۵۰۴ ساعت خاموشی دیجتالی: نوروز بدون اینترنت
نتبلاکس، گروه بینالمللی پایش اینترنت، روز پنجشنبه اعلام کرد ایران در حال ورود به نوروز در «خاموشی دیجیتال» است. به گزارش این نهاد، اتصال اینترنت بینالملل ایران از ۹ اسفند به کمتر از یک درصد کاهش یافته و این وضعیت تا امروز که بیست و یکمین روز قطعی است، ادامه داشته است.
این نهاد تأیید کرده که قطعی فعلی با ۲۱ روز، از رکورد قبلی ۱۸ روزه مربوط به اعتراضات دیماه فراتر رفته و طولانیترین خاموشی اینترنت در تاریخ ایران محسوب میشود.
از حمله اسرائیل و آمریکا تا سومین قطعی سال
قطع اینترنت بینالملل از ظهر ۹ اسفند، همزمان با حملات اسرائیل و آمریکا به ایران آغاز شد. این سومین بار در سال جاری است که دسترسی کاربران ایرانی به شبکه جهانی با اختلال گسترده مواجه میشود.
در خردادماه، همزمان با جنگ ۱۲ روزه منطقهای، اینترنت بینالملل برای حدود ۱۰ روز قطع شد. در دیماه نیز همزمان با اعتراضات داخلی، قطعی ۱۸ روزه رقم خورد که تا پیش از این رکورددار بود. اکنون قطعی اسفندماه با ۲۱ روز، تمام رکوردهای قبلی را پشت سر گذاشته است.
شبکه ملی اطلاعات فعال است اما جایگزین نیست
در طول این مدت، شبکه ملی اطلاعات به عنوان بستر داخلی فعال باقی مانده و دسترسی به سکوهای داخلی برقرار است. اما مقامات وزارت ارتباطات بارها تأکید کردهاند که این شبکه نمیتواند جایگزین اینترنت جهانی شود.
وحید یزدانیان، معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات وزارت ارتباطات، پیش از این گفته بود: «هیچ شبکهای نمیتواند جایگزین اینترنت باشد و نباید چنین تصور شود. سکوهای داخلی ممکن است بدون اینترنت هم کار کنند، اما برای پایداری، امنیت و زنجیره تأمین جهانی به اینترنت و بهروزرسانیهای خارجی نیاز دارند.»
یزدانیان همچنین اعلام کرده بود شبکه ملی اطلاعات نیاز به یک هزار و صد همت سرمایهگذاری دارد که تاکنون تنها ده درصد آن تخصیص یافته است.
خسارت اقتصادی؛ از هسته اقتصاد دیجیتال تا کلاناقتصاد
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات پیش از این آمار خسارت ناشی از قطع اینترنت را اعلام کرده بود. بر اساس این آمار، خسارت روزانه به هسته اقتصاد دیجیتال شامل اپراتورها و بخش شبکهای حدود پانصد میلیارد تومان و خسارت روزانه به اقتصاد کلان کشور حدود پنج هزار میلیارد تومان برآورد میشود.
با احتساب ۲۱ روز قطعی، خسارت انباشته به اقتصاد کلان از مرز صد و پنج هزار میلیارد تومان عبور کرده است. وزیر ارتباطات همچنین گفته بود حدود ده میلیون نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم در حوزه اقتصاد دیجیتال اشتغال دارند و میانگین تابآوری کسبوکارهای اینترنتی حدود بیست روز است – مرزی که اکنون رد شده است.
روبیکا و سقوطی که وابستگی را نشان داد
در جریان قطعی اینترنت دی ماه، پلتفرم داخلی روبیکا با مهاجرت اجباری کاربران، رکورد هفت میلیارد بازدید روزانه و دویست و بیست هزار پست جدید را ثبت کرد. اما وقتی دسترسی محدود به اینترنت جهانی در روزهای میانی به صورت موقت بازگشت، این پلتفرم ظرف تنها دو روز با افت هفتاد و هشت درصدی مواجه شد.
این افت شدید نشان میدهد که حتی موفقترین سکوهای داخلی نیز وابستگی عمیقی به اکوسیستم جهانی دارند و کاربران حضور در پلتفرمهای داخلی را نه یک انتخاب، بلکه یک اجبار موقت تلقی میکنند.
اینترنت مثل آب و برق؛ زیرساخت زندگی مدرن
کارشناسان و فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال بارها تأکید کردهاند که اینترنت در زندگی امروز جایگاهی همتراز با آب و برق دارد. بانکداری آنلاین، آموزش از راه دور، خدمات درمانی، لجستیک، تجارت الکترونیک و ارتباطات روزمره همگی به اتصال پایدار به شبکه جهانی وابسته هستند.
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری وزارت ارتباطات، پیش از این درباره پیامدهای قطع اینترنت هشدار داده بود: «محدودسازی یا قطع اینترنت، ناامیدی اجتماعی، کاهش اعتماد عمومی و تشدید مهاجرت نیروی انسانی را به دنبال دارد. این روند به خروج تدریجی سرمایه انسانی و تضعیف زیستبوم اقتصاد دیجیتال منجر میشود و جبران آن هزینهبر و زمانبر است.»
او همچنین گفته بود: «برخلاف برخی برداشتها، قطع اینترنت الزاماً امنیت را افزایش نمیدهد. گسترش استفاده از ابزارهای دور زدن محدودیت، خروج ترافیک از مسیرهای رسمی و کاهش دید حاکمیت، میتواند امنیت سایبری کشور را تضعیف کند.»
نوروز در خاموشی دیجیتال
امروز جمعه ۲۹ اسفند، ایران در حالی لحظه تحویل سال ۱۴۰۶ را تجربه میکند که بیست و یکمین روز قطع اینترنت بینالملل را پشت سر میگذارد. نتبلاکس در گزارش خود با اشاره به این همزمانی تأکید کرده که این نخستین بار در تاریخ ایران است که مردم در آستانه نوروز از دسترسی به اینترنت جهانی محروم هستند.
قطع ارتباط ایرانیان خارج از کشور با خانوادهها در لحظه تحویل سال، توقف خدمات آنلاین مسافرتی و گردشگری، و تداوم ناامیدی اجتماعی در آغاز سال جدید، بخشی از پیامدهای این خاموشی دیجیتال است.
۲۱ روز؛ ۵۰۴ ساعت؛ رکوردی که شکسته شد
بیست و یک روز قطع اینترنت یعنی پانصد و چهار ساعت محرومیت از دسترسی به شبکه جهانی. این عدد، رکورد هجده روزه دیماه را پشت سر گذاشته و طولانیترین قطع اینترنت تاریخ ایران را رقم زده است.
وزارت ارتباطات تاکنون درباره زمان بازگشت اینترنت بینالملل اظهارنظر نکرده و مشخص نیست این وضعیت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. اما آنچه مسلم است، عبور از مرز بیست روزه تابآوری کسبوکارها، خسارت صد و پنج هزار میلیارد تومانی به اقتصاد کلان، و ثبت طولانیترین خاموشی دیجیتال در تاریخ ایران، ابعاد بیسابقه این قطعی را آشکار میسازد.
---