نفتکشهای عربستان و امارات از تنگه هرمز گذشتند؛ عبور شبحوار از قلب درگیری
بلومبرگ در گزارشی میگوید که آرامکوی عربستان و شرکت دولتی نفت امارات (ادنوک) از جمله شرکتهایی هستند که پس از بسته شدن تنگه هرمز از سوی ایران، همچنان موفق به عبور دادن محمولههای نفت خام خود از این گذرگاه شدهاند؛ روندی که به گفته منابع آگاه، همچنان هم ادامه دارد.
در این گزارش تاکید شده که حجم عبور نفت از تنگه هرمز همچنان بسیار کمتر از قبل است؛ یعنی در سطحی بسیار کمتر از حدود ۱۰ هفته پیش که این تنگه هنوز توسط تهران بسته نشده بود. با این حال فعالیت دو شرکت آرامکو و ادنوک نشان میدهد که بخشی از نفت تولیدی همچنان به بازارهای جهانی میرسد.
ایران در جریان درگیری اخیر بارها به عبور کشتیها در تنگه هشدار داده و روز جمعه نیز پس از حمله آمریکا، یک نفتکش را توقیف کرد؛ بلومبرگ در این گزارش میگوید که به نظر، این نفتکش حامل نفت خود ایران و تحت تحریم بوده است.
عبور شبحوار از قلب درگیری
با بسته شدن عملیاتی تنگه هرمز از ابتدای ماه مارس، بحران جهانی عرضه انرژی تشدید شده است. شرکتها برای عبور از این مسیر با ریسک بیشتر و هزینههای بالاتر مواجه شدهاند و بسیاری از ترددها با خاموش کردن سیستمهای موقعیتیاب (ترنسپوندر) برای جلوگیری از شناسایی انجام میشود.
در میان شرکتهایی که محمولههایشان در خلیج فارس گیر کرده بود، ادنوک از نخستین شرکتهایی بود که نفت خام، سوخت و گاز را از تنگه عبور داده است.
به گفته منابع آگاه، این شرکت، نفت آپر زاکوم را ــ که معمولاً از جزیره زرکوه بارگیری میشود ــ از بندر فجیره، (خارج از خلیج فارس)، به مشتریان عرضه کرده است. (آپر زاکوم (Upper Zakum) یکی از بزرگترین میدانهای نفتی فراساحلی امارات متحده عربی است که در خلیج فارس و در نزدیکی ابوظبی قرار دارد. این میدان نفتی توسط شرکت دولتی ادنوک توسعه داده میشود و نفت خام تولیدی آن یکی از گریدهای مهم صادراتی امارات به شمار میرود؛ مشابه گریدهایی مثل برنت یا عمان.)
اواخر آوریل، یک سوپرتانکر حامل نفت خام ابوظبی با رادار خاموش، از تنگه بهشدت محافظتشده هرمز عبور کرد و از خلیج فارس خارج شد؛ منطقهای که از زمان شروع جنگ صدها کشتی در آن گرفتار ماندهاند.
همچنین نفتکش «بصره انرژی» پس از بارگیری نفت از جزیره زرکوه امارات در ۱۷ آوریل، از تنگه هرمز خارج شد. این کشتی پس از خروج از خلیج فارس، در نزدیکی بندر صحار محموله خود را به کشتی ماران مارس منتقل کرد تا به چین منتقل شود. در حال حاضر مشخص نیست که این نفتکش توسط ادنوک یا مشتریان آن اجاره شده بوده است یا خیر؟
بر اساس دادههای ردیابی، نفتکش دیگری به نام «فجیره انرژی» نیز در نزدیکی آبهای ابوظبی در حالت انتظار قرار دارد از طریق انتقال کشتیبهکشتی در جزیره زرکوه نیمی از ظرفیت این نفتکش بارگیری شده است.
نرخهای نجومی برای عبور از گلوگاه
طبق دادههای کپلر، نفتکش «فجیره انرژی» بهطور موقت از سوی ادنوک برای بارگیری در بازه ۱۵ تا ۱۷ ماه مه و تحویل به آسیا اجاره شده و احتمال دارد کشتی در انتظار دریافت محموله بیشتر برای خروج از خلیج فارس باشد.
این دو نفتکش توسط شرکت کرهای سینوکور گروپ مدیریت و کنترل میشوند؛ شرکتی که از آغاز درگیریها در خلیج فارس در حال فعالیت بوده و در شرایطی که بسیاری از مالکان از تردد در تنگه هرمز خودداری میکنند، این شرکت با پذیرش ریسک بالا، کشتیهای خود را با نرخهای کرایه سنگین به کار گرفته است.
اوایل این هفته، با شدتگرفتن حملات در سراسر خاورمیانه، یک نفتکش متعلق به «ادنوک لجستیک سرویسز» با نام «برکه» هنگام عبور از تنگه هرمز، در نزدیکی سواحل عمان هدف پهپادهای ایرانی قرار گرفت. دادههای ردیابی نشان میدهد این کشتی نیز با رادار خاموش در حال حرکت بوده است.
در بندر حمریه امارات نیز فعالیتهایی مشاهده شده که طی آن محصولات نفتی ذخیرهشده در مخازن ساحلی روی نفتکشها بارگیری شده و به خارج منتقل شدهاند.
طبق دادهها، در ۲۶ مارس نفتکش موسیکس محموله نفتا را از ترمینال حمریه بارگیری کرده و در اول ماه می، از تنگه هرمز عبور کرده است. با این حال، هنوز مشخص نیست این محموله توسط کدام شرکت بارگیری شده است.
رویترز پیشتر گزارش داده بود ادنوک اخیراً محمولههایی را از تنگه عبور داده است.
شرکتهای دیگری نیز با وجود ریسک بالا از این مسیر عبور کردهاند، از جمله شرکت یونانی دایناکوم تانکرز.
ماه گذشته نیز مارکو دوناند، مدیرعامل مرکوریا انرژی، گفت که شرکت او نیز توانسته چند نفتکش را از این مسیر خارج کند.
راههای مختلفی برای انجام این کار وجود دارد. تعداد نفتکشهایی که از تنگه عبور میکنند بیشتر از آن چیزی است که دادههای ردیابی نشان میدهد.- مارکو دوناند
طبق دادههای بلومبرگ، از زمان آغاز جنگ، حجم نفت خام غیرایرانی عبوری از هرمز بهطور متوسط حدود ۵۰۰ هزار بشکه در روز بوده؛ در حالی که در دو ماه پیش از جنگ این رقم حدود ۱۳.۶ میلیون بشکه در روز بود.
محمولههایی که از زمان شروع درگیری عبور کردهاند شامل نفتکشهایی است که با رادار خاموش حرکت کرده و تنها چند هفته بعد، در فاصلهای دور از منطقه دوباره شناسایی شدهاند و محمولههایشان هم نفت خام بوده است.
این محمولهها توسط ۲۵ نفتکش حمل شدهاند؛ از نفتکشهای بسیار بزرگ با ظرفیت ۲ میلیون بشکه تا نفتکشهای افرامکس با یکسوم این ظرفیت. دادهها نشان میدهد دستکم چهار یا پنج کشتی از این مجموعه توسط شرکت یونانی دایناکوم مدیریت شدهاند.