جنگ به قلب موتور AI رسید؛ استرس بزرگ انقلاب هوش مصنوعی
ترجمه مطالب از رسانههای خارجی به معنای تایید آن محتوا نیست. هدف صرفا اطلاع مخاطب از رویکرد و نگاه رسانههای جهان به جنگ کنونی است.
به گزارش زومان به نقل از اویلپرایس، ۱.۵ تریلیون دلار سرمایهگذاری که غولهای فناوری جهان برای ساخت زیرساختهای هوش مصنوعی وعده دادهاند، بر یک فرض ساده بنا شده بود: «زنجیره تأمین جهانی همچنان روان و قابل اتکا باقی میماند.»
اما جنگ تازه در خاورمیانه این فرض را به چالش کشیده است. اختلال در تنگه هرمز، رشد قیمت نفت و افزایش هزینه انرژی، اکنون سایهای بر طرحی انداخته که ارزش آن به حدود ۱.۵ تریلیون دلار میرسد.
واکنش اولیه آرام بود
در نخستین روزهای جنگ، بازارهای مالی واکنشی نسبتاً آرامی به تحولات نشان دادند. نفت صعود کرد و بیمه کشتیرانی در مسیرهای خلیج فارس ناگهان گران شد، اما شاخصهای سهام تنها اندکی عقب نشستند و خیلی زود دوباره بحثها به سیاستهای نرخ بهره فدرال رزرو بازگشت.
برداشت غالب این بود که اختلال وجود دارد، اما احتمالاً کوتاهمدت خواهد بود. با این حال برخی تحلیلگران معتقدند آسیبهایی که اکنون شکل گرفته، ممکن است آرام اما اثر ماندگاری داشته باشد؛ درست در زمانی که اقتصاد جهانی ظرفیت زیادی برای جذب شوکهای تازه ندارد.
وابستگی هوش مصنوعی به انرژی
در مرکز این نگرانی، موج کمسابقه سرمایهگذاری در هوش مصنوعی قرار دارد. اگر تعهدات اعلامشده شرکتها را کنار هم بگذاریم، رقم به سرعت به حدود ۱.۵ تریلیون دلار میرسد. متا گفته تا سال ۲۰۲۸ بیش از ۶۰۰ میلیارد دلار برای زیرساختهای هوش مصنوعی در آمریکا هزینه خواهد کرد. اپل از برنامهای ۵۰۰ میلیارد دلاری طی چهار سال سخن گفته و آمازون پیشبینی میکند تنها در سال ۲۰۲۶ نزدیک به ۲۰۰ میلیارد دلار برای مراکز داده خرج کند. گوگل و مایکروسافت نیز دهها میلیارد دلار در سال به این رقابت افزودهاند.
این سرمایهگذاریها ستون اصلی روایت صعودی بازار فناوری در سالهای اخیر بودهاند؛ روایتی که بر رشد سریع بهرهوری، جریانهای درآمدی تازه و تقاضای فزاینده برای تراشههای پیشرفته تکیه دارد. اما در دل این خوشبینی یک پیشفرض مهم نهفته است: اینکه شبکه پیچیده تأمین تراشهها بدون اختلال جدی کار کند.
واقعیت این است که تولید یک تراشه پیشرفته سفری طولانی در اقتصاد جهانی دارد. مواد اولیه ممکن است در ژاپن یا آلمان آماده شوند، طراحی در آمریکا انجام شود، ساخت در کارخانههای پیشرفته تایوان یا کره جنوبی صورت گیرد و مراحل مونتاژ و آزمایش در کشورهایی مانند مالزی یا ویتنام تکمیل شود. این مسیر میتواند از دهها مرز عبور کند و ماهها زمان ببرد. هر مرحله نیز به انرژی، حملونقل و شبکهای از خدمات مالی و بیمهای وابسته است.
به همین دلیل هرگونه اختلال در انرژی یا کشتیرانی به سرعت در کل این زنجیره پخش میشود. آغاز عملیات نظامی در اواخر فوریه و تنشهای بعدی در تنگه هرمز نمونهای از چنین شوکی بود. این گذرگاه باریک روزانه نزدیک به یکپنجم نفت جهان را جابهجا میکند و کوچکترین نااطمینانی در آن میتواند قیمت انرژی را تکان دهد. در هفتههای اخیر بهای نفت برنت به سرعت بالا رفت و هزینه بیمه کشتیهایی که از منطقه عبور میکنند چندین برابر شد؛ هزینهای که در نهایت بر قیمت کالاهای حملشده منعکس میشود.
شوک نفتی تنها به بازار انرژی محدود نمیماند. افزایش قیمت سوخت میتواند هزینه حملونقل، تولید کودهای شیمیایی و حتی قیمت مواد غذایی را بالا ببرد. خلیج فارس یکی از مراکز مهم تجارت کود در جهان است و اختلال در این مسیرها همزمان با فصل کشت میتواند اثرات دیرهنگام اما قابل توجهی بر بازار غذا بگذارد.
اثر افزایش قیمت سوخت بر موتور هوش مصنوعی
در همین حال، صنعت فناوری با چالش دیگری نیز روبهرو است: مصرف عظیم انرژی. مراکز داده که موتور پردازشی هوش مصنوعی به شمار میروند، سهم رو به رشدی از مصرف برق را به خود اختصاص دادهاند. پیشبینی میشود در سالهای آینده بخش بزرگی از افزایش تقاضای برق در آمریکا به همین مراکز مربوط باشد؛ مسئلهای که از پیش هم بحثهای سیاسی درباره هزینه انرژی و اثرات زیستمحیطی را داغ کرده بود.
افزایش قیمت انرژی اکنون این بحثها را ملموستر کرده است. هرچه برق گرانتر شود، هزینه راهاندازی و نگهداری زیرساختهای عظیم هوش مصنوعی نیز بیشتر میشود؛ موضوعی که میتواند سرعت برخی از پروژهها را کاهش دهد.
در کنار همه این عوامل، رقابت ژئوپلیتیک نیز در پسزمینه جریان دارد. چین بخش بزرگی از مواد معدنی کمیاب مورد نیاز صنایع پیشرفته را در اختیار دارد و در سالهای اخیر محدودیتهایی برای صادرات برخی از این مواد اعمال کرده است. اگر این محدودیتها گسترش یابد، فشار بر زنجیره تأمین نیمههادیها میتواند بیشتر شود.
در نهایت پرسشی که در بازارها مطرح شده این است که آیا سرمایهگذاران واقعاً شرایط جدید را در محاسبات خود وارد کردهاند یا هنوز فرض میکنند اختلالات فعلی موقتی خواهد بود؟ پاسخ قطعی هنوز روشن نیست. اما آنچه روشن است این است که بزرگترین موج سرمایهگذاری تاریخ صنعت فناوری اکنون در محیطی بسیار پرنوسانتر از زمانی پیش میرود که این وعدهها داده شد.