آیا دوران خرید یک گوشی هوشمند کارآمد با قیمتی کمتر از ۱۰۰ دلار به سر رسیده است؟ اگر اخیراً تحولات بازار فناوری را دنبال کرده باشید، احتمالاً متوجه ناپدید شدن تدریجی گزینههای اقتصادی شدهاید. شبکه خبری سیانبیسی (CNBC) در گزارشی تحلیلی به این موضوع پرداخته و تأکید میکند که با جهش کمسابقه قیمت قطعات حافظه، روزهای حضور گوشیهای زیر ۱۰۰ دلار در بازار جهانی ممکن است به شماره افتاده باشد؛ تحولی که به نوشته این رسانه، بیش از همه در بازار چین خودنمایی میکند.
افت چشمگیر در تیراژ جهانی؛ دادهها چه میگویند؟
اگر نگاهی به آمار بیندازیم، عمق این چرخش ساختاری آشکارتر میشود. طبق گزارش شرکت دادههای بینالمللی (IDC)، در حالی که طی سال گذشته حدود ۱۷۳ میلیون دستگاه گوشی هوشمند زیر ۱۰۰ دلار در سراسر جهان عرضه شده بود، این رقم در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶ با سقوطی نزدیک به ۶۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل مواجه شد.
این روند عقبنشینی را در عملکرد غولهای فناوری نیز میتوان دید؛ چنانکه دادههای IDC نشان میدهد گوشیهای زیر ۱۰۰ دلار در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۲۷.۷ درصد از کل عرضه جهانی شرکت شیائومی را تشکیل میدادند، اما تنها ظرف یک سال، این سهم به ۱۱.۲ درصد تنزل یافته است.
ردپای هوش مصنوعی در افزایش قیمتها
شاید برای شما هم این پرسش مطرح شود که ریشه این جهش قیمتی کجاست؟ سیانبیسی معتقد است متهم اصلی این وضعیت، تقاضای سیریناپذیر حوزه هوش مصنوعی برای چیپهای حافظه است. سازندگان نیمهرسانا تمرکز و خطوط تولید خود را به ساخت تراشههای پیشرفتهتر برای زیرساختهای پردازشی AI معطوف کردهاند؛ تصمیمی تجاری که باعث کمبود شدید عرضه تراشههای استاندارد مورد نیاز گوشیهای هوشمند و در نتیجه اوجگیری هزینهها شده است.
ابعاد این فشار مالی را میتوان در گزارش مؤسسه تحقیقاتی «امدیا» (Omdia) به وضوح دید؛ جایی که چاو شنگ وین از این مؤسسه اظهار میدارد قطعات حافظه اکنون حدود ۶۰ درصد از «صورتحساب مواد اولیه» یا همان BOM (هزینه مستقیم تمام قطعات لازم برای ساخت یک دستگاه) را در گوشیهای زیر ۲۰۰ دلار تشکیل میدهد.
از همین رو، برایان ما، معاون پژوهشی بخش دستگاههای مصرفکننده در مؤسسه IDC تأکید میکند:
«تولید گوشیهای ردهپایین دیگر از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه نیست.»
چرخش راهبردی سازندگان به سوی بازارهای گرانقیمت
در برابر چنین جهش هزینهای، استراتژی برندها چه بوده است؟ طبق گزارش سیانبیسی، تولیدکنندگان چینی برای حفظ و ارتقای حاشیه سود خود، در حال خروج از بازه محصولات بسیار ارزان و هدایت سبد کالاییشان به سمت ردههای بالاتر بازار هستند.
نیل شاه از مؤسسه «کاونترپوینت ریسرچ» (Counterpoint Research) برآورد میکند که در نتیجه این رویکرد:
- میانگین قیمت فروش شیائومی از سال ۲۰۲۳ تاکنون حدود ۳۰ درصد جهش یافته و به ۱۹۷ دلار رسیده است.
- میانگین قیمت محصولات اوپو (Oppo) نیز با رشدی مشابه، مرز ۳۰۰ دلار را لمس کرده است.
علاوه بر این، آمارهای IDC مشخص میکند که سهم شیائومی از عرضه مدلهای زیر ۲۰۰ دلار نیز از ۶۰ درصد به ۵۲.۵ درصد افت کرده است. وضعیتی که به گفته تحلیلگر مؤسسه امدیا، در بازار داخلی چین بسیار محسوستر است؛ تا جایی که اکنون کمتر از ۲۰ درصد از کل فروش این برند در سرزمین اصلی چین به دستگاههای زیر ۲۰۰ دلار تعلق دارد.
نماد روشن این راهبرد جدید را میتوان در تازهترین رویداد شیائومی مشاهده کرد؛ جایی که این شرکت از پرچمدار تاشوی خود یعنی «می میکس فولد ۱۸» (Mi Mix Fold 18) با برچسب قیمتی پایه ۱۰,۹۹۹ یوان (معادل ۱,۶۴۰ دلار) رونمایی کرد تا مستقیماً سگمنت پریمیوم (بخش لوکس و گرانقیمت بازار) را هدف بگیرد. سیانبیسی اشاره کرده است که شیائومی خارج از ساعات اداری معمول پاسخی به درخواست این شبکه برای ارائه توضیح نداد.
آیا احتمال بازگشت قیمتها وجود دارد؟
هرچند تولیدکنندگان بزرگ چینی بخشی از این هزینهها را به پشتوانه درآمدهای جانبی حاصل از خدمات نرمافزاری و اپلیکیشنها در بازار داخلیشان جبران میکنند، اما کارشناسان نسبت به ارزان شدن دوباره بازار چندان خوشبین نیستند.
به باور نیل شاه از مؤسسه کاونترپوینت ریسرچ، بسیار دور از ذهن است که قیمتها بار دیگر به تراز سال ۲۰۲۴ یا اوایل ۲۰۲۵ بازگردند؛ چرا که غولهای تراشهسازی انگیزه مالی چندانی برای توسعه خطوط تولید قطعات ارزانقیمت ندارند.
در نهایت، همانطور که برایان ما از IDC ارزیابی میکند، حتی در صورت فروکش کردن بحران فعلی حافظه در زنجیره تأمین:
«این اتفاق صرفاً به معنای تعدیل در شیب و سرعت افزایش قیمتها خواهد بود، نه بازگشت به مسیر و قیمتهای پیشین.»