شلیک به برند دبی؛ این شهر پس از موشکها چه شکلی است؟
چند روز پیش، در میان صدای آژیرها و خبر حملهها، رئیس امارات در دبیمال قدم میزد. مرکز خریدی عظیم، پر از نور و برندهای لوکس. او با کودکان دست داد، روی پلهبرقیها بالا رفت و از یک خریدار اهل غنا پرسید: «خوشحالی؟» پاسخ آمد: «خیلی خوشحال.» چند روز بعد هم گفت: «در امارات همهچیز خوب است.»
اما بیرون از آن پلهبرقیها، داستان دیگری در جریان است.
شهری که قرار بود از جنگ دور بماند
به گزارش والاستریتژورنال، دبی سالها با یک وعده ساده رشد کرد: «اینجا خاورمیانه است، اما انگار خاورمیانه نیست.» یعنی شهری در منطقهای پرتنش که قرار بود از جنگها، آشوبها و درگیریهای اطراف دور بماند. همین تصور دبی را به یکی از بزرگترین مراکز مالی جهان تبدیل کرد؛ جایی که بانکها، شرکتها و سرمایهگذاران از سراسر دنیا پول خود را آوردند.
اعتماد مهمترین سرمایه این شهر بود. در اقتصاد به آن اعتماد سرمایهگذار میگویند—یعنی احساس امنیت برای آوردن پول.
اما جنگ تازه این تصور را ترک داده است.
چند روز حمله موشکی و پهپادی کافی بود تا فرودگاه دبی تعطیل شود، بندر آسیب ببیند و هتل مشهور برجالعرب هدف قرار گیرد. اتفاقی که برای بسیاری از سرمایهگذاران یک سؤال قدیمی را زنده کرد: اگر جنگ به اینجا برسد چه میشود؟
اولین نشانهها: پولی که مردد شده
در دفترهای وکلا و مدیران مالی در دبی، تلفنها بیشتر از قبل زنگ میخورند. مشتریان سؤال میپرسند: آیا باید پول را جای امنتری برد؟ در اقتصاد به این حرکت خروج سرمایه میگویند—یعنی انتقال پول به کشور امنتر.
برخی معاملات ملکی متوقف شده است. خارجیهایی که سالها در این شهر زندگی کردهاند حالا فکر میکنند آیا هنوز باید اینجا بمانند یا نه.
یک پهپاد در روز، ثبات خلیج فارس را از دسترس دور نگه میدارد.- آندریاس کریگ، استاد امنیت در کینگز کالج لندن
کوئینتن فرانسوا، تحلیلگر ۳۰ ساله رمزارز، پس از چند روز زندگی در فضایی که خودش آن را «واقعاً تیره و سنگین» توصیف میکند—با صدای مداوم جنگندهها و انفجارها—به بانکوک رفت.
پنج سال دیگر هم وقتی مردم بخواهند به دبی نقل مکان کنند، باز به این ماجرا فکر خواهند کرد.- کوئینتن فرانسوا، تحلیلگر رمزارز
اثر دومینو در کل خلیج فارس
مسئله فقط دبی نیست. کل منطقه برنامههای بزرگی برای آینده داشت.
عربستان سعودی پروژهای چند تریلیون دلاری برای تنوع اقتصادی آغاز کرده بود—یعنی کم کردن وابستگی به نفت. قرار بود با اقامتگاههای لوکس در سواحل دریای سرخ، ستارههایی مثل کریستیانو رونالدو در لیگ فوتبال و قوانین اجتماعی بازتر، شبیه دبی شود.
چنین پروژههایی به سرمایه خارجی نیاز دارند؛ یعنی پولی که از بیرون میآید. اگر سرمایهگذاران منطقه را پرخطر ببینند، این پول بهسادگی نمیآید.
قطر هم تحت فشار قرار گرفته است. محدودیتهای مداوم در حریم هوایی پروازها را مختل کرده و صادرات گاز طبیعی مایع—سوختی که مایع شده تا با کشتی حمل شود—برای مدتی متوقف شده است. درآمد اصلی توسعه کشور از همین صادرات میآمد.
