هجوم رانندگان، فرار مسافران؛ ضرر تپسی از جنگ و قطعی اینترنت
در سالهای گذشته، تاکسیهای اینترنتی مانند اسنپ و تپسی پناهگاهی برای کسب درآمد برخی شده بودند. اما در ماههای اخیر، این پلتفرمها با یک سرعتگیر بزرگ برخورد کردند: ترکیبی بیرحم از جنگ و خاموشیهای دیجیتال. تپسی به تازگی گزارشی از وضعیت دخل و خرج خود منتشر کرده است که مرور آن حاوی نکات مهمی است.
سقوط آزاد در ترازنامههای مالی
گزارشهای ماهانه تپسی در سامانه کدال -پایگاهی که اطلاعات مالی شرکتهای بورسی را برای شفافیت منتشر میکند- تصویری از یک رکود ارائه میدهد. در فروردین امسال، درآمد تپسی از حق کمیسیون — درصدی از کرایه مسافر که به عنوان سهم شرکت کسر میشود — به حدود ۱۳۲ میلیارد تومان رسید. این رقم نسبت به فروردین سال قبل، ۳۸ درصد افت کرده است؛ یعنی ۸۲ میلیارد تومان از درآمدهای شرکت از این مسیر دود شده. آن هم در شرایط تورمی که احتمالا شرکت انتظار داشت حداقل اندازه تورم، درآمدش افزایش یابد.
بررسیها نشان میدهد این پایینترین سطح درآمدی از خرداد ۱۴۰۳ تاکنون است، یعنی کمترین درآمد شرکت از این مسیر در دو سال گذشته. این مسئله مستقیما نشانهای از سفرهای حذف شده در اثر جنگ است. با توجه به اینکه نرخ کرایه تپسی نسبت به سال گذشته با رشد مواجه بوده، در نتیجه سفرهای حذف شده احتمالا بیش از ۵۰ درصد بوده است. بررسی برخی کرایهها با مبدا، مقصد و شرایط ترافیکی یکسان نشان میدهد که کرایهها نسبت به فروردین ۱۴۰۴ بین ۳۰ تا ۴۰ درصد رشد داشتهاند. با این وجود، درآمد کل با افت ۳۸ درصدی مواجه شده است.
جالب اینجاست که در خاموشی دیجیتال، تپسی تلفنی رشد کرده است. در این ماه تماسها با تپسی ۹درصد بیشتر شد و درآمد ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومانی را برای شرکت بدست آورده که البته سطح قابل ملاحظهای به حساب نمیآید. این رقم تنها حدود ۲ درصد از کل درآمد شرکت را تشکیل میدهد.
- در مجموع، کل درآمدهای تپسی در اولین ماه امسال نسبت به سال قبل حدودا ۳۶ درصد کم شد.
خاموشی ۱۲۰ روزه شبکه
دادهها نشان میدهد که در کنار جنگ یک عامل دیگر هم در رکود تپسی نقش داشته است. از ابتدای دی ماه گذشته تا پایان فروردین (بازه ۱۲۰ روزه)، کشور درگیر بحرانهای متوالی بوده است. در این ۱۲۰ روز، حدود ۷۲ روز (حدود ۶۷ درصد) اینترنت بینالملل قطع بوده است. این در حالی است که طبق گزارش انجمن تجارت الکترونیک تهران، اینترنت داخلی نیز با اختلال و کندی شدید مواجه است که کارشناسان آن را به ضعفهای ساختاری شبکه نسبت میدهند. ضمن اینکه این قطعی طولانی مدت برخی کسبوکارها را تا مرز تعطیلی کشاند و در نتیجه سفرهای بسیاری از کارکنان نیز حذف شد.
