نوسان دلار در دولت پزشکیان رکوردی کمسابقه ثبت کرده، اما تحریم، کمبود منابع ارزی و دو جنگ نیز در شکلگیری آن نقش داشتهاند.
نوسان نرخ دلار از زمان آغاز به کار دولت مسعود پزشکیان، در مقایسه با دولتهای پس از انقلاب، رکوردی کمسابقه ثبت کرده است. اما آیا میتوان تمام این افزایش را به عملکرد دولت نسبت داد؟ مقایسه نرخ ارز بدون در نظر گرفتن شرایطی که هر دولت اقتصاد را در آن تحویل گرفته، تصویر کاملی به دست نمیدهد.
دولتها در شرایط یکسانی فعالیت نکردهاند. یک دولت با درآمدهای بالای نفتی و دسترسی گستردهتر به ارز روبهرو بوده و دولت دیگر با تحریم، محدودیت صادرات و کمبود منابع ارزی. در دورهای کشور درگیر جنگ بوده و در دورهای دیگر، تنشهای سیاسی و نظامی بازار ارز را تحت فشار گذاشته است. حتی میزان ذخایر ارزی قابلاستفادهای که هر دولت از دولت قبل تحویل گرفته، میتواند در قدرت مداخله بانک مرکزی تفاوت ایجاد کند. پژوهشهای دانشگاهی نیز نشان میدهد تحریمها، درآمدهای نفتی و تحولات سیاسی در دورههای مختلف، نقش مهمی در شکلگیری شوکهای ارزی داشتهاند.
بنابراین، نمیتوان تمام نوسانات دلار را صرفاً به عملکرد دولتها نسبت داد. افزایش درآمدهای نفتی میتواند دست دولت را برای عرضه ارز و کنترل بازار بازتر کند؛ در مقابل، تحریم و محدودیت صادرات نفت، هم منابع ارزی را کاهش میدهد و هم قدرت مداخله سیاستگذار را محدود میکند.
اما یک واقعیت برای شهروندان روشن است: دولت پزشکیان در شرایطی فعالیت میکند که اقتصاد ایران هم با محدودیتهای شدید ارزی و تحریم روبهروست و هم دو جنگ و شوکهای نظامی را تجربه کرده است. به نوعی ما سختترین شروع یک دولت را در دولت فعلی تجربه میکنیم.
در نتیجه، رکورد نوسان دلار را باید در کنار شرایطی خواند که دولت تحویل گرفته است؛ نه اینکه آن را بهتنهایی معیاری برای سنجش عملکرد دولت بدانیم. البته دشواری شرایط، مسئولیت سیاستگذار در قبال تصمیمهای اقتصادی و ارزی را از بین نمیبرد.