۲۰ میلیون ایرانی؛ آماده اتصال به یک شبکه ممنوعه
استارلینک؛ از هر دو نفر که این گزارش را میخوانید یک نفرتان احتمالا این واژه ممنوعه را نشنیده است. این را نظرسنجی ایسپا میگوید. در پرسشی که این مرکز انجام داده نتایج جالبی وجود دارد، یک بخش آن ماهواره استارلینک است که چند خروجی مهم دارد.
سایه روشن یک نام ممنوعه
به گزارش زومان، مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در فاصله زمانی ۲۵ تا ۳۱ خرداد ۱۴۰۵، یک نظرسنجی ملی را به سفارش وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اجرا کرد. این طرح با نام «سنجش نگرش کاربران اینترنت در خصوص شبکههای اجتماعی و فناوریهای ارتباطی»، از طریق مصاحبه حضوری با ۴۰۶۰ کاربر اینترنت انجام شد. این نمونه آماری از میان ۴۵۴۵ فرد بالای ۱۵ سال در مناطق شهری و روستایی انتخاب شد؛ دادههایی که نشان میدهند ۸۹.۳ درصد مردم از اینترنت استفاده میکنند و تنها ۱۰.۷ درصد خارج از این شبکه قرار دارند.
«استارلینک» شبکهای از ماهوارههاست که اینترنت آزاد را به زمین مخابره میکند. همین توضیح کافی است تا این ماهواره در ایران آزاد نباشد. اما ایسپا حالا با طرح پرسشی این دسترسی را به چالش کشیده است.
نتایج نشان میدهد که ۵۶.۶ درصد از پاسخدهندگان اصلا نام استارلینک را نشنیدهاند. با این حال، در میان کسانی که با این فناوری آشنایی دارند، کفه ترازو به سمت پذیرش آزادانه آن سنگینی میکند. در پاسخ به لزوم دسترسی آزاد به این شبکه، ۲۰.۶ درصد از کل افراد، موافق یا کاملا موافق بودهاند. در نقطه مقابل، ۱۲.۹ درصد مخالفت خود را اعلام کرده و ۳.۲ درصد نیز موضعی بینابین داشتهاند. همچنین، ۶.۷ درصد به این پرسش پاسخی ندادهاند.
تقاضای ۲۰ میلیونی زیر پوست شبکه
تمایل به استفاده از این سرویس، فراتر از موافقت کلی با دسترسی آزاد به آن است. از میان گروهی که نام استارلینک را شنیدهاند، ۳۷.۷ درصد تمایلی به استفاده از آن ندارند و ۱.۴ درصد نیز پاسخ مشخصی ندادهاند. اما حدود ۶۱ درصد از این افراد آگاه، تمایل خود را برای اتصال به این شبکه، در سطوح مختلفی از کم تا خیلی زیاد، ابراز کردهاند.
ترکیب این اعداد، مقیاس واقعی تقاضا را در اقتصاد ایران روشن میکند. اگر ضریب نفوذ اینترنت، یعنی ۸۹.۳ درصد را در نسبت افراد آگاه از استارلینک که معادل ۴۳.۴ درصد است و سپس در میزان تمایل آنها که ۶۱ درصد ثبت شده ضرب کنیم، به عدد ۲۳.۶ درصد میرسیم. با احتساب جمعیت ۸۷ میلیون نفری کشور، این رقم معادل ۲۰ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر است. این یعنی بیش از ۲۰ میلیون ایرانی، در صورت وجود شرایط، متقاضی استفاده از اینترنتی هستند که اکنون در داخل مرزها هیچ مجوز رسمی برای فعالیت ندارد. اینجا به یک سوال مهم دیگر می رسیم. اکنون که تمایل دارید چه مانعی بر سر راه دسترسی شما به این اینترنت قرار دارد؟
دیوار گرانی، نه قانون
مهمترین بخش این نظرسنجی، رمزگشایی از رفتار مصرفکنندگانی است که به رغم تمایل، هنوز این سرویس را تهیه نکردهاند. دادهها به سیاستگذار نشان میدهند که قانون، قدرت بازدارندگی خود را در این حوزه از دست داده است. در میان افرادی که خواهان خرید تجهیزات استارلینک بودهاند، تنها ۳۸.۲ درصد دلیل عدم تهیه آن را غیرقانونی بودن عنوان کردهاند.
با حذف ۱.۷ درصد پاسخهای نامرتبط، مشخص میشود که حدود ۶۰ درصد از متقاضیان، معادل بیش از ۱۲ میلیون نفر، مشکل قانونی با این تجهیزات ندارند. برای این جمعیت گسترده، یا بهای دلاری تجهیزات که معادل ماهها حداقل دستمزد یک کارگر است مانع اصلی بوده، یا هنوز مسیری برای تهیه آن پیدا نکردهاند. این واقعیت عددی نشان میدهد که در صورت کاهش قیمتها یا تسهیل مسیرهای غیررسمی ورود کالا، تقاضای انباشته شده به سرعت وارد بازار خواهد شد و شاید موانع قانونی هم دیگر توان مهار آن را نداشته باشد.