از کاخ سفید تا پمپ بنزین: پیامدهای اقتصادی درگیری آمریکا و ایران
دنیا به یک شمارش معکوس ۱۰ روزه چشم دوخته است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، یک بازه دهروزه برای توافق با ایران تعیین کرده و بازارهای جهانی، بهخصوص بازار طلا و نفت، بلافاصله به این خبر واکنش نشان دادهاند. زمزمههای احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران، این سؤال بزرگ را پیش روی همه قرار داده است: اگر آتش جنگ در خاورمیانه شعلهور شود، چه بر سر اقتصاد جهان خواهد آمد؟
به گزارش زومان به نقل از CBS News، ماجرا از جایی شروع میشود که منابع آگاه به این رسانه خبر دادهاند که مقامات ارشد امنیت ملی به ترامپ گفتهاند ارتش آمریکا میتواند از روز شنبه برای اقدام نظامی آماده باشد. خود ترامپ هم روز پنجشنبه مدعی شد که ایران حدود ۱۰ روز فرصت دارد تا به توافقی برای پایان دادن به برنامه هستهایاش برسد، وگرنه «اتفاقات بدی رخ خواهد داد».
«شاید به توافق برسیم. احتمالاً طی حدود ۱۰ روز آینده متوجه خواهید شد.»
این جمله کوتاه کافی بود تا قیمت نفت خام معیار آمریکا با رشد ۲.۶ درصدی به ۶۶.۷۱ دلار در هر بشکه برسد؛ رقمی که از ابتدای سال میلادی ۱۶ درصد افزایش یافته است.
بشکه نفت ۱۰۰ دلاری؛ رویا یا کابوس؟
اولین و سریعترین ضربه اقتصادی، در بازار نفت احساس خواهد شد. ایران نهتنها یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان است، بلکه کنترل ساحل شمالی تنگه هرمز را در دست دارد؛ آبراه باریکی که حدود ۲۰ درصد از کل عرضه نفت روزانه جهان از آن عبور میکند. این تنگه که در باریکترین قسمت فقط ۳۴ کیلومتر عرض دارد، پاشنه آشیل بازار انرژی جهانی است.
تحلیلگران والاستریت معتقدند ابعاد ماجرا به مقیاس حمله آمریکا و واکنش ایران بستگی دارد. مؤسسه Capital Economics در یادداشتی پژوهشی سناریوی نگرانکنندهای را ترسیم کرده است:
اگر زیرساختهای نفتی ایران هدف قرار گیرد و عرضه نفت مختل شود، به نظر ما قیمت نفت میتواند به سمت ۱۰۰ دلار در هر بشکه حرکت کند؛ بهویژه از آن جهت که چنین وضعیتی احتمال تلاش ایران برای مسدود کردن مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز را افزایش میدهد.
البته باید به خاطر داشت که قیمتهای فعلی هنوز با اوج ۱۲۳ دلاری مارس ۲۰۲۲ فاصله زیادی دارند و برخی کارشناسان معتقدند حتی در صورت وقوع درگیری، تأثیر آن بر عرضه نفت ممکن است کوتاهمدت باشد.
از تنگه هرمز تا پمپ بنزین آمریکاییها
شاید بپرسید این اعداد و ارقام چه ارتباطی با زندگی روزمره دنیا دارد؟ این رسانه معتقد است ایران روزانه حدود ۴.۷ میلیون بشکه نفت تولید میکند که معادل ۴.۴ درصد از کل عرضه جهانی است. هرگونه اختلال در این عرضه، حتی اگر بخش عمده آن به چین صادر شود، میتواند با بالا بردن قیمت جهانی انرژی، موجی از گرانی را به اقتصادهای مختلف، از جمله آمریکا، بفرستد. برای مصرفکننده معمولی، این یعنی افزایش قیمت بنزین در پمپ بنزین و فشار بیشتر بر بودجه خانوار.
پاتریک دِهان، تحلیلگر ارشد شرکت GasBuddy، معتقد است که این تنشها میتواند رشد فصلی قیمت بنزین در بهار را تشدید کند، اما لزوماً به جهشی انفجاری مانند سال ۲۰۲۲ منجر نخواهد شد.
شعلههای تورم در کمین اقتصاد
اما داستان به پمپ بنزین ختم نمیشود. افزایش قیمت انرژی، موتور تورم را روشن میکند. طبق برآوردهای Capital Economics، افزایش سالانه ۵ درصدی قیمت نفت، به طور متوسط ۰.۱ واحد درصد به تورم در اقتصادهای پیشرفته میافزاید. با این حساب، اگر قیمت نفت به ۸۰ دلار برسد، تورم حدود ۰.۵ واحد درصد و اگر به ۱۰۰ دلار برسد، تورم حدود ۱ واحد درصد افزایش خواهد یافت.
این در حالی است که تورم آمریکا در ماه ژانویه ۲.۴ درصد بوده و هنوز از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو بالاتر است. افزایش دوباره تورم میتواند بانک مرکزی آمریکا را از کاهش نرخ بهره منصرف کند؛ تصمیمی که به ضرر وامگیرندگان و سرمایهگذاری کسبوکارها تمام خواهد شد. همانطور که تحلیلگران گفتهاند، «میزان دقیق افزایش قیمت نفت و در نهایت تورم، با عدم قطعیت بالایی همراه است.» حالا همه نگاهها به خاورمیانه دوخته شده است.
به نظر شما، پیامدهای اقتصادی یک درگیری احتمالی چه خواهد بود؟ دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.