گزارش سازمان مالیات اسرائیل از موج خروج متخصصان
گزارش تازه بخش برنامهریزی و اقتصاد سازمان مالیات اسرائیل نشان میدهد پس از پایان همهگیری کرونا، فقط شمار افرادی که اسرائیل را ترک کردهاند بالا نرفته، بلکه ترکیب مهاجران هم تغییر کرده است. بر اساس این بررسی، سهم افراد پردرآمد، متخصصان فناوری و فعالان حوزه سلامت در میان مهاجران بیشتر شده و همین تغییر، اثر اقتصادی مهاجرت را برای دولت اسرائیل سنگینتر کرده است.
این پژوهش درآمد و سوابق مالیاتی مهاجران را در فاصله سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ بررسی کرده و نتیجه میگیرد که شمار خروج از اسرائیل نسبت به دوره پیش از کرونا حدود ۵۰ درصد افزایش یافته، اما زیان مالیاتی دولت با سرعتی بسیار بیشتر از رشد تعداد مهاجران بالا رفته است. دادههای تازه نشان میدهد بار مالی این روند برای خزانه اسرائیل هر سال پررنگتر شده است.
بر اساس مطالعه، متوسط درآمد سالانه افرادی که پیش از مهاجرت اسرائیل را ترک کردهاند، از حدود ۱۲۵ هزار شکل در سال ۲۰۲۰ به نزدیک ۲۰۰ هزار شکل در سال ۲۰۲۴ رسیده است. در نتیجه، برآورد سازمان مالیات اسرائیل از درآمد مالیاتی از دسترفته دولت نیز از حدود ۵۰۰ میلیون شکل در سال ۲۰۱۵ به حدود ۱.۲ میلیارد شکل در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ افزایش یافته؛ رقمی که رشد حدود ۱۵۰ درصدی را نشان میدهد.به بیان دلاری، برآورد سازمان مالیات اسرائیل نشان میدهد زیان سالانه درآمدهای مالیاتی ناشی از مهاجرت از حدود ۱۶۶ میلیون دلار به نزدیک ۴۰۰ میلیون دلار رسیده است.
پژوهشگران هشدار دادهاند که ادامه همین روند میتواند طی حدود پنج سال آینده این رقم را به ۳.۵ میلیارد شکل در سال برساند. گزارش همچنین نشان میدهد مهاجرت به سمت گروههای پردرآمد تغییر کرده و همین جابهجایی، فشار بیشتری بر پایه مالیاتی دولت وارد میکند. به گفته نویسندگان، مسئله فقط افزایش تعداد خروجیها نیست، بلکه ارزش اقتصادی افرادی که کشور را ترک میکنند نیز بالا رفته است.
یکی از مهمترین یافتههای گزارش به تغییر ترکیب سنی و درآمدی مهاجران مربوط میشود. سهم افراد ۴۰ تا ۵۰ ساله از کل مهاجران بالای ۲۰ سال در یک دهه از ۱۳ درصد به ۲۰ درصد رسیده است. این گروه معمولا در اوج درآمد شغلی قرار دارد و خروج آنها اثر بیشتری بر درآمدهای مالیاتی دولت میگذارد. همزمان، سهم دهک بالای درآمدی در میان مهاجران افزایش یافته و اکنون حدود ۶۷ درصد مجموع درآمد مهاجران و حدود ۸۶ درصد مالیات از دسترفته ناشی از مهاجرت را به خود اختصاص میدهد.
در مقابل، نرخ مهاجرت در میان گروههای کمدرآمد تغییر محسوسی نداشته است. از نظر ترکیب شغلی هم تفاوت چشمگیری دیده میشود. بر اساس گزارش، تعداد مهاجران بخش فناوری طی سالهای اخیر حدود ۱۵۰ درصد افزایش یافته و شمار مهاجران حوزه سلامت نیز بیش از دو برابر شده است. در بخشهایی مانند آموزش و صنعت، تغییر قابل توجهی گزارش نشده و همین تفاوت، نگرانیها درباره خروج سرمایه انسانی با ارزش بالاتر را تشدید کرده است.
نویسندگان گزارش تأکید کردهاند که بر پایه دادههای موجود نمیتوان با قطعیت مشخص کرد این تغییرات تا چه اندازه پیامد اقتصادی و اجتماعی همهگیری کرونا بوده و تا چه اندازه با تحولات امنیتی و سیاسی اسرائیل از سال ۲۰۲۳ به بعد ارتباط دارد. با این حال، دادههای سازمان مالیات اسرائیل نشان میدهد در سالهای اخیر سهم افراد پردرآمد و متخصص در میان مهاجران افزایش یافته و این روند، به گفته پژوهشگران، پیامدهای مستقیمی برای درآمدهای مالیاتی و بازار کار اسرائیل خواهد داشت.
گزارش درباره انگیزه افراد برای مهاجرت قضاوت نمیکند و تنها بر پایه دادههای مالیاتی و درآمدی تنظیم شده است. به همین دلیل، یافته اصلی آن بیش از آنکه به تعداد مهاجران مربوط باشد، به تغییر ترکیب اقتصادی مهاجران و اثر آن بر درآمدهای دولت اسرائیل مربوط میشود؛ موضوعی که در بسیاری از اقتصادها، صرفنظر از شرایط سیاسی، یکی از شاخصهای مهم برای ارزیابی پایداری بازار کار و سرمایه انسانی به شمار میرود.
شما این تغییر ترکیب مهاجران را چگونه ارزیابی میکنید؟