کوچ پول از استانهای جنگ زده به استانهای امن؛ تهران چقدر از دست داد؟
به گزارش زومان، جنگ و ناامنی، پیش از آنکه خانهها را ویران کند، کرکره کسبوکارها را پایین میکشد. اما دولت به بهانه تامین امنیت، اینترنت را محدود کرد؛ همین تصمیم، بخش دیگری از مردم را در ناامنی اقتصادی عمیقی فرو برد. در این میان، استانهایی که بیشتر درگیر جنگ بودند یا اقتصادشان به اینترنت گره خورده بود، ضربه سختتری خوردند.
پالسهای اقتصادی یک بحران
برای فهم بهتر این خسارت، میتوان به سراغ تراکنشهای شاپرک رفت. شاپرک، شبکهای که تمام خریدهای کارتی و اینترنتی کشور را ثبت میکند، قطبنمای خوبی برای اقتصاد است. این شاخص با رشد اقتصادی، یعنی بزرگتر شدن اندازه اقتصاد و تولید ثروت در کشور، ارتباطی مستقیم دارد. افزایش تراکنشها به معنای رونق است و کاهش آن، خبر از یک مشکل بیرونی میدهد که مانع از چرخش پول شده است.
فروردین تلخ و تراکنشهای گمشده
در یک اقتصاد سالم، انتظار میرود خریدهای هر ماه نسبت به سال قبل خود رشد کند، اتفاقی که در سال های قبل هم در ایران اگر اتفاق جدیدی رخ نمیداد، شاهدش بودیم. اما آمارهای جدید نشان میدهد در فروردین امسال، ۴ میلیارد و ۱۷۸ میلیون تراکنش در کل کشور ثبت شده و نسبت به فروردین سال گذشته، حدود ۷ میلیون تراکنش از دست رفته است. وقوع این رکود، یعنی کاهش خرید و فروش و کند شدن چرخ اقتصاد، در بازاری که نیازمند رونق بود، کاملاً محسوس است. اما این وسط رکود در برخی استانها بیشتر بود.
نقشه جنگ روی دستگاههای کارتخوان
بررسیها نشان میدهد بیشترین افت خرید، دقیقاً در استانهایی رخ داده که بیشترین جانباختگان جنگی را داشتهاند. تهران، هرمزگان، بوشهر، البرز، اصفهان، خوزستان، فارس و قم در صدر این فهرست تاریک هستند. وزارت بهداشت پیشتر اعلام کرده بود تهران و هرمزگان بیشترین شهدا را داشتهاند و آمار بانکی نیز تایید میکند که اقتصاد این دو استان، هماهنگ با خطوط مقدم، بیشترین آسیب را دیده است. وزارت کشور نیز همین برآورد را از بیشترین حملات در استانها دارد.
با توجه به اینکه هنوز به صورت کامل برآورد خسارت نشده است، قاعدتاً استانهایی مانند تهران، اصفهان، هرمزگان، خوزستان، بوشهر، کرمانشاه و آذربایجان شرقی بیشترین خسارتها را داشتهاند. سه استان اول، هدف بیشترین حملات بودهاند.
پناهجویان موقت در شمال و شرق
در مقابل، استانهای خراسان رضوی، مازندران و گیلان با رشد تراکنش مواجه شدند. این افزایش خرید در شمال و شرق، احتمالاً دو دلیل دارد: هم موج پناهندگان دوران جنگ به این مناطق امنتر سرازیر شدهاند، هم سفرهای نوروزی مردم به شهرهایی که کمتر درگیر جنگ بودهاند، افزایش یافته است. اما اوضاع در پایتخت وخیم بوده است.
آوارهای مالی در تهران و جنوب
نگاهی به اعداد دقیقتر، عمق فاجعه را نشان میدهد. استان تهران بیش از ۱۱۴ میلیون تراکنش را در ماه اول امسال از دست داده است. در رتبههای بعدی، هرمزگان با بیش از ۳۰ میلیون، بوشهر با بیش از ۱۲ میلیون، البرز با بیش از ۶ میلیون و اصفهان با بیش از ۲ میلیون تراکنشِ از دست رفته قرار دارند. ضربه به اقتصاد تهران از خرداد سال گذشته (همزمان با شروع جنگ دوازده روزه) تا فروردین امسال، بیوقفه ادامه داشته است.
تهران در خرداد سال گذشته حداقل ۱۱۱ میلیون تراکنش، در تیر ماه ۱۳۳ میلیون، در دی ماه همزمان با اعتراضات و قطعی اینترنت بیش از ۹۱ میلیون و در اسفند ماه با یک رکورد بیسابقه، ۲۷۳ میلیون تراکنش را از دست داد.
صورتحساب جنگ برای پایتخت نشینها
یک روز جنگ، یک روز گرانی و تورم و یک روز قطعی اینترنت. هر کدام از آنها ابعاد مختلف دارد اما حداقل اگر ریالی آن را بخواهیم حساب کنیم، باید ببینیم ارزش مالی این تراکنشهای از دست رفته چقدر است؟
در فروردین امسال، میانگین مبلغ هر تراکنش در تهران ۸۱۸ هزار تومان بود. این رقم در بهمن سال ۱۴۰۴ حتی از مرز ۱ میلیون تومان هم فراتر رفته بود اما به مرور این رقم کم شد. با یک محاسبه ساده، ارزش تراکنشهای انجام نشده تهران در فروردین امسال حدود ۹۳ همت(هزار میلیارد تومان) برآورد میشود. این رقم در اسفند گذشته ۲۴۱ همت بود. از جنگ دوازده روزه تا به امروز، هزینه ریالی این رکود برای پایتخت حداقل ۷۳۷ هزار میلیارد تومان بوده است؛ رقمی که بیش از دو برابر بودجه ۳۲۳ همتی شهرداری تهران در سال ۱۴۰۵ است. به بیان دیگر، سهم از دست رفته هر شهروند تهرانی از مجموعه حوادث و قطعی اینترنت در کمتر از یک سال گذشته، نفری حدود ۵۰ میلیون تومان بوده است.