رونق اردیبهشتی اقتصاد دوام نیاورد؛ خرید مردم یک قدم عقب رفت

در خرداد امسال مردم ۱۰۳ میلیون بار کمتر از ماه قبل کارت کشیده‌اند. درست در روزهایی که سایه جنگ از سر بازارها کم شده بود، اقتصاد ایران عقبگرد داشت و ۴۴ هزار میلیارد تومان پول از چرخه خرید روزانه مردم خارج شد.

به گزارش زومان، اردیبهشت ۱۴۰۵ یک شروع دوباره بود. بعد از فروکش کردن التهابات نظامی، فنر فشرده شده بازار رها شد و آمار تراکنش‌ها به ۴ میلیارد و ۷۹۱ میلیون رسید. اما این هیجان دوام نیاورد. در خرداد ماه، تعداد کشیدن کارت‌های بانکی به ۴ میلیارد و ۶۸۸ میلیون بار سقوط کرد. یعنی در عرض ۳۰ روز، ۱۰۳ میلیون خرید کمتر انجام شد. دلیل این افت سنگین چه بود؟ یکی از دلایل آن را می‌توان به کاهش قدرت خرید نسبت داد. با وجود آتش‌بس موقت نظامی، افزایش شدید قیمت‌ها به نوعی توان تقاضا را کاهش داده و در نهایت ۴۴ همت (هزار میلیارد تومان) از ارزش کل معاملات را کم کرده‌است.

بیایید به یک سال قبل برگردیم. در خرداد ۱۴۰۴، مردم حدود ۴ میلیارد و ۵۰۹ میلیون بار کارت کشیدند. امسال این رقم تنها ۴ درصد بیشتر شد، اما مبلغ کل خریدها با یک جهش قابل توجه ۱۰۵ درصدی از ۱۶۴۱ همت به ۳۳۶۷ همت رسید! اینجا پای تورم در میان است؛ یعنی همان عاملی که باعث می‌شود برای خرید همان مقدار جنس ثابت در بازار، پول بسیار بیشتری بپردازید.

این اتفاق را در خریدهای روزمره به‌خوبی می‌تواند دید. سال گذشته میانگین هر بار کارت کشیدن ۳۶۴ هزار تومان بود، اما امسال این سرانه به ۷۱۸ هزار تومان (رشد ۹۷ درصدی) رسیده است. به زبان ساده، شما برای خریدهای خرد خود ۲ برابر سال قبل پول می‌دهید، اما لزوماً کالای بیشتری به خانه نمی‌برید.

وقتی به نقشه اقتصاد محلی نگاه می‌کنیم، اوضاع وخیم‌تر می‌شود. در مقایسه با ماه قبل، کرکره خرید و فروش در تقریباً تمام کشور پایین کشیده شد. تنها ۳ استان لرستان (با رشد ۰.۹۴ درصد)، گیلان (رشد ۰.۷۷ درصد) و آذربایجان شرقی (رشد ۰.۲۱ درصد) توانستند خودشان را در منطقه سبز نگه دارند و وضعیت بقیه استان‌های ایران منفی شد. سیستان و بلوچستان با افت شدید ۶.۷۲ درصدی، بزرگترین بازنده این ماه بود و رکورددار کمترین تمایل به تراکنش بانکی در کل کشور شد.

اما مقایسه نقطه‌ای (یعنی سنجش وضعیت این ماه نسبت به دقیقاً همین ماه در سال گذشته) حقایق مهم‌تری را فاش می‌کند. آمارها نشان می‌دهد ۱۲ استان کشور نسبت به سال قبل وضعیت وخیم‌تری در تعداد تراکنش‌ها دارند. استان‌هایی مثل هرمزگان، مرکزی، همدان، چهارمحال و بختیاری و مازندران در این لیست قرمز حضور دارند که نشان می‌دهد رونق اقتصادی در این مناطق نسبت به پارسال همچنان کمتر است.

در این میان، زنجان یک معمای قابل توجه است. در یک اتفاق عجیب، تعداد تراکنش‌های این استان در یک سال ۵۳ درصد سقوط کرده است؛ یعنی بیش از نیمی از خریدهای معمول مردم غیب شده است! در نقطه مقابل، تهران با رشد ۱۶.۲ درصدی نسبت به سال قبل، همچنان در حال بزرگ‌تر شدن است.