کشورهای کوچکتری مثل بحرین و کویت حتی آسیبپذیرترند؛ زیرا اقتصادشان بیشتر به سرمایه خارجی وابسته است.
چرا امارات بیشتر از بقیه نگران است
با این حال، شاید هیچ کشوری به اندازه امارات چیزی برای از دست دادن نداشته باشد.
این کشور سالها تلاش کرد تصویر یک «پناهگاه امن» بسازد: قوانین ساده برای کسبوکار، مالیات پایین و بروکراسی کم—یعنی کار اداری کمتر برای شرکتها.
دبی حتی میزبان نزدیک به ۳۰۰ بانک و بیش از ۱۰۰ صندوق پوشش ریسک شده است. صندوق پوشش ریسک نوعی شرکت سرمایهگذاری است که پولهای بزرگ را مدیریت میکند.
سال گذشته بانک JPMorgan حضور خود در دبی را گسترش داد و بانکدارانی را از لندن به آنجا منتقل کرد. بسیاری از آنها با این فرض آمده بودند که دبی به اندازه لندن یا سنگاپور قابل پیشبینی است.
برنارد هادسون، رئیس پیشین بخش ضدتروریسم سیا، میگوید راز موفقیت این شهر ساده بود:
مردم فکر میکردند اینجا انگار در خاورمیانه نیستند. اما حالا منطقه بیدار شد و یادش آمد در بخش بیثباتی از جهان زندگی میکند.- برنارد هادسون، رئیس پیشین بخش ضدتروریسم سیا
زخمی که شاید بماند
حتی اگر جنگ زود تمام شود—چیزی که دونالد ترامپ گفته ممکن است «خیلی زود» رخ دهد—مشکل دیگری باقی میماند: خاطره خطر.
بازار املاک دبی همین حالا در اوج قرار دارد. قیمت خانهها بین سالهای ۲۰۲۲ تا اوایل ۲۰۲۵ حدود ۶۰ درصد افزایش یافته است. چنین رشد سریعی همیشه خطر سقوط قیمت را بالا میبرد.
گردشگری هم آسیب دیده است. دهها هزار رزرو اقامت لغو شده و مؤسسه Tourism Economics هشدار داده تعداد گردشگران خارجی در خاورمیانه ممکن است امسال تا ۲۷ درصد کاهش یابد—کاهشی که میتواند ۵۶ میلیارد دلار خسارت ایجاد کند.
دیگر کسی ثروتش را با این تصور که هیچ تنش ژئوپولیتیکی وجود ندارد اینجا نگه نمیدارد. ورود پول جدید سخت خواهد شد.- رایان لین، مدیر یک شرکت حقوقی در سنگاپور
شهری که هنوز امیدوار است
با همه اینها، دبی هنوز دست از امید نکشیده است. عمر سلطان العلماء، وزیر هوش مصنوعی امارات، میگوید:
این سیستم کار میکند و مردم میتوانند با امنیت در شهر فعالیت کنند؛ حتی در زمانی که از زاویهای آزمایش میشویم که قبلاً تجربه نکرده بودیم.- عمر سلطان العلماء، وزیر هوش مصنوعی امارات
او معتقد است اگر حملات متوقف شود، زندگی به حالت عادی برمیگردد. بعضی از ساکنان هم همین احساس را دارند.
فدریکو فرارو، کارآفرینی که شرکت لجستیکی «کیکاپ» را اداره میکند، میگوید: «من فرار نمیکنم.» او قصد دارد در دبی خانه بخرد و اقامت بلندمدت بگیرد.
موشکها و پهپادها کمی شوکآور بودند، اما هنوز احساس امنیت میکنم.- فدریکو فرارو، شرکت لجستیکی «کیکاپ»
و شاید سرنوشت دبی همینجا تعیین شود: در فاصله میان ترس و اعتماد.
چون اقتصاد این شهر روی شنهای ساحل ساخته نشده؛ روی چیزی نامرئیتر بنا شده است—باوری که میگفت اینجا از جنگ دور است. حالا همان باور زیر فشار قرار گرفته است.