در دیماه گذشته، درآمد تپسی از کمیسیون رانندهها ۲۴۲ میلیارد تومان بود که تنها ۲ درصد رشد سالانه داشت. در شرایطی که اقتصاد با تورم بالا دستوپنجه نرم میکند، انتظار میرفت این پلتفرمها حداقل ۳۰ درصد رشد داشته باشند(با فرض همان سهم بازار و همان تعداد سفر). در واقع این رشد ۲ درصدی بیشتر از آنکه نشانه رشد باشد، نشانه افت سفرها در این ماه بوده است.
در مجموعِ چهار ماه منتهی به فروردین ۱۴۰۵، درآمد تپسی از کمیسیون به ۷۶۷ میلیارد تومان رسید که نسبت به چهار ماه منتهی به فروردین ۱۴۰۵ حدودا ۲۶ درصد کمتر است. با تورم میانگین ۵۰ درصدی در سال درآمدها نباید کمتر از سال قبل میشد. پس این یعنی به لحاظ ریالی، تپسی حداقل ۲۶۷ میلیارد تومان را از دست داده است. با احتساب نرخ کمیسیون ۱۵ درصدی، تخمین زده میشود بیش از هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان از تراکنشهای کل این بازار نابود شده است.
عرضه و تقاضا بهم خورد
ماجرا جالبتر از این حرفهاست. مصاحبه زومیت با مدیران اسنپ و تپسی نشان میدهد، برخلاف روال هر ساله که با شروع سال جدید هزینه حملونقل عمومی (مانند افزایش ۲۵ درصدی کرایه تاکسی و مترو) بالا میرود، تاکسیهای اینترنتی مسیر معکوسی را طی کردند. نرخ کرایهها در اسفند و فروردین نسبت به ماههای قبل یا تغییر نکرده یا کاهشی شده است.
الگوریتم قیمتگذاری، تحت تأثیر مسافت، زمان، ترافیک و تعداد خودروهاست. در این شهرها، تعداد درخواستها نسبت به تعداد رانندگان فعال کاهش پیدا کرد که منجر به کاهش قیمت سفر شد.- فرید شهابی، معاون تجاری اسنپ
تپسی نیز تأیید کرده است که دورکاری کارمندان، خروج مسافران نوروزی از تهران و شرایط جنگی باعث کاهش معنادار تقاضا و در نتیجه افت کرایهها شده است.
پناهجویان اقتصادی در خیابانها
در حالی که تقاضا کاهش یافته، عرضه رانندگان به شکل عجیبی بالا رفته است. روابط عمومی تپسی اعلام کرد: «در این مدت نسبت به پیشبینیای که با توجه به روندهای گذشته و شرایط شرکت داشتیم، نرخ جذب بین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش داشته است.»
این هجوم رانندگان احتمالا متاثر از شرایط جنگی و قطعی اینترنت بوده که کسب و کارهای زیادی را تحت تاثیر قرار داده است. با این حال، کار در این شرایط هم طاقتفرساست.
با قطع اینترنت مسیریابی عملا ندارم و برای من که تازه وارد این کار شدم خیلی سخته. تعداد سفارشا خیلی کمه نسبت به قبل جنگ، خیلی از مشاغل از بین رفته و از همه مهمتر مردم درآمدی ندارن که سفارشی بدن.- یکی از رانندگان تازهکار
آیندهای مبهم در انتظار خیابانها
حالا با گذشت بیش از ۲۰ روز از آتشبس، بازار هنوز ترمیم نشده است. تپسی تأیید میکند: «حتی با وجود آتشبس در بیش از دو هفته گذشته، ما همچنان شاهد کاهش درخواست از سمت مسافران هستیم و میزان درخواستها به حالت عادی بازنگشته است.» در مقابل، معاون تجاری اسنپ امیدوار است که خلوتی خیابانها و افزایش سرعت جابهجایی، به رانندگان اجازه دهد سفرهای بیشتری انجام دهند و افت کرایهها را جبران کنند.
تجربه شما در این روزهای پرالتهاب چیست؟ آیا فعالیت شما به عنوان مسافر یا راننده تغییری کرده است؟