حقیقت پنهان قیمت نفت
«به گزارش زومان به نقل از تلگراف، از زمان آغاز درگیریها میان آمریکا، اسرائیل و ایران، نوسانات قیمت نفت شدت گرفته و تحتتأثیر پیامهای سیاسی مختلف از جمله سخنان دونالد ترامپ، رئیس جمهور بالا و پایین شده است.
الگوی بازار روشن است: هر زمان قیمت شاخص نفت برنت از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور میکند، ترامپ با انتشار پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» یا اظهارنظری تلفنی برای خبرنگاران، سیگنالی میفرستد که قیمتها دوباره کاهش یابد.
در مواقع دیگر نیز رئیسجمهور آمریکا با تهدید برای وادار کردن ایران به توافق، خود عامل افزایش قیمت نفت میشود.
در نتیجه، معاملهگران بیش از آنکه به بنیادهای بازار نگاه کنند، به لحن و جهتگیری کاخ سفید چشم دوختهاند.
یکی از تحلیلگران بازار میگوید: «معاملهگران قبلاً وقت خود را صرف بررسی عرضه و تقاضای واقعی بازار میکردند. اما از زمان آغاز جنگ، عملاً چشمشان به صفحهای است که شبکههای اجتماعی و توییتهای دونالد ترامپ را نشان میدهد.»
به نوعی، قیمت نفت اکنون به معیاری برای سنجش لحظهای احتمال برقراری صلح تبدیل شده است و یکی از پررصدترین شاخصهای مالی جهان به شمار میرود. با این حال، معاملهگران معتقدند جهان به نرخ اشتباهی چشم دوخته است.
در حالی که قراردادهای آتی نفت برنت ــ که پرارجاعترین قیمت بازار است ــ نشان میدهد سرمایهگذاران درباره مسیر آینده جنگ چه تصوری دارند، اما واقعیت فیزیکی بحران انرژی فراگیر جهان را منعکس نمیکند.
به بیان دیگر، آنچه روی تابلوهای مالی دیده میشود، لزوماً همان چیزی نیست که در بازار واقعی نفت جریان دارد.
یکی از معاملهگران میگوید: «همه ما تا حدی شگفتزدهایم که بازارهای مالی در سطح گسترده تا این اندازه آرام ماندهاند. کسانی که در متن ماجرا و خط مقدم بازار فعالیت میکنند، نگرانی بسیار بیشتری دارند. همیشه از خود میپرسیدیم بدترین اتفاق ممکن برای بازار نفت چیست؟ بسته شدن تنگه هرمز. و حالا دقیقاً در همین نقطه قرار داریم.»
دو چهره برای یک بشکه نفت
در همین نقطه است که شکاف میان دو نوع قیمت نفت خود را نشان میدهد.
قیمتی وجود دارد که وضعیت بازار جهانی نفت را بازتاب میدهد؛ بازاری که احتمالاً تاکنون نزدیک به یک میلیارد بشکه از عرضه نفت خام خود را از دست داده است. اما این قیمت، نرخ قراردادهای آتی برنت نیست، بلکه «برنت تحویل فوری» یا Brent Dated است.
این قیمت، بهای هر بشکه نفتی است که قرار است فوراً روی نفتکش بارگیری شود. به عبارت دیگر، قیمت دستیابی به محموله نفت خام در روز است، نه چند ماه بعد؛ همان چیزی که قراردادهای آتی اندازهگیری میکنند.
برخلاف نوساناتی که اظهارات ترامپ در بازار قراردادهای آتی نفت برنت ایجاد کرده، قیمت برنت تحویل فوری از زمان آغاز جنگ، پیوسته و بدون وقفه افزایش یافته است.
برای درک عمق این واگرایی، کافی است به ارقام نگاه کنیم.
در ۲۷ فوریه، هر بشکه نفت برنت تحویل فوری ۷۰.۸۳ دلار قیمت داشت؛ اندکی پایینتر از قیمت آتی برنت که ۷۲.۴۶ دلار بود. اما تا اوایل آوریل، در حالی که قیمت شاخص آتی به ۱۰۹.۲۷ دلار رسید، قیمت تحویل فوری تا ۱۴۴.۴۶ دلار رشد کرد.
از آن زمان تاکنون فاصله این دو نرخ کمتر شده، اما همچنان پابرجاست و بسیار فراتر از محدوده معمول قرار دارد. تمایل اخیر ترامپ به مذاکره بهجای جنگ، قیمت شاخص آتی را کمی پایینتر از ۱۰۰ دلار نگه داشته، اما قیمت برنت تحویل فوری در سطح ۱۰۸ دلار باقی مانده است.
مانی نیومن از شرکت اونیکس کپیتال در این باره میگوید:
قیمتهای برنت تحویل فوری روایتگر صنعتی هستند که خود را با بسته شدن تنگه هرمز تطبیق میدهد؛ تنگهای که تقریباً یکپنجم عرضه نفت جهان را در خلیج فارس محبوس کرده است.
