رکوردزنی کویت در توسعه اینترنت؛ رتبه ایران چند است؟
شاخص توسعه ارتباطات و فناوری اطلاعات (IDI)، معیاری کلیدی برای سنجش میزان پیشرفت کشورها در اقتصاد دیجیتال است. این شاخص با بررسی دو رکن اصلیِ "اتصال جهانی" و "اتصال معنادار"، تصویری جامع از وضعیت دسترسی و کیفیت استفاده از فناوریهای ارتباطی در هر کشور ارائه میدهد. متاسفانه، آخرین گزارشهای IDI نشاندهنده فاصله قابل توجه ایران با کشورهای پیشرو در این حوزه، بهویژه کشورهای منطقه سند چشمانداز است.
نگاهی به عملکرد ایران در IDI سال 2024
ایران در سال 2024 امتیاز 82.2 از 100 را در شاخص IDI کسب کرده که نسبت به سال قبل (80.9) تنها 2 درصد افزایش داشته است. این در حالی است که جایگاه ایران در میان 170 کشور مورد مطالعه، از رتبه 75 به 84 تنزل یافته است.
ایران با داشتن رتبه 15 در بین کشورهای سند چشمانداز (از مجموع 23 کشور)، یک پله نسبت به سال قبل پسرفت داشته است. این آمار نشان میدهد که سرعت پیشرفت ایران در زمینه توسعه دیجیتال، کافی نیست و باید تلاشهای بیشتری صورت گیرد.
کویت؛ الگوی موفق منطقه و کشورهای برتر جهان
در مقابل، کشورهایی مانند کویت به رتبه اول جهانی در شاخص IDI دست یافتهاند. همچنین قطر (رتبه چهارم)، بحرین (رتبه ششم) و امارات متحده عربی (رتبه هفتم) نیز در میان ده کشور برتر جهان قرار دارند. نکته قابل توجه این است که این کشورها نه تنها در رکن "اتصال جهانی" عملکرد خوبی داشتهاند، بلکه در رکن "اتصال معنادار" نیز پیشرفتهای چشمگیری را تجربه کردهاند. به عبارت دیگر، آنها صرفاً دسترسی به اینترنت را گسترش ندادهاند، بلکه کیفیت استفاده از آن را نیز بهبود بخشیدهاند.
اتصالی که کافی نیست: تمرکز بر کیفیت و رفع نابرابریها
بررسی دقیقتر شاخص IDI نشان میدهد که در ایران نسبت به سال قبل صرفاً دسترسی به اینترنت (مانند افزایش مشترکین پهن باند سیار) بهتر شده است، اما کیفیت استفاده از آن (مانند ترافیک اینترنت پهن باند تلفن همراه و ثابت) کاهش یافته است. این امر حاکی از وجود مشکلاتی در زیرساختهای ارتباطی کشور و همچنین نابرابریها در دسترسی به خدمات باکیفیت اینترنتی است.
به عقیده کارشناسان ایران برای بهبود وضعیت خود در شاخص IDI، باید تمرکز خود را بر موارد زیر قرار دهد:
- ارتقاء زیرساختهای ارتباطی: سرمایهگذاری در توسعه شبکههای پرسرعت و پایدار.
- بهبود کیفیت خدمات اینترنتی: افزایش سرعت و کاهش قیمت بستههای دادهای.
- رفع نابرابریها: فراهم کردن دسترسی عادلانه به اینترنت برای همه گروههای اجتماعی، بهویژه گروههای آسیبپذیر.
با توجه به پتانسیلهای اقتصادی و اجتماعی بالای اینترنت، توسعه دیجیتال میتواند نقش مهمی در افزایش رفاه افراد و پیشرفت کشور ایفا کند. ایران با الگوبرداری از کشورهای موفق منطقه مانند کویت و قطر، میتواند گامهای موثری در جهت تحقق این هدف بردارد.