هزینه خاموشی اینترنت، حداقل روزی 5 همت

فیلترینگ، که از اوایل دهه 80 شمسی در ایران به عنوان ابزاری برای کنترل دسترسی به اینترنت در اختیار دولت‌ها قرار گرفته، همچنان یکی از چالش‌های مهم پیش روی اقتصاد دیجیتال کشور است. در حالی که استدلال اصلی برای فیلترینگ، نگرانی‌های سیاسی و امنیتی است، اما پیامدهای اقتصادی ناشی از آن، خسارت‌های قابل توجهی به بار می‌آورد.

بر اساس پژوهشی که توسط اتاق بازرگانی ایران انجام شده، آسیب‌های اقتصادی ناشی از فیلترینگ بسیار جدی است. گزارش نت بلاکس در سال 1401 تخمین می‌زند که ایران به طور متوسط ساعتی 1.5 میلیون دلار (معادل 36 میلیون دلار در روز) به دلیل فیلترینگ ضرر می‌کند. با در نظر گرفتن رشد روزافزون کسب‌وکارهای اینترنتی و نرخ دلار، این رقم می‌تواند به 5 هزار میلیارد تومان در روز برسد.

علاوه بر ضررهای مستقیم ناشی از اختلال در تراکنش‌های مالی، فیلترینگ باعث افت شدید درآمد کسب‌وکارها شده است. بر اساس نظرسنجی‌های انجام شده، حدود نیمی از کسب‌وکارها بیش از 50 درصد از درآمد خود را در هنگام محدودیت اینترنت در سال 1401 از دست داده‌اند.

پایگاه داده‌های باز ایران، سه سناریو برای محاسبه آسیب‌های روزانه فیلترینگ ارائه داده است: خوش‌بینانه، میانه و بدبینانه. با سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی که 7.2 درصد بود، در سناریوی بدبینانه که تورم 40 درصدی در آن سال لحاظ شده، آسیب روزانه به 28.27 میلیون دلار می‌رسد. با در نظر گرفتن تورم 50 درصدی و رشد سهم اقتصاد دیجیتال از تولید در این سال ها، این رقم می‌تواند به 35 میلیون دلار در روز نیز برسد.

آسیب‌های ناشی از فیلترینگ، از جنبه‌های مختلف به اقتصاد دیجیتال آسیب می‌زند:

• محدودیت در فروش مستقیم: فیلترینگ، دسترسی به مشتریان را محدود می‌کند و فروش مستقیم را با مشکل مواجه می‌کند.
• اختلال در بازاریابی دیجیتال: ابزارهای بازاریابی دیجیتال با فیلترینگ مختل می‌شوند و بازاریابی آنلاین دشوارتر می‌شود.
• صدمه به ارتباطات سازمانی: استفاده از ابزارهای ارتباطی داخلی با فیلترینگ با مشکل مواجه می‌شود.
• محدودیت در دسترسی به اطلاعات آموزشی و پژوهشی: فیلترینگ، دسترسی به منابع آموزشی و پژوهشی را محدود می‌کند.
• آسیب به گردشگری: فیلترینگ، فعالیت‌های مرتبط با گردشگری آنلاین را مختل می‌کند.
• کاهش رشد و توسعه اقتصادی: فیلترینگ، به طور کلی مانع از رشد و توسعه اقتصاد دیجیتال و در نتیجه، اقتصاد کل کشور می‌شود.