بازار ارز در یک سال گذشته برندگان و بازندگان بزرگی داشته و برخی واحدهای پولی نزدیک به ۲۰ درصد در برابر دلار آمریکا تقویت شدهاند، در حالی که گروهی دیگر با افتی همسطح روبهرو بودهاند. تازهترین رتبهبندی، عملکرد یکسالهی ۳۶ ارز مهم تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ را بر پایه دادههای دویچهبانک نشان میدهد و تفاوتهای منطقهای چشمگیری را، بهویژه در آمریکای لاتین و آسیا، برجسته میکند. ما به این ارزیابی، ریال ایران را هم اضافه کردهایم.
صدرنشین لیگ ارزها
بهگزارش ویژوالکپیتالیست، پزو کلمبیا در صدر جدول ایستاده و طی دوازده ماه گذشته ۱۹.۲ درصد در برابر دلار آمریکا رشد کرده است؛ یعنی شش واحد درصد بیشتر از شیکل اسرائیل که با ۱۳.۲ درصد افزایش، در رده دوم قرار گرفت. فورینت مجارستان، رَند آفریقای جنوبی و پزوی مکزیک هم پنج رتبه نخست را تکمیل میکنند.
در این گزارش تأکید شده که نرخهای بهره بالاتر میتوانند ارزها را برای سرمایهگذاران خارجی جذابتر کنند، چون بازده بالاتری به همراه میآورند و تقاضا برای پول محلی را افزایش میدهند. اتفاقی که در کلمبیا و مکزیک رقم خورد.
آمریکای لاتین هر دو سر طیف را در خود جای داده است. پزو کلمبیا با رشد ۱۹.۲ درصدی، بزرگترین برنده این ردهبندی محسوب میشود، اما پزوی آرژانتین ۱۸.۹ درصد افت کرده و شکافی ۳۸.۱ واحد درصدی میان دو ارز ایجاد شده است. چنین فاصلهای نشان میدهد که مسیر ارزها فقط به عملکرد کلی منطقه وابسته نیست و سیاستهای پولی، جریان سرمایه و شرایط اقتصاد کلان هر کشور نقش تعیینکننده دارند.
آسیاییها در قعر فهرست
در سوی دیگر، ارزهای آسیایی بیشترین سهم را در میان ضعیفترینها دارند، بهطوریکه شش جایگاه از هشت ارز کمرمق جدول به این منطقه تعلق دارد. در این بین، وون کره جنوبی با افت ۱۲.۶ درصدی و ین ژاپن با کاهش ۱۱.۳ درصدی در برابر دلار روبهرو شدهاند. وابستگی منطقه به واردات انرژی از عوامل کلیدی این روند به شمار میرود؛ چراکه افزایش بهای انرژی علاوه بر بالا بردن هزینههای وارداتی، تقاضا برای دلار را تقویت کرده و ارزش پول ملی کشورهایی چون ژاپن، کره جنوبی و هند را تحت فشار گذاشته است. بهعنوان نمونه، نرخ خودکفایی انرژی برای ژاپن و کره جنوبی بهترتیب تنها ۱۳ درصد و ۱۹ درصد ثبت شده است.
اما اگر ایران را به این فهرست اضافه کنیم، ابعاد مسئله کاملا متفاوت میشود. در بررسی صورت گرفته در گزارش، ضعیفترین عملکرد مربوط به آرژانتین بوده که تقریبا ۱۹ درصد افت را در برابر دلار ثبت کرده است. اما در فاصله ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵ تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶( ۹ تیر ۱۴۰۴ تا ۹ تیر ۱۴۰۵) ریال از ۰.۰۰۰۰۱۱۱ دلار به ۰.۰۰۰۰۰۵۸ دلار سقوط کرده است؛ یعنی افتی ۴۷ درصدی. با این حساب ریال ایران در قعر این فهرست جا میگیرد. در این بازه زمانی که تهران با جنگ و تحریم دست و پنجه نرم میکرد، تورم به رکوردهای جدیدی رسید و افت منابع ارزی، شرایط بازار ارز را ملتهب کرد. علاوه بر این، ایران از سپر دفاعی نرخ بهره هم در برابر دلار نتوانست استفاده کند.
ارزهای باثبات
بخش دیگری از دادهها نشان میدهد چهار ارز در برابر دلار کمتر از ۰.۲ درصد جابهجا شدهاند؛ دلار هنگکنگ، درهم امارات، ریال قطر و ریال عربستان. این ثبات بیشتر حاصل طراحی نظام ارزی آنهاست، چون هر چهار ارز به دلار آمریکا پیوند خوردهاند یا بهشدت به آن متصلاند و همین موضوع دامنه نوسان را محدود میکند. در اقتصادهای حاشیه خلیج فارس، چنین پیوندی اهمیت ویژهای دارد، زیرا صادرات نفت که ستون فقرات این اقتصادها بهشمار میرود، عمدتا با دلار قیمتگذاری میشود. در نتیجه، بخشی از باثباتترین ارزهای جدول لزوما از دلار پیشی نمیگیرند؛ آنها اساسا برای حرکت همجهت با دلار طراحی شدهاند.
شما مهمترین عامل تقویت یا تضعیف ارزها را چه میدانید؟