وام‌های بزرگ پاییز: تامین اجتماعی و آستان قدس رضوی در صدر

به گزارش زومان، پاییز ۱۴۰۴ از نظر جریان نقدینگی در اقتصاد، فصل مهمی بود. کارنامه پولی کشور منتشر شد و نشان داد بیش از ۶۰ درصد چاپ پول در کشور ریشه‌اش بانکی است. وام‌هایی که بانک‌ها را بدهکارتر کرده و مجبورشان کرده تا از بانک مرکزی طلب پول کنند. تقریبا در اقتصاددانان کسی نیست که این اتفاق را متهم اصلی تورم در کشور نداند.

حالا آمارهای جدید بانک مرکزی نگاهی به چرخش پول در این بانک‌ها می‌اندازد و مشخص می‌کند چه نهادهایی بیشترین وام را گرفته‌اند و کدام شرکت‌های اجرایی نتوانسته‌اند قسط‌هایشان را به‌موقع پرداخت کنند.

خیلی از کسب‌وکارها برای گرفتن وام دست به دامن بانک‌ها بودند و شاید هم نتوانسته باشند به هدفشان برسند اما در این میان برخی از دستگاه‌ها وام‌های کلانی گرفته‌اند. طبق داده‌های بانک مرکزی در پاییز امسال، سازمان تامین اجتماعی با مبلغ چشمگیر ۱۶ هزار و ۴۲۹ میلیارد تومان پیشتاز دریافت‌کنندگان تسهیلات شده‌ است. آستان قدس رضوی هم با ۱۱ هزار و ۹۵۹ میلیارد تومان در رتبه دوم قرار گرفت. شهرداری تهران و صندوق‌های بازنشستگی هم سهم قابل توجهی از این وام‌ها را به خود اختصاص دادند.

البته نگاهی به آمارهای قبلی نشان می‌دهد این نهادها عموما پای ثابت اخذ بیشترین وام‌ها از شبکه بانکی هستند. مثلا در تابستان امسال مهم‌ترین نام‌هایی که تسهیلات دریافت کرده بودند سازمان تامين اجتماعی، صندوق بازنشستگی كشوری، شهرداری تهران، آستان قدس رضوی، شهرداری مشهد و وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ايران بوده‌اند که هر کدامشان بیش از هزار میلیارد تومان وام گرفته‌اند. اما وام‌های بانکی خطرناک باشد یا نباشد، وقتی بازپرداخت نمی‌شوند خطرشان حتمی‌ می‌‍شود.

طبق آمار بانک مرکزی  ۵۷ هزار و ۸۳۹ میلیارد تومان از وام‌هایی که به نهادها داده شده بود، تا پایان پاییز امسال هنوز تسویه نشده‌اند. این یعنی شرکت‌ها نتوانسته‌اند به‌موقع اقساطشان را پرداخت کنند و حالا یکی از اهرم‌های فشار به شبکه بانکی شدند.

این رقم نسبت به فصل قبل حدودا ۱۳۳ درصد بیشتر شده است. یعنی در یک فصل حدودا ۳۳ هزار و ۳۵۷ میلیارد تومان به وام‌های بدون بازگشت افزوده شده‌است.

در این میان شرکت مادر تخصصی بازرگانی دولتی ایران با بدهی حدود ۲۵ همت (یعنی ۲۵ هزار میلیارد تومان) بزرگترین مقصر ماجراست. این دستگاه، زیرمجموعه وزارت جهاد کشاورزی است. بعد از آن، قطار شهری مشهد و سازمان‌هایی مثل سازمان توسعه و نوسازی معادن، وزارت علوم، خدمات حمایتی کشاورزی، عمران شهر جدید پردیس، شهرداری کرمانشاه و سازمان آب و برق خوزستان هم بدهی‌های قابل توجهی دارند؛ هر کدامشان بالای هزار میلیارد تومان.

به طور کلی، به عقیده برخی این حجم از معوقات بانکی یک هشدار جدی است. اگر تسهیلات‌گیرندگان نتوانند وام‌شان را پس دهند، بانک‌ها توانایی کمتری برای دادن وام به بقیه افراد و کسب‌وکارها خواهند داشت یا آنکه با ضرر مواجه می شوند و مجبور می شوند از بانک مرکزی استقراض کنند. اتفاقاتی که در انتها یا می‌تواند باعث رکود اقتصادی شود یا از سوی دیگر تورم را بالا ببرد.