قیمت حواله دلار به سقف یکساله رسید
به گزارش زومان، قیمت حواله دلار در مرکز مبادله ایران امروز با وجود نوسانهای محدود روزهای اخیر، به سقف یکساله خود رسید و در محدوده ۱۴۸ هزار و ۶۱۴ تومان قرار گرفت؛ روندی که نشان میدهد بازار رسمی ارز -هرچند کندتر از بازار آزاد- به مسیر افزایشی هفتههای اخیر واکنش نشان داده است.
حواله دلار چیست و چرا قیمت آن اهمیت دارد؟
حواله دلار با دلار اسکناسی که مردم در بازار آزاد خرید و فروش میکنند فرق دارد. حواله بیشتر برای پرداختهای تجاری، واردات کالا و تسویههای ارزی استفاده میشود و نرخ آن هم در فضای مبادلهای شکل میگیرد؛ جایی که خریداران حواله یعنی واردکنندگان، و فروشندگان حواله یعنی صادرکنندگان، ارز خود را عرضه یا خریداری میکنند.
به بیان ساده، وقتی واردکنندهای برای خرید کالا از خارج به ارز نیاز دارد، نرخ حواله برای او اهمیت پیدا میکند. بنابراین افزایش قیمت حواله دلار میتواند بهتدریج روی هزینه واردات و در نهایت قیمت برخی کالاهای وابسته به ارز اثر بگذارد.
اما نوسان اخیر حواله دلار از کجا شروع شد و چه مسیری را طی کرد؟
برای اینکه تصویر دقیقتری از این روند داشته باشیم، بهتر است کمی عقب برویم و به آخرین روز پیش از مهمترین تحول اثرگذار بر بازار ارز در ماههای اخیر نگاه کنیم؛ یعنی پیش از آغاز جنگ ۳۹ روزه آمریکا و اسرائیل علیه ایران.
در ۸ اسفند ۱۴۰۴ (آخرین روز پیش از آغاز جنگ) قیمت حواله دلار در مرکز مبادله ۱۴۰ هزار و ۳۰۸ تومان بود؛ حدود ۸ هزار تومان پایینتر از سقف فعلی.
همین فاصله نشان میدهد آنچه امروز در نرخ حواله دلار میبینیم، فقط یک نوسان روزانه نیست، بلکه نتیجه مسیری است که بازار از شوک جنگ، کاهش تقاضای تجاری، آتشبس و سپس بازگشت تدریجی معاملات طی کرده است.
جنگ چگونه تقاضای تجاری را کم کرد؟
با آغاز جنگ، فضای تجارت هم تغییر کرد. وقتی تنش سیاسی و نظامی بالا میرود، بخشی از مبادلات تجاری کند یا متوقف میشود. واردکنندهها محتاطتر میشوند، بعضی سفارشها عقب میافتد و تقاضا برای حواله ارزی کاهش پیدا میکند.
طبق یک اصل ساده اقتصادی، وقتی تقاضا برای یک دارایی یا کالا کم شود و عرضه برقرار باشد، فشار روی قیمت کم میشود و قیمت میل به کاهش پیدا میکند.
در نتیجه، قیمت حواله دلار در اسفند شیب نزولی گرفت و در هفته پایانی سال به محدوده ۱۳۷ هزار و ۴۷۳ تومان رسید.
این روند نزولی تا پایان فروردین و همزمان با اعلام آتشبس میان ایران و آمریکا ادامه داشت. اما پس از کاهش سایه جنگ و بازگشت تدریجی معاملات، مسیر بازار تغییر کرد و در ۳۰ فروردین، حواله دلار دوباره به سطح قبل از جنگ نزدیک شد و در محدوده ۱۴۰ هزار و ۳۲۰ تومان قرار گرفت.
اینجا نقطه چرخش بازار بود. با بازگشایی بازارها و عادیتر شدن فضای معاملات، فعالان بازار از افزایش تقاضا برای واردات خبر دادند.
وقتی شرکتها و واردکنندهها فعالیت خود را از سر میگیرند، نیاز به ارز تجاری هم بیشتر میشود. همین افزایش تقاضا، یکی از دلایل رشد دوباره قیمت حواله دلار بود.
اثر بازار آزاد بر نرخ رسمی ارز
اما رشد حواله دلار فقط از سمت تقاضای تجاری توضیح داده نمیشود. نرخ مرکز مبادله، هرچند رسمی و مدیریتشده است اما در خلأ حرکت نمیکند و از فضای کلی بازار ارز هم اثر میگیرد. یکی از مهمترین نشانههای این فضا، بازار غیررسمی یا همان بازار آزاد دلار است؛ بازاری که مردم بیشتر آن را میشناسند و قیمتها در آن سریعتر به خبرهای سیاسی، انتظار معاملهگران و تغییر رفتار خریداران و فروشندگان واکنش نشان میدهد.
بعد از آرامتر شدن فضای جنگ و بازگشایی معاملات، دلار آزاد رشد قابلتوجهی را تجربه کرد. از نگاه برخی معاملهگران، قیمت دلار در روزهای جنگ و کاهش معاملات، فرصت حرکت طبیعی خود را از دست داده بود؛ یعنی بازار بهدلیل فضای امنیتی، تعطیلی بخشی از معاملات و احتیاط خریداران، نمیتوانست مثل شرایط عادی قیمتگذاری کند.
به همین دلیل، وقتی بازارها دوباره فعال شدند، بخشی از معاملهگران رشد دلار آزاد را نوعی «جبران عقبماندگی قیمت» میدانستند. همین رشد در بازار آزاد، بهتدریج خود را به نرخ حواله در مرکز مبادله هم منتقل کرد؛ چرا که احتمالا بازارساز نمیخواهد فاصله بین نرخ رسمی و غیررسمی یک بار دیگر اوج بگیرد. .
اردیبهشت؛ ماه رشد دوباره حواله دلار
مرکز مبادله اما معمولاً مثل بازار آزاد سریع و لحظهای حرکت نمیکند. شنیدههای زومان نشان میدهد رویکرد بانک مرکزی بهعنوان سیاستگذار پولی و ارزی این است که نرخ مرکز مبادله را متناسب با روندهای پایدار بازار تنظیم کند، نه هر نوسان کوتاهمدت.
یعنی اگر دلار آزاد فقط یک روز بالا یا پایین برود، الزاماً نرخ مرکز مبادله سریع تغییر نمیکند؛ اما اگر آن نوسان به روند تبدیل شود و چند روز یا چند هفته ادامه پیدا کند، نرخ رسمی هم با تغییرات محدود و تدریجی همراه میشود.
همین اتفاق در اردیبهشت رخ داد. رشد بازار غیررسمی، افزایش تقاضای تجاری و کاهش فضای جنگی باعث شد حواله دلار در کمتر از یک ماه حدود ۸ هزار تومان بالا برود و در پایان اردیبهشت به محدوده ۱۴۸ هزار و ۱۲۰ تومان برسد.
برای مردم عادی، اهمیت این عدد در این است که حواله دلار فقط یک نرخ روی تابلو نیست. اگر این نرخ در سطحهای بالا تثبیت شود، میتواند بهمرور هزینه واردات را افزایش دهد و روی قیمت کالاهایی که به ارز وابستهاند اثر بگذارد.