پایان عصر شوکهای نفتی؛ چرا تنشهای سیاسی بازار را تکان نمیدهد؟
به گزارش زومان، قوانین بازی عوض شده است. دورانی که هر تنش نظامی در خاورمیانه، لرزه بر اندام بازار جهانی نفت میانداخت و قیمتها را سر به فلک میکشید، به نظر به پایان رسیده. امروز، نمودار قیمت نفت داستان دیگری روایت میکند: داستان یک بازار کرخت و بیحس که حتی در برابر شدیدترین تهدیدها، شانههایش را بالا میاندازد.
این آرامش عجیب و غریب، یک دلیل ساده اما قدرتمند دارد: جهان در نفت غرق شده است؛ موضوعی که گزارش اخیر آژانس بینالمللی انرژی (IEA) نیز مهر تاییدی بر آن میزند. این گزارش نشان میدهد در حالی که تقاضای نفت در سال ۲۰۲۶ به حدود ۹۳۰ هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت، عرضه جهانی با قدرتنمایی تولیدکنندگان بزرگی چون عربستان، آمریکا، کانادا و برزیل، یک وضعیت مازاد عرضه را به اقتصاد دنیا تحمیل کرده است.
این ماجرا وقتی جالبتر میشود که بدانیم ذخایر جهانی نفت خام فقط در سال ۲۰۲۵ به حدود ۴۷۰ میلیون بشکه افزایش یافته است. این حجم عظیم، مانند یک بالشتک ایمنی غولپیکر، هر شوک ناشی از بحرانهای ژئوپلیتیک را جذب میکند و اجازه نمیدهد بازار دچار نوسانات شدید شود.
جهشهای کوتاهقد در برابر اقیانوسی از نفت
برای درک این پدیده، کافی است به اتفاقات ژانویه ۲۰۲۶ نگاه کنیم. با بالا گرفتن تنشها درباره ایران و ونزوئلا، قیمت نفت برنت یک جهش کوتاهمدت ۶ دلاری را تجربه کرد و به ۶۶ دلار رسید. در گذشته، چنین خبری میتوانست یک بحران را رقم بزند، اما این بار، تب بازار به سرعت فروکش کرد و قیمت تنها در چند هفته دوباره به کانال ۶۴ دلار بازگشت.
چرا؟ چون همزمان با کاهش صادرات ایران و ونزوئلا و انباشت محمولههای نفتی آنها روی دریا، تولید روسیه به بالاترین سطح خود در ۳۳ ماه گذشته رسید. این یعنی جای خالی نفت تحریمی، به سرعت توسط دیگران پر شد و بازار احساس کمبود نکرد.
تحلیلگران گلدمن ساکس نیز به نکته ظریفی اشاره میکنند: بخش بزرگی از این نفت مازاد، بهویژه نفتهای تحت تحریم، هرگز به انبارهای زمینی در بنادر اصلی نمیرسند و روی نفتکشها در آبهای آزاد شناور باقی میمانند.
این ذخایر شناور، اگرچه در آمارها وجود دارند، اما تاثیر روانی کمتری بر قیمتگذاری لحظهای میگذارند و به نوعی به یک «منبع ذخیره پنهان» برای بازار تبدیل شدهاند.
در واقع، بازار نفت یاد گرفته است که با وجود تهدیدها، همیشه یک منبع جایگزین وجود دارد. این بیحسی، نشانه یک تغییر ساختاری در اقتصاد سیاسی انرژی است؛ تغییری که در آن، قدرت چانهزنی ژئوپلیتیک بر سر نفت، به شکل بیسابقهای تضعیف شده است.
به نظر شما این آرامش در بازار نفت تا کی ادامه خواهد داشت؟ دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.