمز، در مسیر چین—بزرگ‌ترین مشتری قطر—قرار دارد. این کشتی از حدود ۲۲ مه موقعیت خود را مخفی کرده بود، زمانی که در نزدیکی پایانه صادراتی رأس لفان قطر در خلیج فارس توقف داشت.

این اقدامات نشان‌دهنده فوریت تولیدکنندگان برای رساندن محموله‌ها به بازار است؛ به‌ویژه به دلیل محدودیت ظرفیت ذخیره‌سازی. همچنین خروج رسمی امارات از اوپک در اول مه نیز به افزایش انگیزه این کشور برای صادرات سریع‌تر دامن زده است.

مت مات رایت، تحلیلگر ارشد حمل‌ونقل در مؤسسه کپلر، گفته است:

با خروج امارات از اوپک و استفاده ادنوک از مسیرهای پنهانی در هرمز، این شرکت حاضر شده ریسک بیشتری برای رساندن نفت خود به بازار بپذیرد.

سخنگوی بخش لجستیک ادنوک اعلام کرده این شرکت طبق سیاست داخلی خود درباره موقعیت، مسیر و حرکت کشتی‌هایش اظهارنظر نمی‌کند و پرسش‌ها را به بخش حمل و نقل دریایی شرکت ارجاع داده است.

روش ادنوک به این شرکت این امکان را می‌دهد که برخی کشتی‌هایی را که اخیراً از چرخه فعالیت خارج شده‌اند، دوباره برای حمل محموله به خلیج فارس بازگرداند؛ رویکردی که با ایجاد رفت‌وبرگشت‌های مداوم، به تداوم جریان نفت و سوخت کمک می‌کند.

پس از عبور از تنگه هرمز، معمولاً محموله‌ها در آب‌های امن‌تر نزدیک فجیره یا صحار به کشتی‌های مشتریان منتقل یا به‌صورت مستقیم به سواحل غربی هند ارسال می‌شوند.

این سفرهای کوتاه رفت‌وبرگشت باعث می‌شود ادنوک بتواند از نزدیکی به هرمز حداکثر استفاده را ببرد. برای مثال نفت خام «آپر زاکوم» معمولاً از جزیره زرکوه بارگیری می‌شود و نفتا و گاز مایع نیز از پالایشگاه بزرگ «رویس» برداشت می‌شوند و کل مسیر رفت و برگشت حدود یک هفته زمان می برد.

ادنوک همچنین حداقل سه محموله LNG را از طریق هرمز و با استفاده از روش عبور خاموش صادر کرده است. آخرین مورد طی آخر هفته مشاهده شده که پس از بارگیری، به سمت غرب هند حرکت کرده است.

تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد کشتی‌های LNG حداقل یک ماه است که در پایانه صادراتی جزیره داس ادنوک پهلو گرفته‌اند، در حالی که هیچ سیگنالی از موقعیت خود در نزدیکی این پایانه ارسال نمی‌کنند.

در عملیات گازی، نفتکش‌های خالی به سمت ورودی شرقی تنگه در نزدیکی لنگرگاه فجیره حرکت کرده، سپس رادار خود را خاموش می‌کنند و پس از عبور از مسیر، در جزیره داس بارگیری انجام می‌دهند و پس از خروج از هرمز و ورود به دریای عمان، دوباره سیستم راداری خود را فعال می‌کنند.

با این حال، این عبورها تنها بخش کوچکی از تجارت پیش از جنگ را شامل می‌شود؛ به‌ویژه در حوزه LNG که تاکنون تنها حدود هفت محموله از زمان آغاز درگیری‌ها عبور داده شده، در حالی که پیش از جنگ روزانه حدود سه محموله از این مسیر عبور می‌کرد.

برآورد دقیق حجم کل محموله‌ها دشوار است، زیرا بسیاری از کشتی‌ها فرستنده‌های خود را خاموش می‌کنند؛ روشی که در منطقه به‌عنوان اقدام ایمنی رو به افزایش است. همین موضوع باعث شده مشخص نباشد کشتی‌ها از مسیر نزدیک عمان عبور می‌کنند یا مسیر شمالی مورد تأیید ایران را طی می‌کنند که ممکن است شامل پرداخت عوارض باشد.

با این حال، افزایش این عبورها نشان می‌دهد تولیدکنندگان منطقه‌ای توانسته‌اند راهکارهای غیررسمی و موقت برای ادامه صادرات پیدا کنند و میان ایران و آمریکا نوعی تعادل برای جلوگیری از بسته شدن مسیر ایجاد کنند.

مقامات ارشد آمریکایی گفته‌اند واشنگتن و تهران در حال نزدیک شدن به توافقی هستند که می‌تواند تنگه هرمز را دوباره باز کند، هرچند ترامپ تأکید کرده برای توافق عجله نخواهد کرد.

او همچنین گفته توافق صلح تا حد زیادی نهایی شده، اما همچنان اختلافات مهمی از جمله برنامه هسته‌ای ایران باقی مانده است.