بحران انرژی فراتر از هرمز؛ نشتی ۲۰۰ میلیارد مترمکعبی گاز

به گزارش زومان به نقل از فایننشال تایمز، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) اعلام کرد بیش از دو برابر حجمی که به‌دلیل محدودیت‌های تنگه هرمز از جریان تجارت گاز خارج شده، هر ساله به علت نشت متان و سوزاندن غیرضروری گاز در صنعت نفت و گاز هدر می‌رود.

این آژانس در ادامه با اشاره به اهمیت تنگه هرمز در تجارت انرژی جهانی اعلام کرد حدود ۲۰ درصد از گاز طبیعی مایع جهان—معادل ۱۱۰ میلیارد مترمکعب—سال گذشته از این مسیر عبور کرده است.

با این حال، آژانس تأکید کرده است که در صورت اجرای اقدامات جهانی برای کاهش نشت متان در زنجیره تولید نفت و گاز، می‌توان سالانه حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب گاز اضافی را وارد چرخه عرضه کرد.

همچنین با حذف فلرینگ (سوزاندن کنترل‌شده گازهای طبیعی) غیرضروری، ظرفیت آزادسازی ۱۰۰ میلیارد مترمکعب دیگر نیز وجود دارد.

در شرایطی که بسیاری از کشورها به دنبال منابع جایگزین انرژی در بحبوحه بحران خاورمیانه هستند، این نهاد هشدار داده است که بخش قابل توجهی از گاز تولیدی در جهان همچنان به مصرف مؤثر نمی‌رسد و در عمل از دست می‌رود.

متان، به عنوان یک گاز گلخانه‌ای بسیار قوی اما کوتاه‌عمر، در بازه ۲۰ ساله حدود ۸۰ برابر بیشتر از دی‌اکسیدکربن در گرمایش زمین نقش دارد. این گاز در فرآیند تولید و انتقال انرژی از طریق نشت، فلرینگ و تخلیه کنترل‌نشده آزاد می‌شود و بر اساس برآوردها مسئول حدود ۳۰ درصد از گرمایش زمین از دوران انقلاب صنعتی تاکنون است. از همین رو، مهار آن از نظر علمی مؤثرترین اقدام کوتاه‌مدت برای مقابله با تغییرات اقلیمی محسوب می‌شود.

تیم گولد، اقتصاددان ارشد انرژی در آژانس بین‌المللی انرژی در این باره گفته است:

اقدامات مرتبط با کاهش متان و فلرینگ، علاوه بر آثار زیست‌محیطی، می‌تواند مزیت‌های مهمی در حوزه امنیت انرژی نیز ایجاد کند.

او تأکید کرده است که هرچند اجرای این اقدامات در مقیاس گسترده زمان‌بر خواهد بود، اما در صورت همکاری کشورها می‌توان حدود ۱۵ میلیارد مترمکعب گاز را در مدت کوتاه‌تری وارد بازار کرد؛ اقدامی که می‌تواند تا حدی به متعادل شدن بازار جهانی گاز کمک کند.

این اقدامات شامل تعمیر نشتی خطوط لوله، جایگزینی تجهیزات فرسوده و جمع‌آوری گاز به جای سوزاندن آن (فلرینگ) است.

با وجود فشارهای بین‌المللی برای کاهش انتشار متان، آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده است که سطح انتشار این گاز در بخش انرژی در سال ۲۰۲۵ همچنان نزدیک به رکوردهای تاریخی باقی مانده است.

قرار است این یافته‌ها در نشست سطح‌بالای بین‌المللی درباره اقدام در زمینه متان که به میزبانی فرانسه و در چارچوب ریاست گروه G7 در پاریس برگزار می‌شود، ارائه شود.

این گزارش در حالی منتشر شده که اتحادیه اروپا تحت فشار شرکت‌های سوخت فسیلی و همچنین آمریکا قرار دارد تا اجرای مقررات مربوط به پایش و گزارش‌دهی واردات متان—که از ژانویه ۲۰۲۷ اجرایی می‌شود—را به تعویق بیندازد یا تضعیف کند.

در همین حال، رصدخانه بین‌المللی انتشار متان وابسته به برنامه محیط‌زیست سازمان ملل اعلام کرده است که ۱۷ مورد از ۵۰ نشت بزرگ شناسایی‌شده توسط ماهواره‌ها در شش ماه گذشته مربوط به تأسیسات نفت و گاز بوده است.

به گفته این نهاد، مهار این ۱۷ نقطه می‌تواند حدود ۱ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی آزاد کند؛ مقداری که برای تأمین گرمایش حدود ۷۵۰ هزار خانه در کشورهای توسعه‌یافته به مدت یک سال کافی است.

همچنین ۲۲ مورد دیگر از بزرگ‌ترین نشت‌های متان مربوط به معادن زغال‌سنگ بوده که عمدتاً از طریق شفت‌های تهویه رخ داده‌اند؛ منابعی که به گفته سازمان ملل اغلب با هزینه‌ای نسبتاً پایین قابل کنترل هستند.