فصلِ جدید سریال قطعی‌ها؛ دو ساعتی که همه زندگی را بهم ریخت

تصور کنید صبح که بیدار می‌شوید، همه چیز را گم کرده‌اید. دوستان و آشنایانتان را، هیچ پیامی در شبکه‌های اجتماعی برای شما نیست. نه از کسی خبر دارید نه کسی از شما خبر می‌گیرد. ابزار مغازه یا محیط کسب و کارتان را یا شاید هم راهِ رفتن به آن‌جا را. ساده‌ترش را بگوییم خودتان را گم کرده‌اید.

این اتفاق روزهای گذشته‌مان است. کلیدِ دنیای مجازی گم شده و اکنون سریال قطعی‌ها به اینترنت رسیده‌ است. به نظرتان کدام‌مان بیشتر گم شده‌ایم؟ دنیای مجازی، دنیای صفر و یک است. خوب است قبل از آن بدانیم کداممان بیشتر به اینترنت وابسته‌ایم؟ کسب و کار کداممان در این اوضاع کساد شده؟

بر اساس آمار مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) در شهریور ۱۴۰۴، بیش از ۸۶ درصد ایرانیانِ بالای ۱۵ سال، یعنی تقریبا ۵۷ میلیون نفر، هر روز به شبکه‌های اجتماعی سر می‌زنند و حدود ۲ ساعت و ۸ دقیقه از وقتشان را صرف گشت‌وگذار در این فضاها می‌کنند. اگر هشت ساعت خواب را کنار بگذاریم، به طور متوسط یعنی تقریباً یک‌هشتم از روز ما به دنیای آنلاین اختصاص دارد!

• نسل Z (۱۵ تا ۲۹ سال): جوانان با میانگین ۳ ساعت و ۸ دقیقه حضور در شبکه‌های اجتماعی، مهمترین‌ ساکنینِ دهکده جهانی هستند! برای آن‌ها، شبکه‌های اجتماعی فقط یک ابزار سرگرمی نیست، بلکه بخشی از هویتشان و راهی برای ارتباط با دنیای پیرامون است. از آن سو، درست است که این سهم برای سی ساله ها به بالاتر کمتر است، اما باز هم قابل توجه است.
• تحصیل‌کرده‌ها: افرادی که دانشگاه رفته‌اند (۲ ساعت و ۳۸ دقیقه)، بیشتر از دیگران به دنبال اطلاعات جدید و منابع آموزشی در فضای مجازی هستند. انگار آن‌ها می‌دانند که دنیای دانش، بدون اینترنت قابل تصور نیست!

معاون وزیر علوم قبلا گفته بود که حدودا در سال ۱۴۰۳ تعداد دانشجویان حدودا ۳ میلیون و ۵۰۰ بوده که بر اساس محاسبات مرکز پژوهش‌های مجلس، عمده آن‌ها زیر سی سال هستند. یعنی از این زاویه، نسل زدی‌های تحصیل کرده اکنون مهمترین قربانیانِ این قطعی هستند.

تصور کنید همین جوانان نتوانند با دوستانشان ارتباط برقرار کنند، یا دانشجویان دسترسی به مقالات علمی آنلاین نداشته باشند. قطعیِ اینترنت می‌تواند یک حس انزوا و عقب‌ماندگی را در آن‌ها ایجاد کند. انگار بخشی از زندگی‌شان گم شده است!

برخلاف تصور برخی، اما شبکه‌های اجتماعی فقط برای گشت‌وگذار نیستند، بلکه ویترین بسیاری از کسب‌وکارها هستند. حدود ۴۷ درصد کاربران برای کسب اخبار و اطلاعات از این فضاها استفاده می‌کنند و ۲۰ درصد هم مستقیماً از طریق شبکه‌های اجتماعی کار و درآمدزایی می‌کنند. آموزش و مهارت آموزی هم در حدود ۲۴.۹ درصد است. این آمار خودش روایت جدید از آسیب های اینترنت به مشاغل است.

• فروشگاه‌های آنلاین: اگر فروشگاه اینترنتی شما نتواند به مشتریان دسترسی داشته باشد، انگار یک مغازه بزرگ را قفل کرده‌اید و تمام تلاش‌تان هدر می‌رود!
• متخصصان بازاریابی دیجیتال: سئوکارها و متخصصان شبکه‌های اجتماعی در صورت قطع دسترسی به فضاها، نمی‌توانند کارشان را انجام دهند و درآمدشان به خطر می‌افتد.
• خدمات آنلاین: رستوران‌ها، هتل‌ها و مراکز تفریحی که از شبکه‌های اجتماعی برای جذب مشتری استفاده می‌کنند، با مشکل مواجه خواهند شد و ممکن است مجبور شوند تعطیل کنند! البته اینها بخشی از اسیب خورده های کسب و کار هستند.

گزارش دیتاک در سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد اینستاگرام با اختلاف، مهمترین پلتفرم اقتصادی کشور است و کاربران فعال بیشتری هم دارد. منظور از حوزه اقتصادی اینجا مجموع سهم بخش‌های تجاری و فروش، ارائه خدمات، تبلیغات دیگران و آگهی‌های استخدام بوده است. ۶۷.۳ درصد از فعالیت‌های اینستاگرام در سال گذشته مربوط به این بخش‌ها بوده است. رده بعدی را تلگرام داشته است. طبق آخرین آمارها ۴۲.۹ درصد مطالب این پلتفرم در حوزه اقتصادی است. از این حیث به ترتیب اپلیکیشن‌های روبیکا، لینکدین، بله، ایتا و ایکس در رده‌های بعدی بوده‌اند.

بخش دیگری از گزارش دیتاک نشان می‌دهد حدود ۳۰.۷ درصد از فعالیت‌های روبیکا مربوط به سبک زندگی و هنر است. و بیشترین سهم را از فعالیت‌های این اپلیکیشن به خود اختصاص داده است. در ایتا مهم‌ترین محتواهای تولید شده مذهبی و معنوی است که حدودا ۳۶.۶ درصد آن هاست. بیشترین فعالیت بله هم عمدتا به سبک زندگی و هنر اختصاص دارد که حدودا ۲۰ درصد است.

می‌توان گفت جدی‌ترین آسیب قطعی‌ها را دو دسته خورده‌اند: نسل زدی‌هایی که عمده‌شان تحصیلات دانشگاهی دارند و کاسبانِ آنلاین. البته اگر بشود گفت جدی‌ترین آسیب‌ها فقط در حوزه شغلی بوده است.