به عبارت دیگر، بازار فیزیکی زودتر از بازار مالی به کمبود واقعی واکنش نشان داده است.
پیتر تیلور، رئیس استراتژی کالا در گروه مککواری، میگوید: «معاملهگران بازار فیزیکی در تلاشاند خود را با کاهش عرضه تطبیق دهند؛ باید دید چه کسی حاضر است برای این محمولههای نفتی بهای بیشتری بپردازد و چه کسی ناچار خواهد شد خرید کمتری انجام دهد؟»
به بیان دیگر، این همان قیمتی است که ریسک کمبود سوخت و رشد بهای فرآوردههای نفتی را منعکس میکند. خریداران این محمولههای نفت خام، پالایشگاههایی هستند که از آن بنزین، گازوئیل و سوخت جت تولید میکنند؛ آنها با شتاب در حال تأمین نیاز خود هستند و هزینه آن را میپردازند.
در مقابل، خریداران قراردادهای آتی برنت فقط پالایشگاهها و مصرفکنندگان نفت خام نیستند.
بازار آتی برنت یکی از نقدشوندهترین بازارهای کالایی جهان است؛ بازاری که خرید و فروش در آن آسان و سریع انجام میشود و به همین دلیل، بازیگران متنوعی را جذب میکند: مدیران و شرکتهایی که ریسک سوخت را پوشش میدهند، سفتهبازان، مدیران دارایی و بسیاری دیگر.
نیومن میگوید همین موضوع باعث میشود قیمت آتی نفت تحتتأثیر عوامل گستردهتری نسبت به صرفاً عرضه و تقاضا قرار گیرد و «با تیتر خبرها حرکت کند.»
در شرایط عادی، اغلب این عوامل با واقعیت بازار انرژی همسو هستند و قیمت آتی و قیمت تحویل فوری را در یک مسیر نگه میدارند. اما در جریان جنگ ایران، این پیوند تضعیف شده است.
ریچارد برونز از مؤسسه تحلیلی انرژی اسپکت میگوید:
اتفاقات زیادی در حال رخ دادن است که به شکل فزایندهای ساختار بازارهای انرژی را مختل میکند.
معاملهگران خسته شدهاند
از آنجا که نوسانات قیمت آتی برنت به تغییرات غیرقابل پیشبینی اظهارات و احساسات ترامپ گره خورده، بسیاری از معاملهگران نسبت به ورود جدی به بازار محتاط شدهاند.
برونز میگوید بسیاری از معاملهگران «خسته شدهاند، ضرر کردهاند» و فعلاً عقب نشستهاند.
او توضیح میدهد: «بسیاری از معاملهگران اکنون فوقالعاده تاکتیکی عمل میکنند؛ شرطهای کوچک و کوتاهمدت میبندند و اگر قیمت اندکی در جهت مطلوب حرکت کند، سریع سود خود را نقد میکنند.»
در چنین فضایی، پرسش اصلی این است که آیا بازار آتی هنوز کارکرد پیشبینیکننده خود را حفظ کرده است یا نه؟
قیمت فعلی قراردادهای آتی برنت، در حالت عادی باید نوعی شرطبندی بر سر ارزش هر بشکه نفت خام در دو ماه آینده باشد.
بر همین اساس، برخی معاملهگران معتقدند بازار هنوز هم کارکرد خود را حفظ کرده است. آنها میگویند تا ژوئن، زنجیرههای تأمین با واقعیت جدید سازگار خواهند شد و تنگه هرمز ممکن است بهآرامی به وضعیت عادی بازگردد.
نوربرت روکر از بانک خصوصی سوئیسی Julius Baer میگوید اختلال عرضه شاید هماکنون از اوج خود عبور کرده باشد. تقاضا کاهش یافته و نفتکشها در حال دریافت محموله از آمریکا یا سایر مناطق هستند.
او میگوید: «در نهایت به عبور و مرور عادی از هرمز نیاز داریم. اما فرض ما نیز همین است، به یک دلیل ساده: نه به نفع ایران است و نه آمریکا که به کشتی حامل نفت از خلیج فارس به مقصد هند یا چین حمله کند.»
با این حال، همه چنین خوشبین نیستند.
بیارنه شیلدروپ، تحلیلگر ارشد کالا در بانک سرمایهگذاری نروژی SEB، میگوید قیمت فعلی آتی برنت بر این فرض استوار است که تنگه هرمز از اول ماه مه بهطور کامل بازگشایی میشود.
مانی نیومن هشدار میدهد حتی اگر تنگه باز شود، جبران کمبود عرضه ممکن است ماهها زمان ببرد. پیتر تیلور نیز میگوید برخی خریداران، در جایی از جهان، همچنان ناچار خواهند بود قیمتهای بالاتری بپردازند.
در نهایت، اما، این هزینه به همه ما منتقل خواهد شد و این قیمت برنت تحویل فوری است که نشان میدهد این حسابرسی نهایی تا چه اندازه میتواند دردناک باشد.