۱۸ و ۲۸ دی؛ روزهای اوج سرچ ایرانیها برای VPN و پروکسی
به گزارش زومان، در دنیای اقتصاد دیجیتال و تکنولوژی، گاهی نمودارها بهتر از هر سخنگویی واقعیت کف جامعه را فریاد میزنند. اگر میخواهید بدانید در یک ماه گذشته بر سر اعصاب و روان کاربران اینترنت در ایران چه آمده، کافی است نگاهی به «نبض دیجیتال» یا همان آمارهای جست و جو در گوگل بیندازید.
دادههای اخیر نشان میدهد که ما با یک خط ممتد روبهرو نبودهایم، بلکه با دو شوک بزرگ مواجه شدیم که هر کدام داستانی متفاوت دارند.
طبق گزارش جامعه اندیشکدهها از دادههای استخراج شده مدرسه اوسینت، نمودار جستجوی کاربران ایرانی برای ابزارهای عبور از فیلترینگ در بازه یک ماهه اخیر، دو قله بسیار تیز و معنادار را ثبت کرده است.
اولین شوک در تاریخ ۸ ژانویه (پنجشنبه ۱۸ دی) رخ داد؛ دقیقا اولین روز قطع دسترسی به اینترنت در ایران و آغاز خاموشی دیجیتال. در این روز، تشنگی برای اتصال به اینترنت آزاد به اوج خود رسید و جستجوی کلمه VPN رکورد ماهانه را شکست.
همزمان واژه «فیلترشکن» هم رشدی ناگهانی داشت. این الگوی کلاسیک زمانی دیده میشود که یک اختلال گسترده و ناگهانی رخ میدهد؛ در این لحظات، کاربران فقط به دنبال سریعترین راه برای تنفس در فضای مجازی هستند و اولین گزینهای که به ذهنشان میرسد را جست و جو میکنند.
این آمارها نشان میدهد کاربران ایرانی دیگر فقط مصرفکننده نیستند، بلکه در برابر سد فیلترینگ، مدام در حال یادگیری و تغییر استراتژی هستند.
اما داستان اصلی در اوج دوم، یعنی ۱۸ ژانویه (یکشنبه ۲۸ دی) نهفته است. درست ۱۰ روز بعد از شوک اول، دوباره نمودارها صعودی شدند، اما این بار با یک تفاوت ظریف و بسیار مهم.
اگرچه «VPN» همچنان در صدر جستوجوها بود، اما واژه پروکسی رشدی بسیار تندتر و معنادارتر نسبت به ۱۰ روز قبل داشت. این یعنی چه؟ یعنی تاکتیک دفاعی کاربران تغییر کرده است.
تکامل رفتار کاربران در ده روز
تفاوت الگوی ۱۸ ژانویه با ۸ ژانویه به ما میگوید که کاربران احتمالاً از مسدود شدن گسترده VPNهای معمول خسته شده یا ناامید شدهاند و اینبار به دنبال «مسیرهای جایگزین» بودهاند.
رشد جست و جوی پروکسی نشاندهنده هوشمندی جمعی جامعهای است که وقتی درِ اصلی (VPN) را بسته میبیند، به سرعت به دنبال پنجرههای کوچکتر اما باز (پروکسی) میشود. این نمودارها فقط عدد و رقم نیستند؛ آنها روایتگر یک تلاش دائمی برای «وصل ماندن» در دنیایی هستند که اقتصاد، ارتباطات و سرگرمیاش به تاری موی اینترنت بند است.
شما در این دو تاریخ (۸ و ۱۸ ژانویه) چه وضعیتی داشتید؟ آیا تغییر روش اتصال را حس کردید؟ تجربهتان را بنویسید.