براساس گزارش وال استریت ژورنال، یک روز پس از آنکه آمریکا و اسرائیل نخستین حملات خود را به ایران انجام دادند، با انبوهی از پهپادها مراکز داده آمریکایی را هدف قرار دادند.
بیش از شش ماه از آن حمله گسترده گذشته، اما یک تأسیسات آسیبدیده متعلق به آمازون وب سرویسز (AWS) در ابوظبی و تأسیسات دیگری در بحرین همچنان تا حد زیادی خارج از مدار هستند.
این شرکت به مشتریانش گفته در حالی که این سایتها را تعمیر میکند، دادههای خود را به مناطق دیگر منتقل کنند و تاکنون تاریخی برای تکمیل این کار اعلام نکرده است.
این حملات و آسیبهای ماندگار آنها، تلاش کشورهای خلیج فارس مانند امارات برای تبدیل شدن به قطبهای پیشرو پردازش داده در صنایعی مانند هوش مصنوعی را با پیچیدگی مواجه کرده است.
این حملات، خطر بزرگ و تازهای را متوجه شرکتهای آمریکایی میکند که در حال ارزیابی سرمایهگذاریهایی با هزینه احتمالی دهها میلیارد دلار هستند.
امارات پس از سالها استفاده از نفوذ دیپلماتیک خود، سرانجام مقامات آمریکایی و دولت ترامپ را متقاعد ساخت تا پیشرفتهترین تراشههای هوش مصنوعی را با همان سطح دسترسی کشورهای اروپایی در اختیارش بگذارند.
طی سفر ماه مه ۲۰۲۵ ترامپ به ابوظبی، رهبران امارات در حضور او از طرح یک مجتمع دیتاسنترها رونمایی کردند؛ پروژهای که نیازمند ۵ گیگاوات برق است و این مقدار از ظرفیت تولیدی دو سد هوور (یکی از بزرگترین سدهای برقآبی آمریکا با ظرفیت حدود ۲ گیگاوات) نیز فراتر میرود.
مقامهای اماراتی و آمریکایی پیشتر با افتخار اعلام کرده بودند که اوپنایآی موافقت کرده تا بهعنوان نخستین مستاجر این مجموعه، در نهایت ۲۰ درصد از ظرفیت آن را در اختیار بگیرد؛ اما اکنون به نظر میرسد این معامله متوقف شده است.
به گفته منابع آگاه، اوپنایآی هنوز قرارداد اجاره این پروژه را امضا نکرده است.
دیتاسنترها هوش مصنوعی در مقایسه با تاسیسات رایانش ابری که در جنگها هدف قرار گرفتند، مقیاس بسیار بزرگتری دارند و همین مسئله آنها را به اهدافی آسیبپذیرتر تبدیل میکند. این مراکز علاوهبر این بسیار پرهزینهترند؛ بهگونهای که برآورد میشود ایجاد هر گیگاوات ظرفیت با احتساب سرورها، زیرساختها و تراشههای هوش مصنوعی، دستکم ۵۰ میلیارد دلار هزینه در پی داشته باشد.
تا پیش از جنگ، زمین فراوان، حمایت قوی دولتی و صدور آسان مجوز در خلیج فارس، مزیتهای آشکاری بودند. اما اکنون خطر فیزیکی احداث تأسیساتی چندمیلیارد دلاری در منطقهای که بهطور مداوم درگیر تنش است، معادله را تغییر داده است.
آرون بارتنیک یکی از مقامات بخش فناوری کاخ سفید در دوران دولت بایدن میگوید: «پیشنهاد ارزشمندی که کشورهای خلیج فارس به دولت آمریکا و شرکتهای فناوری آمریکایی میدادند این بود که سرمایه فراوان، انرژی ارزان و ساختوساز آسان فراهم میکنند. جنگ ایران واقعاً این معادله را زیر و رو کرده است.»
با این حال، آمازون وب سرویسز اعلام کرد در حال تلاش برای بازگرداندن خدمات تأسیسات خود در بحرین و امارات است و به مشتریانی که به این تأسیسات وابسته بودند، تخفیف در صورتحساب ارائه کرده است.
امارات بیشترین آسیب را از حملات ایران در طول جنگ متحمل شده و بیش از ۲۸۰۰ پهپاد و موشک بهسوی آن شلیک شده است.
به گفته افراد آگاه از این موضوع، برای رفع نگرانیها درباره حملات، مقامات این کشور احتمال ساخت مراکز داده زیرزمینی — که به هزینههای سرسامآور آن اضافه میکند — و نیز استقرار سامانههای پدافند ضدپهپاد در نزدیکی این مراکز رایانشی را مطرح کردهاند.
هماکنون روند انتقال دادهها شکلی معکوس به خود گرفته است. به گفته کارشناسان این صنعت، امارات که معمولا سیاستهای سختگیرانهای در زمینه حاکمیت داده برای شرکتهای داخلی اعمال میکند، به برخی نهادها اجازه داده تا زمان بازیابی خدمات تاسیسات آمازون در این کشور، دادههای خود را به خارج منتقل کنند.
حملات صورتگرفته به تاسیسات آمازون به وقوع آتشسوزی و صدمه به زیرساختها انجامید و مسئولان را ناچار به قطع جریان برق کرد. در این میان، آب بهکاررفته برای مهار حریق نیز خسارتهای بیشتری بر جای گذاشت.
همزمان با از دسترس خارج شدن اپلیکیشنهای بانکی، خدمات شرکتی و پلتفرمهای فناوری مالی در منطقه، آمازون در تلاش بود به مشتریان خود برای تهیه نسخه پشتیبان از دادهها و انتقال آنها به آمریکا، اروپا یا سایر نقاط کمک کند.
تداوم این قطعی گویای شدت آسیب وارده است؛ بهطوریکه در حال حاضر همچنان بیش از ۱۳۰ سرویس رایانشی در مراکز ابوظبی و ۱۴۰ سرویس در تاسیسات بحرین با اختلال روبهرو هستند و در هر یک از این دو پایگاه، تاکنون تنها پنج سرویس به مدار بازگشته است.
شماری از شرکتهای فناوری همچنان به توسعه پروژههای دیتاسنترها خود در خلیج فارس ادامه میدهند. این شرکتها با تکیه بر احتمال پایان نهایی جنگ، به دنبال جذب جریان گسترده سرمایههای این منطقه هستند.
از دیدگاه آنها، تقویت و ایمنسازی این طرحها میتواند در مقایسه با راهاندازی مجدد پروژهها در مناطق کمخطرتر، کمهزینهتر و سریعتر تمام شود.
آمازون و مایکروسافت هر یک جداگانه ماه گذشته اعلام کردند که تا پایان سال همچنان مراکز داده خود را در عربستان سعودی راهاندازی خواهند کرد.
مایکروسافت در اواخر سال ۲۰۲۵ قراردادی برای یک مرکز داده ۲۰۰ مگاواتی در ابوظبی امضا کرد که ساخت آن هماکنون در حال انجام است.
ارائهدهندگان خدمات ابری معمولاً میخواهند مراکز داده خود را نزدیک به گرههای تجاری پررونق داشته باشند.