پیتزای پنتاگون در عصر AI؛ هوش مصنوعی کار را کمتر نکرد
وقتی شرکتهایی مانند بلاک(Block)، اَتلَسین (Atlassian) و اسنپ (Snap) در اوایل سال جاری (۲۰۲۶) از تعدیل گسترده نیرو خبر دادند، به یک عامل مشترک اشاره کردند: هوش مصنوعی. به گزارش بیزنس اینسایدر آنها می گویند این فناوری باعث شده ترکیب نیروی کار خود را تغییر دهند.
با این حال، دادههای شِربایت (Sharebite)، یک پلتفرم غذای شرکتی و تحویل غذا که در سال ۲۰۱۵ تأسیس شده، نشان میدهد که هوش مصنوعی ممکن است برخی کارکنان را به کار کردن در ساعات طولانیتر — نه کوتاهتر — سوق دهد.
این شرکت اعلام کرد تعداد سفارشهای مشتریان در روزهای شنبه در سهماهه نخست سال، در مقایسه با مدت مشابه در سال ۲۰۲۵، بیش از دو برابر شده است. سفارشهایی که بعد از ساعت ۶ عصر در روزهای کاری و آخر هفته ثبت شدهاند نیز در همین بازه ۵۷ درصد افزایش یافتهاند، در حالی که رشد کلی کاربران ۳۶ درصد بوده است.
این عدم توازن نشاندهنده افزایش نامتناسب فعالیتها در خارج از ساعات کاری سنتی است؛ انعکاسی مدرن از «نظریه پیتزای پنتاگون» و ایدهای که میگوید افزایش ناگهانی سفارش غذای دیرهنگام میتواند نشانه اضافهکاری کارکنان دولت پیش از رویدادهای مهم باشد.
این یافتهها در شرایطی منتشر میشود که بسیاری از شرکتها فشار بر کارکنان برای استفاده از هوش مصنوعی را افزایش دادهاند؛ از جمله با مرتبط کردن میزان استفاده از آن، به ارزیابی عملکرد که بر افزایش حقوق و ارتقای شغلی تأثیر میگذارد.
دیلیپ رائو مدیرعامل شرکت شِربایت (Sharebite)، که پیشتر بانکدار سرمایهگذاری در والاستریت بوده، به بیزنس اینسایدر گفت که ارتباطی میان افزایش سفارشها در ساعات غیرکاری در میان مشتریانش و رونق هوش مصنوعی وجود دارد. مشتریان او اغلب چند صد شرکت در اندازههای مختلف و عمدتاً در حوزه فناوری و مالی هستند.
بر اساس دادههای مربوط به مشتریان سازمانی ما در ۱۲ تا ۱۸ ماه گذشته، شاهد کاهش ساعات کاری نیستیم. اگر چیزی باشد، فعالیتها تا ساعات دیرتر در روز و حتی آخر هفتهها ادامه پیدا میکند.- دیلیپ رائو ، مدیرعامل شرکت شِربایت
فرضیه رائو با مجموعهای رو به رشد از پژوهشها، همسو است که نشان میدهند هوش مصنوعی در حال کشدادن حجم کار حرفهایهاست.
برای مثال، مطالعهای که در ماه فوریه در نشریهٔ مدیریت و کسبوکار وابسته به دانشگاه هاروارد (Harvard Business Review) منتشر شد، نشان داد کارمندانی که از هوش مصنوعی استفاده میکنند، دامنه گستردهتری از وظایف را بر عهده میگیرند و ساعات طولانیتری کار میکنند نسبت به کسانی که از آن استفاده نمیکنند.
گزارش دیگری که امسال توسط پژوهشگران دانشگاه برکلی منتشر شد نیز به نتیجهای مشابه رسید. این پژوهش که بر پایه مطالعهای هشتماهه از کارکنان یک شرکت کوچک فناوری در آمریکا انجام شده بود، نشان داد که کارکنان، بیشتر چندوظیفهای کار میکنند، مسئولیتهای گستردهتری میپذیرند و ساعات بیشتری کار میکنند؛ اغلب بدون اینکه از آنها خواسته شده باشد.
همچنین، گزارشی در سال ۲۰۲۵ که توسط یک مؤسسه معتبر پژوهشی اقتصادی آمریکا (National Bureau of Economic Research) منتشر شد، حاکی از آن است که میان «مواجهه بیشتر با هوش مصنوعی» و «افزایش ساعات کاری» و «کاهش زمان فراغت» ارتباط وجود دارد.
نویسندگان این گزارش تاکید کردند که دلیل اصلی این امر آن است که هوش مصنوعی بیشتر مکمل نیروی کار انسانی است تا جایگزین آن.
کار بیشتر، غذای بیشتر
در «نظریه پیتزای پنتاگون» — که معمولاً به یک صاحب پیتزافروشی در اوایل دهه ۹۰ نسبت داده میشود — اینطور تصور میشود که اگر کارکنان فدرال ناگهان تعداد زیادی پیتزا سفارش دهند، احتمالاً در حال اضافهکاری برای آماده شدن جهت رویدادی مهم هستند.
به گفته رائو، دادههای شرکت تحویل غذای شِربایت، ممکن است رویکرد مشابهی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر کارکنان ارائه دهد و ارتباطی میان افزایش سفارشهای شبانه و پذیرش این فناوری در شرکتها برقرار کند.
این بیشتر شبیه تغییری در نحوه انجام کار است تا کاهش میزان کار. این دادهها نشان میدهد با وجود پذیرش هوش مصنوعی، نیروی انسانی همچنان چقدر حیاتی است.- دیلیپ رائو ، مدیرعامل شرکت شِربایت
البته ممکن است کارکنان به دلایلی غیر از هوش مصنوعی — یا علاوه بر آن — ساعات طولانیتری کار کنند.
در سالهای اخیر، کارفرمایان در ارزیابیها برای ارتقای کارکنان، بیش از مولفه وفاداری، بر نتایج قابل اندازهگیری تأکید کردهاند و انتظارات عملکردی را بالا بردهاند. این تغییرات، همراه با کاهش مزایا، بازتابدهنده بازار کاری است که در آن، کارکنان نسبت به گذشته، قدرت کمتری برای مقابله با درخواستهای اضافهکاری دارند.
چند دلیل وجود دارد که چرا هوش مصنوعی ممکن است کارکنان را به افزایش ساعات کاری سوق دهد. یکی از آنها این است که این فناوری گاهی دچار هالوسینیشن (Hallucination) میشود و خطاهایی در خروجی خود ایجاد میکند(مثلا هوش مصنوعی اطلاعات نادرست یا ساختگی تولید میکند، اما با اطمینان بالا). پس از استفاده از آن برای نوشتن متن، کدنویسی یا تولید تصویر، کاربران باید نتایج را بررسی کنند تا از دقت آنها مطمئن شوند و اصلاح خطاها، زمان بیشتری میبرد.
همچنین، به گفته نیل تامپسون پژوهشگر حوزه نوآوری در آزمایشگاه علوم کامپیوتر و هوش مصنوعی MIT، ممکن است هوش مصنوعی باعث شود کارکنان زمان بیشتری را صرف کار کنند، چون هنوز در حال یادگیری نحوه ادغام آن در جریان کاری خود هستند.
معمولاً یک دوره گذار وجود دارد که باید فرآیندهای سازمان را تغییر دهید. در ابتدا، کارایی شما کاهش پیدا میکند.- نیل تامپسون ، پژوهشگر حوزه نوآوری در آزمایشگاه علوم کامپیوتر