هزینه ۲۸ روز قطعی اینترنت، ۱۳ برابر کالابرگ ماهانه؛ تداوم سکوت برابر خاموشی دیجیتال
قطع ۲۸ روزه اینترنت بینالملل در ایران، هزینه دسترسی به شبکههای اجتماعی را برای کاربران تا ۱۳ میلیون تومان افزایش داده؛ رقمی که بیش از ۱۳ برابر کالابرگ ماهانه است.
قیمتها در بازار؛ از اوج تا تعدیل
در روزهای ابتدایی قطعی که از ۹ اسفند آغاز شد، برخی فروشندگان کانفیگهای V2ray و پروکسیهای اختصاصی، هر گیگابایت اینترنت بینالملل را تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان عرضه میکردند. فروشندگان این سرویسها که خود را «کانفیگ فعال اینترنت ملی» معرفی میکنند، دلیل قیمت بالا را استفاده از «گرانترین سرورها برای حفظ اتصال در شرایط بحرانی» عنوان کردهاند.
پس از گذشت چند هفته، با افزایش عرضه، نرخها کاهش یافت. در حال حاضر هر گیگابایت سرویسهای جایگزین بسته به نوع و کیفیت، بین ۵۵۰ هزار تا ۸۹۰ هزار تومان قیمت دارد.
یک کاربر معمولی در ۲۸ روز چقدر هزینه میکند؟
کاربری که روزانه از تلگرام، اینستاگرام و توییتر استفاده میکند، به طور متوسط ۴۰۰ مگابایت مصرف دارد. در ۲۸ روز قطعی، مصرف کل به ۱۱.۲ گیگابایت میرسد.
یک کارمند که برای انجام امور روزانه خود به تلگرام وابسته است، در این مدت باید هزینهای معادل ۶ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان بپردازد اگر ارزانترین گزینه موجود (۵۵۰ هزار تومان برای هر گیگ) را انتخاب کند. اگر همین کاربر ناچار به خرید سرویس با قیمت متوسط بازار (۷۰۰ هزار تومان) باشد، هزینه او به ۷ میلیون و ۸۴۰ هزار تومان افزایش مییابد. در اوج التهاب بازار با نرخ یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان، این هزینه به ۱۳ میلیون و ۴۴۰ هزار تومان میرسید.
نوع مصرف | مصرف روزانه | مصرف کل در ۲۸ روز | کمترین هزینه | بیشترین هزینه |
|---|---|---|---|---|
سبک | ۲۰۰ مگابایت | ۵.۶ گیگ | ۳,۰۸۰,۰۰۰ تومان | ۶,۷۲۰,۰۰۰ تومان |
متوسط | ۴۰۰ مگابایت | ۱۱.۲ گیگ | ۶,۱۶۰,۰۰۰ تومان | ۱۳,۴۴۰,۰۰۰ تومان |
سنگین | ۱ گیگابایت | ۲۸ گیگ | ۱۵,۴۰۰,۰۰۰ تومان | ۳۳,۶۰۰,۰۰۰ تومان |
هزینه اینترنت در برابر کالابرگ معیشتی
دولت برای جبران فشارهای معیشتی به اقشار آسیبپذیر، ماهانه یک میلیون تومان کالابرگ اختصاص میدهد؛ مبلغی که برای تأمین بخشی از نیازهای اولیه مانند خوراک در نظر گرفته شده است.
یک کارگر با حقوق ماهانه 15 تا 20 میلیون تومان، اگر برای ادامه ارتباطات کاری و شخصی خود ناچار به خرید اینترنت بینالملل باشد، باید بین ۶ تا ۱۳ برابر کل کالابرگ دریافتی خود را صرف اینترنت کند. برای یک خانواده که چند عضو آن به اینترنت نیاز دارند، این هزینهها چند برابر میشود.
دام کلاهبرداری؛ وقتی سرویس ارزانتر، هیچ سرویسی نیست
گروه دیگری از کاربران که توان مالی کمتری دارند، به سمت گزینههای ارزانتر در بازار جذب میشوند. اما تجربه بسیاری از آنها نشان میدهد که بخش قابل توجهی از این سرویسهای کمقیمت، یا اصلاً ارائه نمیشوند یا پس از مدت کوتاهی از کار میافتند.
یک کاربر که در یکی از کانالهای تلگرامی به دنبال خرید کانفیگ با قیمت ۷۰۰ هزار تومان برای هر گیگ بوده، پس از واریز وجه با حذف کانال و مسدود شدن آیدی فروشنده مواجه شده است. این تجربه در روزهای اخیر بارها تکرار شده؛ فروشندگانی که با وعده «قیمت رقابتی» کاربران را جذب میکنند، پس از دریافت وجه ناپدید میشوند.
حتی برخی فروشندگان سرویسهای گرانتر نیز کلاهبرداری را تأیید میکنند. در یکی از کانالهای فروش که سرویس خود را با قیمت ۸۹۰ هزار تومان عرضه میکند، صراحتاً نوشته شده: «کانفینگ متصل تست نداره.» یعنی کاربر پیش از خرید هیچ راهی برای اطمینان از کیفیت یا حتی وجود سرویس ندارد.
نبود هرگونه نظارت بر بازار سرویسهای جایگزین، فضایی را ایجاد کرده که در آن کلاهبرداری نه یک استثنا، بلکه بخشی از مدل کسبوکار برخی فروشندگان شده است. کاربری که در نهایت با پرداخت چند صد هزار تومان سرویسی دریافت نمیکند، نه مرجعی برای پیگیری دارد و نه راهی برای هشدار به دیگر کاربران.
دولت غایب؛ تاریکی دیجیتال بدون افق
در ۶۷۲ ساعت قطعی اینترنت بینالملل، هیچ نهاد رسمی زمان وصل شدن را اعلام نکرده است. شهروندان نه میدانند این بحران تا کی ادامه دارد، نه از دلایل تداوم آن مطلع هستند.
برای دسترسی به شبکههای ضروری مانند پیامرسانها و سکوهای علمی، هیچ مسیر جایگزین یا حمایتی از سوی نهادهای رسمی ارائه نشده است. کاربران برای ارتباط با جهان بیرون، کاملاً به بازار غیررسمی و بدون نظارت فروشندگان خصوصی وابسته شدهاند.
بازار سرویسهای جایگزین نیز بدون هیچ نظارتی رها شده است. قیمتهای نجومی که در روزهای ابتدایی تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برای هر گیگابایت رسید، بدون هیچ واکنش یا مداخلهای از سوی نهادهای مسئول، شهروندان را در تنگنای انتخاب بین هزینههای سنگین یا قطع کامل ارتباط قرار داد.
شهروندان در تاریکی دیجیتال رها شدهاند؛ نه از زمان پایان بحران خبر دارند، نه از حمایتی برای تأمین نیاز اولیه خود، و نه از نظارتی که از آنها در برابر قیمتهای سرسامآور و کلاهبرداریهای گسترده محافظت کند. تلخ تر آن است که بسیاری از دست اندرکاران اینترنت سفید دارند و این تبعیض برای بسیاری از کاربران به دور مانده از اینترنت گران و آزار دهنده است.
هزینه های بدون گارانتی
البته دردسر کاربران فقط تامین پول نیست،یکی از فروشندگان که سرویس خود را با قیمت یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان عرضه میکند، نوشته: «هیچ ضمانتی بابت اتصال دائم این کانفیگ داده نمیشود چون ممکن است هر لحظه تمام ترافیک کشور بسته شود و عملاً هیچ کاری نشود کرد.»
در سوی دیگر، کاربران از هزینههای سنگین و ناامیدی از عدم شفافیت مینویسند. روایتی که در این روزها پرتکرار است: «نمیدانیم کی وصل میشود، نمیدانیم چقدر باید هزینه کنیم، و نمیدانیم اگر این هزینه را نکنیم، چگونه با جهان بیرون ارتباط داشته باشیم.»
هزینه اینترنت؛ از سبد معیشت تا تاریکی دیجیتال
۶۷۲ ساعت قطعی اینترنت بینالملل در ایران، کاربران را با هزینهای روبهرو کرده که در کمترین حالت ۶ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان و در بیشترین حالت ۱۳ میلیون و ۴۴۰ هزار تومان برای یک مصرفکننده معمولی بوده است.
این رقم در مقایسه با کالابرگ ماهانه یک میلیون تومانی دولت، نشاندهنده شکاف عمیق میان نیازهای دیجیتال شهروندان و حمایتهای موجود است.
در کنار هزینههای سنگین، نبود نظارت بر بازار، کلاهبرداری گسترده را به بخشی از این فضا تبدیل کرده است. کاربرانی که توان مالی کمتری دارند، علاوه بر پرداخت هزینه، با خطر از دست دادن کامل سرمایه خود نیز مواجهاند.
دولت برای تأمین نیازهای اولیه معیشتی ماهانه یک میلیون تومان کالابرگ اختصاص میدهد، اما برای نیاز حیاتی به اینترنت بینالملل که امروز نقشی برابر با برق و آب دارد، نه حمایتی کرده، نه نظارتی و نه حتی اطلاعرسانی. شهروندان در شرایطی به حال خود رها شدهاند که برای ارتباط با جهان خارج، باید هزینهای چند برابر کالابرگ ماهانه خود بپردازند و در این مسیر با خطر کلاهبرداری نیز مواجه باشند.